In Hong Kong kan alles

“In het begin nam ik elke dag een stuk of drie, vier Hong Kong films mee uit de videotheek. Ik moest gewoon alles zien, al kon ik de helft na een kwartier uitzetten. Er zit namelijk ook veel troep tussen.”

Films uit Hong Kong hebben, voor zover alle genres op een hoop te vegen zijn, volgens het kleine clubje échte liefhebbers in Nederland iets rauws, iets spontaans, iets wat alle wetten doorbreekt. En ze missen bovenal de geliktheid van Hollywood. Terwijl de films in Azië een miljoenen- zo-niet biljoenenpubliek naar de bioscoop trekken - Hong Kong is na Hollywood en Bombay de grootste filmindustrie ter wereld - vullen ze hier hoofdzakelijk de rekken van de gespecialiseerde videotheek.

Besproken worden ze alleen in kleine fanzines als 'Camera Obscura' of 'Schokkend Nieuws'. Op de drempel van Hong Kongsoverdracht aan China brengt het Filmfestival Rotterdam een omvangrijk retrospectief met een twintigtal films uit de Golden Harvest filmstudio. Een zeldzame kans om op groot doek films als 'Zu: warriors from the magic mountain' van Tsui Hark te zien, een film uit 1983 waarmee het zwaardvechtgenre aan een revival begon. Of 'First Strike', de nieuwste film van Jackie Chan en het meer intellectuele werk als 'Rouge' van Stanley Kwan uit 1988.

Golden Harvest produceert al meer dan 25 jaar commerciële, maar ook artistieke toppers: Kung Fu, actie, horror, thriller, drama, erotiek, fantasy. De studio, in 1970 opgericht door Raymond Chow, is de 'geboorteplaats' van de grootste Kung Fu-held aller tijden: Bruce Lee. Door Lee's succes begon de bloei van Golden Harvest in de jaren zeventig. Golden Harvest was tevens het startpunt-van regisseurs als John Woo en Ringo Lam, die inmiddels naar Hollywood overstapten en, niet te vergeten, van superster Jackie Chan.

De 42-jarige Chan was ooit stuntman van Bruce Lee en is de meester van het door hemzelf gecreëerde Kung Fu/slapstick-genre. Chan mag in Nederland dan misschien niet zó bekend zijn, feitelijk is hij met ruim een miljard fans in Azië de populairste filmster ter wereld “In Azië”, zegt Chan zelf, “ben ik Jurassic Parc, ben ik E.T.” Hoe het in Nederland met de populariteit van Chan gesteld is, zal tijdens het filmfestival blijken: Jackie Chan is namelijk eregast, en blijft naar verwachting een dag of drie in Rotterdam. Maggie Cheung, eveneens een grote ster in Azië, komt ook naar het festival. Net als tijdens vorige edities van Rotterdam waar Chinese films werden vertoond, stelt de organisatie de Chinese gemeenschap in de grote steden op de hoogte van het filmprogramma en natuurlijk van de komst van Chan en Cheung. Er hangen posters in wijken waar veel Chinezen wonen, en er komen advertenties in Chinese kranten als de 'Wah-Kiu Newspaper' en 'Dragon News'.

Publicteitsmedewerker Matthijs de Bruijn heeft geen idee wat de komst van Chan teweeg zal brengen. “Ik merkte in Amsterdam, waar we verschillende Chinese adressen bezochten, dat het nieuws zich als een lopend vuurtje verspreidde. We waren op het ene adres nog niet vertrokken of ze wisten het al op het andere adres.”

Filmjournalist Bart van der Put denkt niet dat fans in groten getale op Chan zullen afkomen “Als Chan in Engeland of Frankrijk zou komen zou hij overspoeld worden door fans, daar is het enorm opgebloeid de laatste jaren. Hier zie ik dat nog niet zo gebeuren.” Van der Put is, naast recensent voor Het Parool en De Filmkrant, redacteur van 'Schokkend Nieuws' én Hong Kongfilmliefhebber. “Het festival in Rotterdam is ook niet echt een plek voor 'fans'. Dat zijn videotheekconsumenten, en die komen niet in de bioscoop. Een beetje vreemd is het wel. Chan trekt meer bezoekers dan Stallone. Maar met zo'n festival wordt er ineens een cultureel sausje overheen gegoten.”

Het 'fandom' van de Hong Kong cinema lijkt in Nederland, afgezien van de Chinese gemeenschap, enerzijds een aangelegenheid voor de gemiddelde videotheek-bezoeker met trek in een onbekend soort actiefilm, en anderzijds een project voor de doorgewinterde filmliefhebber, die na de bekende cultgenres als horror en science fiction 'Hong Kong' ineens als iets volkomen nieuws ontdekt. Bart van der Put: “De eerste keer dat ik 'A Chinese ghost story' van Tsui Hark zag dacht ik: 'Wat gebeurt hier allemaal?' Zoiets had ik nog nooit gezien. Het hoge tempo, de humor, acteurs die in bomen hangen en ineens kunnen veranderen, het fantastische camerawerk.

De film gaat over levende doden, vrouwen die zwaardvechters verleiden, waardoor ze aan hun eind komen. Een taoïstische monnik probeert de vrouwen te bestrijden. En halfverwege wordt de film ineens stopgezet en gaan ze zomaar een liedje zingen!''

Het mooie van de Hong Kong cinema is dat alles kan. Van der Put houdt erg van de fantasy- en harde actiefilms. Kung Fu hoeft niet zo, maar hij heeft een zwak voor Jackie Chan. Hij kijkt meestal met een clubje vrienden. Dat is leuker, het maakt de lol om de vaak hilarisch slechte Engelse ondertiteling des te groter. “Vaak begrijp je er ook maar weinig van. Een historisch epos begint vaak met een lange introductie van de ik-figuur: 'Het was het 42e jaar van de draak, ik was al zes jaar onderweg en besloot mij aan te sluiten bij het 84e leger van de... enzovoort'. Zo is er ook een historische held, Wong Fei-Hong. Die kom je steeds weer tegen,maar het is me nog steeds niet duidelijk wie dat nou precies was.”

Hong Kong vervult de rol van het eigenzinnige broertje van Hollywood, het doorbreekt conventies. In plaats van bulken geld legt het creativiteit aan de dag. Hong Kong riekt vooral ook naar echte heroïek: waar Arnold Schwarzenegger in een studio aan een kabel bungelt, springt Chan zonder vangnet van het ene naar het andere dak. Chan riskeert liever wat botbreuken, zo omschreef Van der Put het verschil in zijn bespreking van 'Rumble in the Bronx', een film met Chan die vorig jaar wél in de bioscoop te zien was.

Daarnaast is het natuurlijk ook een beetje exotisme, geeft een andere Hong Kongkenner, Fedor Kiebert, toe: het komt van ver. Na het zien van 'The killer' van John Woo, een jaar of vijf geleden, was het hek voor Kiebert van de dam. 'The killer' combineert een enorme hoop bloedvergieten met gierend melodrama. “Ik had alle genres wel zo'n beetje doorkruist, en dit kende niemand. In het begin nam ik elke dag een stuk of drie, soms vier films mee uit de Cultvideotheek in Amsterdam. Ik móest gewoon alles zien, al kon ik de helft na een kwartier uitzetten”, zegt Kiebert, die kunstgeschiedenis studeerde. “Er zit ook een hele hoop troep tussen.”

Sinds kort werkt hij bij videotheek Moviecentre in Amsterdam. Het kijken is selectiever geworden, zijn verzameling boeken en tijdschriften deed hij onlangs van de hand. Maar een liefhebber is Fedor Kiebert nog steeds. “Wat me zo trekt is, naast de vermenging van genres, de aandacht voor het beeld. Het licht, de kleuren, de supersnelle montage. Ondanks de beperkte middelen is er een neiging tot overstileren. Zelfs een B-film ziet er daardoor uit als een Hollywood-productie. Het is snel, ambachtelijk en strak, hoe cinema oorspronkelijk bedoeld is: als iets dat je zintuigen moet overrompelen.

Neem de beslissende shoot-out in 'Full contact' van Ringo Lam. Die is gefilmd vanuit het perspectief van de kogel: de toeschouwer schiet met het projectiel mee door de ruimte, zelfs dóór het hoofd van een van de slachtoffers. Enorm origineel bedacht voor het soort scène dat al ontelbare keren gedaan is.'' Of de Chinese overname van Hong Kong vooral een uittocht van talent zal betekenen?

Ringo Lam en John Woo maakten de oversteek naar Hollywood al eerder. De komst van kantenklare regisseurs met een frisse aanpak is daar, zeker in het actiegenre, zeer welkom. Jammer genoeg, vindt Fedor Kiebert, is er weinig over van de kwaliteiten van John Woo sinds hij in Hollywood werkt. “Je merkt dat hij minder vrijheden heeft. 'Hard target' moest geloof ik vijf keer opnieuw geknipt worden, dat zou in Hong Kong nooit gebeurd zijn. Daar is helemaal geen tijd voor, daar werkt een regisseur meestal aan vier, vijf films tegelijk.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden