In minder dan 150 pagina's wordt de lezer bijgespijkerd over theologische denkers

Frank G. Bosman (red.): Toptheologen, The Next Generation. Theologie aan het begin van de 21e eeuw. Berne Media. 143 blz. euro 17,50.

****

De schrijvers

Het boek is geschreven door zeven vooraanstaande Nederlandse theologen die op hun beurt zeven prominente, internationaal bekende theologen bespreken. Hun bijdragen zijn bewerkte versies van lezingen die zij hielden voor LUCE/Centrum voor Religieuze Communicatie, een onderdeel van de Tilburg School of Catholic Theology.

Thematiek

Het boek geeft een presentatie van het werk van zeven theologen zonder wie het huidige theologische veld ondenkbaar is: Janet Martin Soskice, Gavin D'Costa, Johannes Zizioulas, Rowan Williams, John Milbank, Sarah Coakley en Alister McGrath. Minder ingevoerde lezers zullen bij de meeste namen denken: 'Daar heb ik nog nooit van gehoord', terwijl ingewijden zullen denken: 'Waar zijn mijn hedendaagse helden? En waarom alleen Westerse theologen?

Zoals altijd hebben de samenstellers een keus moeten maken en die is uitgevallen in de richting van denkers die in de katholiek-theologische sfeer de afgelopen twintig jaar inspirerend zijn gebleken.

Centrale thema's

Het is uitermate boeiend om te kijken of in een boek als dit centrale thema's of rode lijnen te ontdekken zijn. Waar is de huidige generatie toptheologen mee bezig? Er blijkt inderdaad een verbondenheid te zijn tussen deze overigens zeer verschillende denkers. Wat je overal ziet is een herwaardering voor traditionele, klassiek-theologische noties en teksten. Er is bijvoorbeeld geen theoloog die niet fundamenteel denkt vanuit de triniteit (Gods drie-eenheid). Bij de triniteit gaat het voor hen volstrekt niet om het begrijpen van een of andere achterhaalde theologische legpuzzel, maar om het leven vanuit een vreugdevol mysterie waaraan je als gelovige deelhebt. Alle besproken theologen zijn op hun manier weer 'orthodox': er is sprake van herwaardering van de traditie. Geloven is voor hen het leven van een soort vormende 'mythe'. Hun orthodoxie gaat hand in hand met een basaal besef van de onkenbaarheid van God die tegelijk de gevende kracht vormt van alles wat is.

Mooiste citaat

'Spiritualiteit is de vragen stellende betrokkenheid in het hart van het geloof, die zo duidelijk naar voren treedt in de klassieke documenten van het christelijk geloof. Het gaat me er niet om de tegenwoordig zo modieuze varianten van het relativisme aan te bevelen of een romantisch idee van meditatief half-geloof te verdedigen. Het vragen stellen waar ik op doel, is geen ondervragen van de feiten, maar een ondervraging van onszelf. Het is de weerbarstige vreemdheid van de grond van het geloof die steeds weer moet worden toegelaten om de vaste aannames van onze religiositeit uit te dragen. (...) Spiritualiteit is veel meer dan de wetenschap van de interpretatie van bijzondere privé-ervaringen; ze behandelt elk gebied van de menselijke ervaring, het publieke en het sociale, het pijnlijke, negatieve, zelfs de pathologische zijwegen van de geest, de moraal en de wereld van de relaties.' (Rowan Williams in The Wound of Knowledge - die titel alleen al!).

Reden om dit boek niet te lezen

Wie bij bovenstaand citaat afhaakt - het zij u vergeven - zal af en toe moeite hebben met het niveau van de bijdragen. Het gaat immers om zeven top-academici die overal de sporen achterlaten van de ingewikkeldheid van de materie en de vragen waar ze zelf doorheen gekropen zijn. Het is niet voor iedereen nodig om door te dringen in de rol van metaforen in religieuze taal, of in de vraag waarom religieus pluralisme zelf ook weer een vorm van exclusivisme is. Het is ook niet iedereen gegeven te begrijpen waarom Judith Butlers theorie van gender-performativiteit een eschatologische horizon mist, en dat je dat zou kunnen oplossen met behulp van het werk van Gregorius van Nyssa.

Reden om dit boek wel te lezen

Heerlijk om eens een behoorlijk toegankelijk boek in handen te hebben over deze theologische denkers, die inderdaad tot de top in hun vak behoren, maar over wie je nooit een letter leest in de populaire media. Je moet daarvoor wel een beetje ingewijd zijn, maar dan word je in minder dan 150 pagina's weer even flink bijgespijkerd.

Trouw tipt religie

1. Toptheologen, The Next Generation. Theologie aan het begin van de 21ste eeuw

****

2. Verbinden en verdiepen. Dominicus Amsterdam: Kerk in

*****

3. Tegendraads en bij de tijd

***

4. Achter Darwins horizon. Een religie voor atheïsten

***

5. Afgedwaald. Op zoek naar een weg terug naar Rome

***

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden