Landbouw

In Oost-Afrika dreigt de ergste sprinkhanenplaag in zeventig jaar, en die kan alle gewassen vernietigen

Woestijnsprinkhanen in Kipsing in Kenia.Beeld AP

De tweede generatie woestijnsprinkhanen dreigt in Oost-Afrika een plaag te worden die twintig keer zo groot is als die van eerder dit jaar. De eitjes van de eerste generatie insecten zijn uitgekomen en de onvolwassen diertjes zijn in deze ontwikkelingsfase vraatzuchtiger dan hun ouders. Als de woestijnsprinkhanen vleugels hebben, zwermen ze uit. 

“Het zijn nog geen wolken zoals de vorige keer, maar we zien ze overal. Ze zijn kleiner, maar hebben het moestuintje van mijn ouders al aangevallen. We wisten niet dat er daar eitjes waren gelegd”, vertelt Lilian Muli aan de telefoon uit Mbooni, ruim 100 kilometer ten zuidoosten van de Keniaanse hoofdstad Nairobi. Het is een gebied met schrale grond dat regelmatig wordt getroffen door droogte. Maar sinds vorig jaar zijn de regenseizoenen overdadig. 

Boeren in Mbooni begonnen in maart te planten toen de eerste regens weer vielen. Maar nu op veel plaatsen de jonge insecten zijn te zien, groeit de vrees dat woestijnsprinkhanen alles zullen vernietigen. “Mijn ouders hebben geen nieuwe groente geplant. Ze willen hun geld niet verkwisten”, aldus Muli die tweedehandskleding verkoopt. 

Voedselhulp nodig

Een gemiddelde zwerm bestaat uit vele miljoenen diertjes en kan per dag net zoveel eten als 2500 mensen. De eerste golf woestijnsprinkhanen vrat honderdduizenden hectare landbouwgewassen en grasland kaal. De schade is zo groot dat nu alleen al in Ethiopië ruim een miljoen mensen voedselhulp nodig hebben, zo blijkt uit een onderzoek van de Voedsel‑ en Landbouworganisatie van de Verenigde Naties (FAO) en de Ethiopische regering. 

Door de overdaad aan regen in Oost-Afrika ontstaat de perfecte voedingsbodem voor de in het zand gelegde eitjes van de woestijnsprinkhanen. In de anders droge gebieden, waar de insecten gewoonlijk solitair leven, groeit nu ruimschoots vegetatie die voedsel biedt aan de larven om zich te ontwikkelen tot gevleugelde volwassenen. 

De andere plaag: corona

“De eitjes van de eerste generatie zijn uitgekomen en nu de onvolwassen dieren nog geen vleugels hebben, is het de tijd om ze te bestrijden”, vertelt Tobias Takavarasha, de FAO-vertegenwoordiger in Kenia. Maar een groot obstakel daarbij is die andere plaag: het coronavirus. 

Als maatregel tegen dit virus zijn de luchtruimen van de meeste Afrikaanse landen gesloten. Orders voor pesticiden, al weken geleden gedaan, zijn nog altijd niet gearriveerd. Bovendien zijn er onvoldoende vliegtuigen om de enorme oppervlakken te besproeien. Ook is er minder geld beschikbaar, omdat fondsen nu worden gebruikt voor de bestrijding van het coronavirus. 

De sprinkhaneninvasie is de ergste in de laatste zeventig jaar in Oost-Afrika. Gideon Makau, een gepensioneerde universiteitsdocent, is teruggekeerd naar zijn geboorteplaats Matinyani, een gehucht 170 kilometer ten oosten van Nairobi, waar hij nu veehouder is. De grond is niet vruchtbaar genoeg voor landbouw, dus houdt hij er een kudde van tientallen geiten op na. “Die vreten zo'n beetje alles. Gewoonlijk maak ik me geen zorgen over hun voedsel. Maar bij de vorige sprinkhaneninvasie zijn alle struiken kaalgevreten en van het gras lieten die insecten ook weinig over”, zegt hij aan de telefoon. 

Makau vertelt dat door de bijna dagelijkse regenval alles weer groen wordt op zijn stuk grond. “Het is zo mooi die nieuwe blaadjes en frisgroen gras, maar ik vrees dat het een onweerstaanbare aantrekkingskracht heeft op de woestijnsprinkhanen.”

Lees ook:

‘We vallen de zwermen sprinkhanen met helikopters aan’

Oost-Afrika wordt geteisterd door horden sprinkhanen. Moses Kizige leidt de strijd tegen de insecten in Oeganda. Hij vreest de tweede golf.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden