Reportage

In het 'ondermaatse' ziekenhuis van Kidal kwam de Nederlandse kritiek hard aan

Minister Ank Bijleveld van Defensie brengt een bezoek aan een militair ziekenhuis tijdens haar trip naar de Nederlandse troepen op missie in Mali. Beeld Jan Dijkstra, Ministerie van Defensie

Het is even een ongemakkelijk moment tussen de Nederlandse bezoekers en de baas van het ziekenhuis van de Verenigde Naties in de Malinese stad Kidal. “Excuses dat ik onverwachts om een rondleiding vroeg”, zegt commandant der strijdkrachten Rob Bauer tegen de Togolese kolonel Moukari-Toure. Die glimlacht en zegt dat het voor hem geen probleem was. Opluchting bij de Nederlanders dat het misverstand uit de wereld is.

Er hangt spanning in de lucht. De Togolezen hebben zich namelijk flink beledigd gevoeld door de Nederlandse kritiek over de toestand in hun ziekenhuis, zo blijkt tijdens het korte bezoek. Minister van defensie Ank Bijleveld is er donderdagmiddag juist om haar waardering voor de Togolezen uit te spreken. Ze overhandigt een wapenschildje als cadeau aan kolonel Moukari-Toure.

Het bezoek dat Bijleveld de afgelopen dagen aan Mali bracht, ligt gevoelig. Het is een kennismaking met de missie die tot het aftreden van de vorige defensieminister Jeanine Hennis leidde. Bij de vooruitgeschoven post in Kidal kwamen in juli 2016 twee Nederlandse militairen om het leven bij een mortierongeluk. Een derde gewonde militair overleefde zijn verwondingen, mede dankzij een operatie in het Togolese ziekenhuis.

Beledigd

 In september 2017 uitte de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) felle kritiek op de onveilige omgang met munitie, maar ook op het hospitaal. De verleende zorg daar zou onder de maat zijn geweest, en de artsen zouden chaotisch werken. Hennis trok haar conclusies en trad begin oktober af. Enkele maanden later was de situatie volgens het ministerie verbeterd.

De Tweede Kamer gaf in december de net aangetreden Bijleveld daarom groen licht voor verlenging van de missie in 2018. “Ik ben bewust naar Mali gegaan tijdens een van mijn eerste echte missiebezoeken”, vertelt de minister later op het basiskamp in de stad Gao. “Eind deze maand moet ik een reactie op het OVV-rapport naar de Tweede Kamer sturen, dus ik wilde de situatie graag met eigen ogen zien.”

Die is verbeterd, zo kreeg de minister eerder op de dag te horen van sergeant-majoor Henry. Hij is de verpleger van de 25 militairen die de Nederlandse post in Kidal op een groter kamp van de VN vormen. Ze trekken vrijwel dagelijks de stad in om informatie te verzamelen over smokkelroutes of leiders van strijdgroepen. Bij de laatste medische oefening simuleerden ze de behandeling van twee militairen die met schotwonden van een voertuig waren gevallen. Toen zij eenmaal naar het hospitaal waren gebracht, was de Togolese chirurg snel ter plaatse, terwijl zijn medisch team volgens Henry op een kordate manier optrad.

Tekst loopt door onder de afbeelding

Beeld Fotocredit: Jan Dijkstra, Ministerie van Defensie

Maar de totstandkoming van die oefening had wat voeten in aarde. Aan een eerdere Nederlandse training in januari wilden de Togolezen namelijk niet meedoen, vertelt Henry. “Eer is belangrijk. Ze waren beledigd.” De verwijten vanuit Nederland over de situatie in het ziekenhuis was hen in het verkeerde keelgat geschoten. “Ze vertelden mij dat ze niet het prettig vonden hoe het was gegaan. De kritiek kwam voor hen als een grote verrassing.”

Gevolgen

Omdat er lange tijd nog geen zekerheid was over de medische voorzieningen, hebben de Nederlandse patrouilles in Kidal eind vorig jaar ook een tiental weken stilgelegen. In de tussentijd vroeg Nederland extra garanties aan de VN over een helikopter voor medische evacuaties en werd het Togoleze hospitaal meerdere malen geïnspecteerd. Dat was een frustrerende tijd voor de voorgangers van de nu aanwezige lichting, zo vertelt Bauer hen. “Ik kwam destijds op bezoek en kreeg de vraag of wij in Den Haag nou gek waren geworden. Ik moest uitleggen dat niet lag aan de manier waarop jullie hier je werk doen.”

De commandant der strijdkrachten zegt ook dat de Nederlandse pauze directe gevolgen had voor de nabijgelegen stad. Kidal is een bolwerk van gewapende groepen die ijveren voor meer autonomie voor het noorden van het land. “Toen de patrouilles stillagen, verschenen er posters in de stad van ‘verraders’ die met de VN-missie zouden hebben gepraat. Er is toen ook iemand vermoord.”

Inmiddels is de missie weer op stoom. Bijna dagelijks trekken de Nederlandse militairen het tienduizend inwoners tellende stadje in.

De achternaam van Henry is, op verzoek van defensie, om veiligheidsredenen weggelaten.

Lees ook: Bijleveld sorteert voor op langere missie in Mali

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden