In Menterwolde zijn de ambtenaren bang

Politiek bespreekt angstcultuur op raadhuis na vertrek burgemeester

Een topambtenaar werd vorig jaar ontslagen, de burgemeester stapte in april zelf op en daarna werd ook de gemeentesecretaris de laan uitgestuurd. Het is goed mis in het gemeentehuis van het Groningse Menterwolde. Vanavond bespreekt de gemeenteraad een onderzoeksrapport naar de angstcultuur.

"Wat er ligt, is wat het is", zegt Mieke Bos, fractievoorzitter van de VVD (twee zetels, een wethouder). "We hebben vooraf afgesproken dat we ons conformeren aan het rapport. Maar voordat het rapport er lag, zijn al conclusies getrokken over een angstcultuur. En elke keer komt alleen die kant van het verhaal in de pers."

De stellingen zijn betrokken, zo maakt Bos duidelijk. Oppositiepartij PvdA (ook twee zetels) eist dat het hele college van b. en w. opstapt nu HR adviesbureau GITP heeft geconcludeerd dat er wel degelijk sprake is van een angstcultuur, waar maarliefst 60 procent van de ambtenaren last van zei te hebben. De PvdA was lange tijd oppermachtig in de fusiegemeente van Muntendam, Meeden en Oosterbroek, maar sinds de verkiezingen van vorig jaar maakt de afsplitsing Gewoon Menterwolde (vier zetels) er de dienst uit.

Toch zal het college vanavond niet vallen, denkt SP-fractievoorzitter Vincent Buffinga. Met het vertrek van burgemeester Eduard van Zuijlen (GroenLinks) en het ontslag van de gemeentesecretaris is de hoofdoorzaak van het probleem immers weggenomen. "Aan de gemeentesecretaris kleeft een zweem van intimidatie, hij bleek ook in andere gemeenten al in opspraak te zijn geraakt. En de burgemeester kunnen we niet meer ter verantwoording roepen nu hij zelf is opgestapt."

Ook Bos ziet geen reden het college weg te sturen, al heeft ze twijfels over de rol van de eigen wethouder, die zich enerzijds houdt aan het VVD-standpunt dat van een angstcultuur nooit iets is gebleken, maar anderzijds vorige week met de andere wethouders en waarnemend burgemeester Rein Munniksma excuses aan het personeel heeft aangeboden.

"Menterwolde staat financieel aan het randje van de afgrond nu er drie mensen op wachtgeld staan. We kunnen ons geen collegecrisis permitteren. Ik ben bang dat de ontslagen gemeentesecretaris met een schadeclaim komt en ik schaam me voor de burgers dat wij het zover laten komen."

Dat de VVD twijfelt aan de angstcultuur komt omdat er nooit openlijk is geklaagd bij de Ondernemingsraad, de bedrijfsarts, het managementsteam, de vertrouwenspersoon of een van de vakbonden. Bos verwijst naar het GITP-rapport, dat vaststelt dat vooral ambtenaren met een lang dienstverband moeite hadden met de omschakeling van een 'familiecultuur' naar een zakelijke werkwijze. "Daarvoor had de raad juist een miljoen euro vrijgemaakt, om mensen opleidingen te laten volgen zodat ze de drie decentralisaties zouden aankunnen en voorbereid zouden zijn op de gemeentelijke fusie met Hoogezand-Sappemeer en Slochteren over drie jaar."

SP'er Buffinga zegt dat er wel signalen van een angstcultuur waren, maar louter anoniem. "Daar kun je politiek weinig mee." Pas nadat het Dagblad van het Noorden eind vorig jaar schreef over de angstcultuur, besloot het college met tegenzin tot een onderzoek, en pas nadat burgemeester Van Zuijlen in een brief aan de raad had aangegeven dat hij de insinuaties van PvdA en klokkenluidster Matty Siersema (Kritisch Menterwolde, voorheen PSP) beu was.

Buffinga ziet in het opstappen van de burgemeester een bewijs dat hij met de gemeentesecretaris verantwoordelijk was voor de verziekte sfeer op het gemeentehuis. Maar Bos ziet dat anders. Van Zuijlen zelf gaf de bestuurscultuur als reden voor zijn vertrek en Bos legt uit waarom: "De burgemeester verzette zich begin dit jaar tegen het in vaste dienst nemen van zestien medewerkers van de sociale werkvoorziening, zonder zorgvuldige juridische en financiële afweging. Twee wethouders hebben zonder overleg hun handtekening gezet. Dat kan niet."

GroenLinks raakt nog een burgemeester kwijt

Anton Barske heeft de gemeenteraad van Gorinchem deze week laten weten dat hij vertrekt als burgemeester. Net als Eduard van Zuijlen verwijst hij naar de bestuurscultuur, maar Barske wil zijn vertrek niet vergelijken met dat van zijn partijgenoot, zegt de woordvoerster van GroenLinks. "Hij heeft gewoon geen plezier meer in de functie van burgemeester, hij gaat op zoek naar een andere baan."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden