In Noord-Ierland wijst iedereen naar elkaar

AMSTERDAM - Drie dagen van gesprekken in het Engelse Wes ton Park over de crisis in het Noord-Ierse vredesproces hebben niets opgeleverd. De partijen komen vandaag bijeen voor een laatste poging, maar de vooruitzichten zijn somber. Breekpunt blijft de weigering van het Ira wapens in te leveren.

Het Noord-Ierland-overleg onder supervisie van de Britse premier Tony Blair en zijn Ierse ambtgenoot Bertie Ahern was maandag nog maar net op gang, of het spelletje 'wie heeft de schuld van het mislukken' begon al. Gerry Adams, van Sinn Fein, wees naar de Britten en David Trimble, van de grootste protestantse unionistenpartij (UUP). Trimble op zijn beurt noemde Adams. Seamus Mallon, die de gematigde katholieke SDLP vertegenwoordigt, riep: Adams én Trimble.

Blair hoopte de partijen onder druk te zetten door hen op te sluiten in een conferentie-oord- zodat niet via de media kon worden onderhandeld. Maar Adams stapte als eerste buiten die ring. Hij gaf dinsdag een persconferentie in Londen en riep daar dat het gesprek alleen maar over Ira-wapens ging, en niet over Sinn Feins eisen: de hervorming van de Noord-Ierse politie en demilitarisering van Britse troepen.

Trimble volgde een dag later. Na nog geen anderhalf uur van overleg liet hij weten naar huis te 'moeten' en dat praten toch niets opleverde: Sinn Fein begrijpt niet dat het Ira een stap moet maken. Vervolgens vertrok iedereen om de unionisten de kans te geven 12 juli te 'vieren', de dag waarop stadhouder-koning Willem III in 1690 de katholieken versloeg in Ierland.

Dat laatste gebeurde 'uitbundig'. De grootste protestantse terreurgroep, UFF, gaf gisternacht een show of force in Portadown. De politie moest waterkanonnen inzetten tegen protestanten die stenen en brandbommen gooiden . Ook in Belfast was UFF gistermiddag nadrukkelijk op straat.

De onrust onderstreept de wrevel onder protestanten over het uitblijven van Ira-concessies. De Britse premier heeft 'enige hoop' dat vandaag toch nog resultaat wordt geboekt. Maar de stemming lijkt grondig verpest. De Britse premier hoopt evenwel minimaal vast te leggen dat de wil er is om er in de komende weken uit te komen. ,,Er is geen alternatief dan uitvoering van het Goede Vrijdag-akkoord'', waarschuwde hij nog eens.

Gerry Adams beweert dat zijn handen gebonden zijn: hij heeft een mandaat om over alles te onderhandelen, zegt hij, maar niet over Ira-wapens. Het is ook helemaal niet nodig dat die worden ingeleverd, vindt Adams. Het Ira heeft al vier jaar geen bom meer gelegd, en dat bewijst dat de terreurorganisatie het vredesproces is toegedaan.

Maar dat gaat de andere partijen te ver, zeker de unionisten van Trimble. Die vinden dat zij een grote stap hebben gemaakt door in 1998 het Goede Vrijdag-akkoord te tekenen en een machtsdeling met Sinn Fein te accepteren. En nu moet die over de brug komen in de wapenkwestie. Zo niet, dan weigeren de unionisten verdere concessies. De Britten, de gematigde SDLP en de regering in Dublin vinden ook dat het Ira een stap moet maken. In een democratisch onderhandelingsproces kan de politieke partij Sinn Fein er niet langer een privé-leger op na houden. Juist wegens die omstandigheid piekeren de belangrijkste politieke groeperingen in Ierland er bijvoorbeeld niet over met Sinn Fein samen te werken.

Als niemand vandaag in het overleg een handreiking doet, komt de datum van 12 augustus in beeld. Is er dan geen oplossing, dan treedt Trimble definitief af als premier en wordt het Noord-Ierse parlement ontbonden. Daarna moeten verkiezingen worden gehouden. Iedereen denkt dat de radicalen in Noord-Ierland die zullen winnen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden