In het spoor van Wuthering Heights

De 19de-eeuwse Engelse klassieker 'Wuthering Heights' is opnieuw verfilmd; en Heathcliff is nu zwart. Hoogste tijd voor een bezoek aan 'Brontë country'.

Het begint goed. Na herhaaldelijk verdwalen - ondanks onze GPS - komen we laat aan in de pub: het restaurant is net een kwartier dicht. Bij het station zijn nog wel eettentjes te vinden die open zijn, verzekert de bardame ons. We kunnen binnendoor lopen, over een kleine kasseienweg, zegt ze. Dat straatje wordt steeds smaller. En donkerder. Bomen piepen in de wind, een stuk verderop krast een uil. Net als we het echt benauwd krijgen doemen de lichten van het station op.

Welkom in 'Brontë country'. Het verdwalen, het donker, de krassende uil en piepende boom - het hadden zo elementen uit de boeken van de Brontë zussen kunnen zijn. Emily, Anne en Charlotte Brontë woonden en werkten halverwege de 19de eeuw in Haworth in West-Yorkshire, in het hart van Noord-Engeland. Het dorp is populair bij Brontë-liefhebbers. Vooral nu er weer een verfilming van Emily's bekende (en enige) boek 'Wuthering Heights' is verschenen, na een nieuwe verfilming van Charlotte Brontës 'Jane Eyre' afgelopen najaar.

"Dit is beslist een prachtige streek! Volgens mij had ik nergens anders in Engeland een plek kunnen vinden die zo volstrekt van het hemelse gewoel verstoken is", roept verteller Lockwood uit in het begin van 'Wuthering Heights'.

Maar de omgeving van Haworth was in die tijd verre van verstild. Het was de tijd van de industrialisatie, die in Engeland eerder begon dan op het Europese vasteland, en rond het dorp lagen een stuk of tien molens. Haworth zelf was een druk handelscentrum, de hoofdstraat deed dienst als tolweg naar de Pennines, de bergachtige ruggengraat van Engeland. Zwaar beladen paardenkarren reden de steile helling op en af.

"Haworth zag er heel anders uit toen het gezin Brontë hier leefde", vertelt gids Johnnie Briggs, gespecialiseerd in de Brontës. "Het was koud en vochtig en de mensen leefden veel te dicht op elkaar. Door de slechte hygiëne stierven mensen bij bosjes aan besmettelijke ziektes."

Even later maak ik foto's van de prachtige Victoriaanse begraafplaats. Ik schiet vol bij grafstenen waar de jonge leeftijden van kinderen in gegraveerd staan, in sierlijke Victoriaanse letters.

Ook de eigen leefomstandigheden van de Brontës waren weinig opbeurend. Twee van de zes Brontë-kinderen stierven al op 10- en 11-jarige leeftijd, een paar jaar nadat hun moeder was overleden aan kanker. Vader Patrick Brontë - dominee en dichter - stond aan het hoofd van een uitgedund gezin, dat bestond uit Emily, Charlotte, Anne en hun broer Branwell.

Emily was het dikst met Branwell, die gebukt ging onder liefdesverdriet en verslavingen aan alcohol en laudanum. Ze overleed vlak na hem aan tubercolose, toen ze nog maar dertig jaar oud was. Uiteindelijk overleefde hun vader al zijn kinderen. Zijn oudste dochter, Charlotte, overleed wrang genoeg tijdens haar eerste zwangerschap.

Haworth is een mooi oud dorpje dat goed bewaard is gebleven, de Brontë zussen zouden zomaar in hun lange rokken uit een winkel de straat op kunnen stappen. The Brontë Parsonage Museum, de pastorie waar het gezin woonde, ligt er achter de kerk.

Bijzonder om te zien dat de tafel waaraan de zussen schreven nog steeds in de werkkamer staat. Je ziet zo voor je hoe de schrijfsters om die tafel hun ideeën bespraken. Ze schreven niet simpelweg wat hen uitkwam, maar bedachten samen wat het beste zou verkopen, zodat het hele gezin het hoofd boven water kon houden. Ze hadden zich vast niet kunnen voorstellen hoeveel succes de boeken zouden hebben na hun dood.

Net buiten het dorp strekken de heuvels zich uit naar de Pennines. De Brontë zussen waren fervente wandelaars, maar Emily was de grootste natuurliefhebber van het gezin. Ze maakte eindeloze wandelingen over de heide en deed er inspiratie op voor haar boek. De nabijgelegen heuvel Top Withens is de vermoedelijke locatie van het gelijknamige landhuis uit Wuthering Heights. 'Wuthering' is een lokaal woord dat 'door de wind geteisterd' betekent - toepasselijk voor deze open heuveltop.

Er zijn verschillende 'Brontë wandelingen' te maken rond Haworth, maar de route naar Top Withens is een must. We lopen letterlijk in het voetspoor van Emily. Tijdens het wandelen geniet ik van het weidse uitzicht over de glooiende heidevelden, steeds weer anders uitgelicht door de zon die verstoppertje speelt achter de wolken.

Parallellen tussen de omgeving en de karakters uit 'Wuthering Heights' dringen zich op. Emily schrijft over haar wispelturige vrouwelijke hoofdpersoon: "Het gezicht van Catherine leek precies op het landschap - schaduwen en zonneschijn vlogen er in snelle opeenvolging overheen (...)."

Ook Cathy's minnaar Heathcliff is terug te vinden in dit landschap. Niet voor niets is het woord 'heath', heide, verwerkt in zijn naam. Het verraderlijke karakter van een berggebied als de Pennines lijkt ook terug te komen in de duistere en onvoorspelbare Heathcliff, die in de nieuwste verfilming wordt gespeeld door de onbekende zwarte acteur James Howson.

Als we boven komen werpen de laatste zonnestralen een spot op twee oude, in elkaar verstrengelde bomen. "Ze doen me altijd denken aan Cathy en Heathcliff", zegt Johnnie Briggs. "Together at last."

Haworth
In Haworth zijn veel aardige winkels en cafés. Ga eten bij Gascoignes, een delicatessenzaak met een eigen microbrouwerij, de Haworth Steam Brewery. Slapen kan in het sfeervolle Weavers, de luxe B&B The Old Registry, of Brook House B&B, waar een begeleid Brontë themaweekend is te boeken. Bezoek ook het 19de eeuwse modeldorp Saltaire (www.saltairevillage.info) met een grote collectie van kunstenaar David Hockney

Haworth is per vliegtuig te bereiken via Leeds Bradford airport. Daar kun je een auto huren. Of neem de veerboot naar Hull en rijdt in zo'n anderhalf uur naar Haworth.

Gids Johnnie Briggs is te boeken via (+44)7565 890521. Kosten: vanaf £5 p.p voor een begeleide wandeling van een uur door Haworth. Meer info: http://brontewalks.co.uk

Meer informatie over het Brontë Parsonage Museum: www.bronte.org.uk

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden