In mijn klas zitten 18 van de leukste jonge mensen die ik ooit zal ontmoeten

null Beeld Vivian Keulards
Beeld Vivian Keulards

Muziekdocent en schrijver Gerwin van der Werf geeft les aan een examenklas. Hij volgt ze voor Tijd. Vandaag stelt hij ze voor.

Gerwin van der Werf

De nieuwe tas

Ik heb mijn oude schooltas weggegooid. De morsige baal die twintig jaar dienst heeft gedaan heeft plaatsgemaakt voor een modieuze kalfslederen tas met lange hengsels. In de winkel vroeg de verkoper waar mijn schooltas aan moest voldoen. Ik antwoordde dat er niet te veel in moest kunnen. Ik wil lichter door het leven gaan. Ik wil zeker geen tas waar nakijkwerk van drie klassen in past.

Ik verafschuw de laatste trend in schooltassen: de rolkoffer, vooral bij mijn vrouwelijke collega’s in trek. De schoolentree lijkt soms op de vertrekhal van Schiphol. Een lerares biologie trekt een handkar met rubberbanden door de school. Ik heb een tijdje een winkelwagen vol plastic tassen overwogen, maar het is dus dit kekke leren tasje geworden. Natuurlijk ben ik ook al uitgelachen om mijn nieuwe tas. Een collega die graag leuk is vroeg of ik Wachttorens aan de deur sleet. Soms ruik ik even aan mijn tas om moed te vatten, meestal vlak voor vier havo komt.

Eigenlijk wilde ik dit vertellen: bij het uitmesten van de oude tas, voor de zomervakantie, vond ik een oranje boekje met een harde kaft. Het betrof een vertaling van de Tao Te King, het meesterwerk van de filosoof Lao Tse. Ik geloof dat ik het tien jaar geleden wilde gebruiken voor een China-project, maar ik weet niet meer op welke manier. Tien jaar heeft het ongemerkt in mijn oude tas gezeten! De apodictische, raadselachtige regels in het boekje troffen me opnieuw: ‘Hoe verder je gaat, hoe minder je leert. Dus de wijze zet geen stap.’ Ik liet het boekje in mijn nieuwe tas glijden, als een amulet, zonder duidelijk doel.

De klas

Elf meisjes, zeven jongens. Vijf van hen doen het examen havo, dertien vwo. Ze zitten bij elkaar in mijn examenklas. Mijn klas ... soms zeg ik het vaderlijk, dan weer voornaam. Maar het is helemaal niet ‘mijn klas’, ze volgen alleen maar muziek bij mij, drie uur in de week. ‘De klas heeft een eigen ziel’ schreef Theo Thijssen, en hij had gelijk, alleen gaf hij les op een basisschool (in de jaren twintig), daar is de klas álles. Zeven uur per dag met elkaar overleven op een paar vierkante meter. Dat blijft zo op de middelbare school, meestal tot en met klas drie. Daarna is het verband eruit. Ieder lesuur zitten ze in een andere samenstelling, schijnbaar willekeurig, naar gelang de vakken die ze volgen. Er is geen klas meer in de oude betekenis. Dat is niet erg, ze zijn er ook wel klaar mee, dat gedoe met een klas. Ze hebben de avondjes bowlen, paintballen, trampolinespringen en pizza eten met mensen die je sowieso al te vaak ziet achter zich gelaten.

Tekst gaat verder onder de afbeelding

null Beeld Vivian Keulards
Beeld Vivian Keulards

Maar als ze in mijn lokaal zitten, is het mijn klas. Achttien van de leukste jonge mensen die ik ooit zal ontmoeten. Alleen mijn eigen kinderen zijn leuker. De rest komt er niet bij in de buurt. Op de voorste rij heb je Tijn, Nico en Jelmer. Altijd in die volgorde. De opgeruimde Tijn en Jelmer houden de sympathieke zwartkijker Nico gebroederlijk tussen hen in. Achter hen de drie havo-meisjes Lisanne, Romy en Evelien. Karaktervolle meiden die zich moedig staande houden tussen de overmacht aan vwo’ers. Daarachter Annika en Mirjam. Als de klas lawaaiig is roep ik een van hun namen heel hard en boos, juist omdat er op hen werkelijk niets aan te merken is. Ik hoop dat ze het ook grappig vinden, maar ik weet het niet zeker. Paul zit achteraan, meestal alleen. Hij houdt zijn duffelse jas aan en ik zeg er niets van. Soms steekt hij zijn hand in zijn jas. Zoals een gangster zijn wapen trekt, snel en geluidloos, haalt Paul uit zijn binnenzak ... zijn blokfluit. Over Paul (en die blokfluit) moet ik het beslist nog eens hebben. Aan de linkerkant zitten de tikje alternatieve meiden Maud, Flore en Diede. Ze houden van ongewone muziek, dan kun je bij mij al weinig meer verkeerd doen. Achter hen: sassy Liselotte (zoek maar op, dat woord heb ik van haar geleerd) en glamourgirl Nikita. Ik hoop dat het niet opvalt dat ik me soms aan hen vergaap. Dan nog Iris en Milo, de oudsten van het stel omdat ze hun havo-diploma al op zak hebben en nu vwo doen. Dat is knap, maar je ziet dat ze de school spuugzat zijn, ze kunnen geen brugger meer zien. Achter hen de goedlachse Emile Praquin (zo’n naam dien je voluit te spellen), van wie ik nog steeds niet weet of hij wel wat uitvoert. Ten slotte Steven, die beslist te weinig uitvoert maar wel mijn mental coach is (‘meneer, u kijkt zo boos, u heeft toch geen burn-out?’) en tevens mijn kledingadviseur (‘u moet zo’n wit overhemd wel strijken hoor’). Zelf draagt hij broeken met Daffy Duck erop.

Tja, je kunt er over zalven, maar uiteindelijk zijn het gewoon achttien leerlingen die een diploma moeten halen. Die van school moeten zonder vertraging. Na hen komen er weer nieuwe. Maar voor het zover is moet ik ze nog veel leren. Als ze aan het einde van het jaar bijvoorbeeld nóg niet weten wat ‘pizzicato’ betekent, staan zij misschien straks zonder diploma. Je verstand staat erbij stil, maar zo groot is het onheil dat pizzicato kan aanrichten. Als zij niet weten wat pizzicato is en ze slagen onverhoopt tóch, maar met een lagere score dan het landelijk gemiddelde, dan krijg ik van de autoriteiten de vraag hoe dat komt. En wat ik er aan ga doen.

Wat ik er aan ga doen

De eerste les na de zomervakantie hangen ze als oude poetslappen over hun stoel. De helft is net terug van Lowlands. Iris heeft daar een piercing in haar neusvleugel laten maken. Het doet nog pijn want het is een beetje ontstoken. Diede laat een tatoeage van Ernie (bekend van Bert) zien. Die is niet echt, zegt men. Diede glimlacht geheimzinnig. Tijn schijnt op het festivalterrein een uur op een paal te hebben gezeten, in kennelijke staat. Ik vraag niet verder omdat ik het eigenlijk niet wil weten en zij vertellen niet verder omdat ze te moe zijn. Het is het vierde uur. Moeten ze van mij voor de vierde keer die dag horen hoe uitzinnig belangrijk dit jaar gaat worden? Moet ik mij maar weer eens bedienen van die zouteloze mix van waarschuwingen en peptalk, die wolk van woorden die in ieder klaslokaal hangt, even voorspelbaar als de muffe geur van oude broodtrommels?

In een opwelling haal ik de Tao Te King uit de tas. Het kleine oranje boekje trekt meteen de aandacht. Ik zet mijn leesbril erbij op, voor het effect. Het wordt stil. Ik begin voor te lezen. “Een studie volgen is leren. Tao volgen is afleren. Afleren en nog eens afleren tot je niet-doen bereikt. Door niet-doen blijft niets ongedaan.”

Er wordt wat besmuikt gelachen, maar niets gezegd. Ze weten niet of ik het meen, dus ze houden zich in. Ik weet zelf ook niet of ik het meen, ik lees het alleen maar voor.

Daarna houden we op met niet-doen. We maken muziek. ‘Wall Street Shuffle’ van 10cc, een satirisch nummer over de wereld van het grote geld. Jelmer op drums, Milo op bas, Flore gitaar, Tijn op de Fender Rhodes. Emile Praquin zet in: ‘Do the Wall Street Shuffle’. Na twintig maten is iedereen er helemaal uit. Maar dat hindert niet. We beginnen opnieuw, en nog eens, en nog eens.

Dat is dus wat ik er aan ga doen. Als we muziek maken zijn we een echte klas, een klas met een ziel. Daar kan geen ander vak aan tippen. Je kunt me ooit in de goot aantreffen, Tao-citaten prevelend met een loei van een burn-out, en dan vind ik dat nog. Die kinderen gaan slagen, let maar op.

Tekst gaat verder onder de afbeelding

null Beeld Vivian Keulards
Beeld Vivian Keulards

1 Emile Praquin, 2 Diede van Andel, 3 Milo Mooi Wilten, 4 Jelmer Stroo, 5 Paul van der Mark, 6 Iris van Dockum, 7 Nico Verbeek, 8 Tijn Schell, 9 Maud Francken, 10 Flore Paumen, 11 Evelien van Delft, 12 Romy Graal, 13 Liselotte de Clercq, 14 Nikita Vergeer, 15 Steven van der Beek, 16 Lisanne van Gent, 17 Mirjam de Zwart, 18 Annika van Duijvenboden

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden