In Koningsoord treden nog altijd vrouwen in

Nederland telt maar weinig abdijen, en als er een nieuwe wordt gebouwd, is dat een unicum. Bij Arnhem opende de kloosterorde van Onze Lieve Vrouw van Koningsoord vorig jaar een modern ontworpen nieuwe abdij die aansluit bij het religieuze leven van de zusters trappistinnen.

De trappisten vormen een oude, rechtzinnige stroming binnen de rooms-katholieke kerk. Ze staan in de zesde-eeuwse traditie van Sint-Benedictus, de cisterciënzer richting (sinds 1098) en daarvan een zestiende-eeuwse hervorming die zijn oorsprong heeft in de Franse abdij ’La Trappe’.

In Nederland voert de trappistentraditie ver terug. De zestiende-eeuwse Reformatie wiste de stroming vrijwel uit; de Bataafse Revolutie maakte in de achttiende eeuw een einde aan de laatste abdij, die in Roermond stond. In 1881 keerden de strikte cisterciënzers terug in Nederland. De monniken bouwden hun abdij Koningshoeven bij Berkel-Enschot. Zij zijn nog altijd bekend vanwege hun trappistenbier.

In Berkel-Enschot ontstond ook behoefte aan een abdij voor zusters trappistinnen. Aanvankelijk waren de vrouwen aangewezen op de Waalse abdij van Chimay, maar toen er vijftig Nederlandse zusters waren, werd kloostercomplex Koningsoord gebouwd, dat in 1937 werd opgeleverd. In september 1940 werd de abdij zelfstandig.

Het leven van trappisten en trappistinnen is gericht op beschouwing, volgens de regel van Sint-Benedictus. Dat betekent trouw aan het gebed, de nachtwake en een rustig en stil leefklimaat. De eenvoudige levensstijl speelt zich af buiten de wereldse drukte, liefst op een afgelegen plek. De trappisten verdienen hun eigen geld. Ze collecteren niet. De zusters verdienen de kost met een winkeltje en de ontvangst van gasten.

„Ons leven is gestructureerd en dat vraagt om een bepaalde inrichting van de abdij”, zegt abdis Benedict Thissen. „De kerk hoort tegenover de refter te liggen. Er is een binnenhof met een bron. De hof is met werkvertrekken omringd. De cellen van de zusters zijn boven.” Dat alles vormt het ’binnenslot’, dat voor buitenstaanders niet toegankelijk is. In de nieuwbouw bij Arnhem toont een muur met metselwerk ’in wild verband’ deze scheidslijn. De kerkzaal van de abdij vormt de verbinding tussen het binnenslot en de buitenste vertrekken (met een winkeltje, de werkruimte voor de abdis en de gastenverblijven).

De levensroeping van de zusters trappistinnen draait om het gebed en het innerlijke leven. De gebedsdienst waarin gezongen, gelezen en gebeden wordt, speelt daarin een belangrijke rol. „Je snijdt je van veel dingen af, of maakt duidelijke keuzes om zo dieper in te gaan op de vraag naar de zin van het leven”, zegt abdis Benedict. „Daarvoor is een communiteit nodig. Alles wat je afleidt, probeer je zoveel mogelijk te vermijden.”

Juist dit soort contemplatieve ordes zijn volgens publicist en kenner van kloosterordes Arjan Broers nog levenskrachtig. In Koningsoord treden nog altijd vrouwen in. Wie intreedt doorloopt een lang proces van ingroeien. Zuster Benedict: „We kiezen elkaar niet. Je hebt een roeping. De afspraak is dat je er voor elkaar bent. Natuurlijk zijn er onderling grote verschillen, bijvoorbeeld in interesses of intelligentie. Maar niemand wordt daarop gescreend. Je hoeft zelfs niet goed te kunnen zingen.”

Het monastieke leven betekent dat de zusters met hun abdij vergroeid raken. Benedict: „Het is de wereld in het klein.”

Vandaag bezoekt een niet-kerkelijk tweetal van een Vrije School de abdij voor een schoolstage. Gasten die willen praten of stilte zoeken, ontvangt Koningsoord doorlopend. Bij de gebedsdienst van ’s middags twee uur luidt een van de zusters de abdijklok met een touw. Uit een psalmenboek zingen de trappistinnen met hun zachte, hoge stemmen a-capella.

Rust en regelmaat mogen voor de buitenwacht het abdijleven bepalen, rustig en zorgeloos is het trappistenleven beslist niet, zegt zuster Benedict. „Het is een hogedrukpan. Alles speelt zich hier compact af. We leven hier op het scherp van de snede. Maar dat hebben veel mensen die hier komen niet door. Wij ondervinden de problemen die andere mensen hebben ook. Dan zijn ze verbaasd en zeggen ze: jullie staan diep in de wereld.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden