In hysterische tijden past columnist behoedzaamheid

,,Toen ik anderhalf jaar geleden met m'n columns in NRC Handelsblad begon, dacht ik: het moet over Nederland gaan. Het 'idee Nederland', wat houdt dat nog in tegenwoordig.? Nou, met ons idee over Nederland is sinds 11 september en zeker sinds 6 mei, de dag van de moord op Pim Fortuyn, ontzettend veel gebeurd.

De opkomst van Fortuyn was ongeëvenaard in de Nederlandse politiek. Toch zie ik zijn succes niet als een politiek, maar veeleer als een sociaal fenomeen. Het is het gevolg van sociale veranderingen die soms al ver terug liggen in de tijd, zoals het wegvallen van de zuilen, en van een totaal andere verhouding van massa's mensen tot de overheid en tot het establishment, dat zo ongeveer synoniem is met links. Al die veranderingen waren al lang gaande, terwijl de politiek gewoon voortkabbelde. Het grote verschil is dat de veranderingen nu ook politiek zichtbaar zijn geworden.''

,,Zeker, de samenleving is ook ruwer geworden. De vraag is waar die verruwing vandaan komt. Er is sprake van een raar soort onvrede. Die heeft niets te maken met het feit dat Nederland vanuit achterkamertjes geregeerd wordt. Ik ben er zeker van dat niemand bezwaar heeft tegen tegen een bestuur vanuit achterkamertjes, als dat maar goed gebeurt. Nee, het gaat om een existentiële onvrede. De horizon van mensen ligt tegenwoordig twee meter van hun voeten, verder reikt het verschiet niet. De ideologieën zijn weggevallen. Mensen zijn in plaats daarvan gevlucht in consumentisme, maar dat bevredigt niet eindeloos. En nu projecteren ze hun persoonlijke onvrede op de politiek.''

,,Natuurlijk is het ook vervelend, wanneer je eindeloos lang op een trein moet wachten of op een operatie. Links heeft de grote fout gemaakt het publieke domein te veronachtzamen. Ik doel niet alleen op de zorg of het openbaar vervoer, maar ook op verwaarlozing van de publieke moraal. Links is altijd vies geweest van moraalridderij. Daarbij vergeten ze dat er een discrepantie is tussen het publieke domein en persoonlijke vrijheid. Er zijn dingen die iedereen in de beslotenheid van de eigen omgeving vrij staat te doen, zoals naar porno kijken, maar dat wil nog niet zeggen dat je het recht hebt om anderen ermee lastig te vallen.''

,,Nee, bedreigd ben ik nooit, en ik ben ook niet bang voor agressieve reacties. Een woord als fascistoïde schuw ik niet in mijn stukken, als ik vind dat ik een bepaald fenomeen zo moet benoemen. Soms krijg ik wel eens brieven of emails die ik liever maar één keer lees. Maar dat stelt niet veel voor. Ik denk dat je met je kop op tv meer agressie oproept dan als columnist in een krant. Maar dan nog. Dat mensen schrikken van een kogelbrief, vind ik eerlijk gezegd wat overdreven. Niemand is tegenwoordig meer wat gewend. Ik ben een kind van de jaren zeventig. Links was toen in. Maar ik vraag me af of die tijd minder agressief was dan deze tijd.''

,,Voor columnisten is er sinds 11 september en 6 mei wel veel veranderd, denk ik. Tot die tijd gingen columns vooral over persoonlijke ditjes en datjes of waren het afrekeningen binnen het eigen milieu. Maar sindsdien gaat het ergens over. Columns hebben bijna automatisch meer gewicht gekregen, al was het maar omdat de inhoud iedereen aangaat. Zelf probeer ik een soort mini-essays te schrijven, om mijn vinger achter het nieuws te krijgen. Een columnist past behoedzaamheid, zeker in hysterische tijden. Pamela Hemelrijk van het Algemeen Dagblad slaat hysterische uit. Ze doet zich voor als laatste der rechtvaardigen, alsof alles en iedereen erop gericht is haar monddood te maken, en gebruikt die verzonnen positie om ongeremd agressief te zijn. Alles is verdacht, alles een complot. Opeens heet NRC Handelsblad nunook een linkse krant, die alles wat politiek incorrect is meteen de mond snoert. Ik dacht altijd dat ik in een nogal behoudende krant schreef.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden