In laatste aflevering komt 'Darwin-moment'

amsterdam – Hoe staat de aarde er nu voor? Met die vraag in het achterhoofd begonnen de makers van de tv-serie ’Beagle, in het kielzog van Darwin’ acht maanden geleden aan een wereldreis met een driemasterzeilschip. Eindredacteur Lex Runderkamp kent de kritiek dat de serie wetenschappelijk dun zou zijn. Maar hij benadrukt dat de kijker dat pas in de laatste aflevering, morgen, écht kan beoordelen.

„Daarin komt alles samen en wordt duidelijk dat de aarde in een middagslaap verkeert, al tienduizend jaar”, zegt Runderkamp. „De mens kon zich in die tijd moeiteloos ontwikkelen zonder dat de temperatuur significant steeg. Nu is de wereld aan het ontwaken, ze warmt sneller op dan de afgelopen jaren.” De eerste tekenen zijn volgens Runderkamp zichtbaar. Zo hebben wetenschappers op het zeilschip onderzoek gedaan naar plankton. Daaruit bleek dat dit belangrijke voedsel voor vissen zich langzaam verplaatst naar koudere oceanen. Gevolg is dat ook de vis mee verhuist.

Het Darwin-moment, zoals Runderkamp het noemt, kreeg hij toen hij al in Nederland was. „Daar bedoel ik mee dat Darwin al veertien jaar terug was toen hij zijn eerste versie van zijn ’Origin of species’ publiceerde. Toen pas kon hij alles uit zijn vijf jaar lange reis met elkaar verbinden. Wij hadden zo’n moment na 35 afleveringen.” In de laatste aflevering komt Johan Rockström, directeur van het Stockholm Resilience centrum, aan het woord. Hij publiceerde een gedachte-experiment in het tijdschrift Nature waarin hij schetst wat wij ons nog kunnen permitteren. Hij beschrijft daarin negen natuurlijke processen die fundamenteel zijn voor leven op aarde. Volgens Röckstrom worden drie daarvan sterk bedreigd.

Het allergrootste probleem is de afbraak van biodiversiteit. Soorten sterven altijd uit, maar het tempo waarin dat nu gebeurt, is ongekend: honderd tot duizend keer sneller dan natuurlijk. Het tweede grote probleem is de stikstofkringloop die de mens verstoort. Het bemesten van grond met kunstmest leidt tot watervervuiling, in grote meren en rivieren. De aarde zou 39 miljoen ton per jaar kunnen verwerken, maar de mens stopt nu al 133 miljoen ton per jaar in de grond. En als laatste bedreigt de klimaatverandering de aarde. De hoeveelheid CO2 is al voorbij de toelaatbare grens. Runderkamp: „Bijzonder aan deze analyse is dat Rockström alles met elkaar samenbrengt. Hij helpt zo al onze indrukken van de reis te interpreteren.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden