Analyse

In Macedonië was de spanning nooit weg

De sociaal-democratische vice-president Radmila Sekerinska wordt aan haar haar getrokken door aanhangers van de conservatieve partij, die het parlement binnengedrongen zijn. Beeld AP

De bestorming van het Macedonische parlement toont aan dat oude politieke spanningen nog springlevend zijn.

Het was niet de vraag óf de bom in Macedonië zou barsten, maar wanneer. Het land lijkt een nieuwe (politieke) crisis tegemoet te treden nadat nationalisten donderdagavond het Macedonische parlement binnendrongen om zich te verzetten tegen de aanstelling van de nieuwe parlementsvoorzitter Talat Xhaferi, afkomstig van de etnisch Albanese partij.

Zonder veel tegenstand van de politie drongen de demonstranten het gebouw met vlaggen binnen. Vervolgens vielen ze de belangrijkste oppositieleider Zoran Zaev aan. De sociaal-democraat steunde, tot ongenoegen van de nationalisten, de aanstelling van Xhaferi. De bestorming liep uit de hand, meer dan honderd mensen raakten gewond.

Hopeloos verdeeld

Het geweld legt vooral een onderliggend probleem bloot. Het land is al twee jaar hopeloos verdeeld. In 2015 gingen de Macedoniërs massaal de straat op om zich te verzetten tegen de autocratische trekjes en de grootheidswaanzin van premier Nikola Gruevski, die Skopje wilde transformeren tot een hoofdstad vol met standbeelden van oude helden.

Het protest verdiepte zich nadat oppositieleider Zaev nogal wat compromitterend materiaal over de premier verzamelde. Op bandopnamen was te horen hoe Gruevski iedereen in zijn omgeving - van de rechterlijke macht tot politici en van journalisten tot buitenlandse diplomaten en religieuze leiders - liet afluisteren. Overigens ontkent Gruevski de aantijgingen tot op de dag van vandaag.

De demonstraties in de zomer van 2015 waren succesvol, vooral omdat de onvrede zich manifesteerde in alle lagen van de maatschappij. De elite en de anarchisten liepen ineens zij aan zij.

Nieuwe verkiezingen

De protesten leidden tot het uitschrijven van nieuwe verkiezingen. De conservatieve partij van Gruevski, de VMRO, won de stembusgang in december vorig jaar met een kleine meerderheid, maar het was niet genoeg om te regeren zonder coalitiepartner.

Het is tot op heden niet gelukt een nieuwe regering te vormen. Zaev van de sociaal-democraten wil regeren met de partij van de etnisch Albanezen. Maar president Gjorge Ivanov, partij- en bondgenoot van Gruevski, weigert die optie stelselmatig te onderzoeken.

De nationalisten die deze week het parlement bestormden zijn aanhangers van Gruevski’s partij. De ex-premier heeft zich gedistantieerd van het geweld, maar de bestorming komt hem niet slecht uit. In een eerste reactie haalde Gruevski hard uit naar de oppositie die hij vanwege het verkiezen van Xhaferi als parlementsvoorzitter beschuldigde van “hebzucht”. Ze zouden volgens de voormalig premier slechts uit zijn op het vergaren van macht.

Het is een opvallende uitspraak. Vooral omdat Gruevski zelf jarenlang heeft geregeerd met de Albanezen. Dat ging meestal goed. Ook leidde het niet tot spanningen in de samenleving, een enkele incident uitgezonderd. De Albanezen maken zo’n 25 procent van de bevolking uit.

Afbrokkelende steun

De huidige spanningen hebben dan ook niet zozeer te maken met etniciteit, hoewel de Albanezen de afgelopen weken wel de straat opgingen om hun wensen kenbaar te maken. De onrust is eerder toe te schrijven aan Gruevski die graag aan de macht wil blijven.

Niet alleen in eigen land begint de steun af te brokkelen. Ook in Europa heeft Gruevski inmiddels veel vijanden. Dat terwijl de man zich aan het begin van zijn premierschap door voormalig president George Bush liet inspireren en toenadering zocht tot de Navo. Inmiddels heeft hij de band met Moskou versterkt. Hij is teleurgesteld in Europa nadat hij vergeefse pogingen deed zijn land lid te maken van de EU en de Navo. Griekenland blokkeert dat stelselmatig.

Ondertussen probeert Europa wel een bemiddelende rol te spelen in het huidige conflict en heeft het de afgelopen weken verschillende keren diplomaten naar Macedonië gestuurd om een oplossing te vinden voor de politieke impasse. Dat is tegen het zere been van Moskou. Rusland is bang dat door bemoeienis van Europa de spanningen op de Balkan alleen maar verder oplopen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden