In het Nederland van 1958 vindt niemand voetballen tegen louter blanke Zuid-Afrikanen gek.

Al een aantal jaren houd ik me bezig met de geschiedschrijving van het Nederlands elftal. Dit ten behoeve van de vijftiendelige boekenreeks ’Oranje Toen en Nu’. Tijdens interviews met oud-internationals en andere betrokkenen van weleer en ook in mijn bronnenonderzoek kom ik nog regelmatig feiten tegen, die mij helemaal niet bekend waren, of niet helemaal bekend. Voor het binnenkort verschijnende deel 6, met hierin dit actuele interlandseizoen plus de historische periode 1953-1958, kreeg ik onder meer een bijzonder verhaal van Tonny van der Linden te horen.

De prachtvoetballer Van der Linden maakte op 30 januari 1957 in Madrid zijn debuut als international en dat was voor de vedette van de familieclub DOS niet echt een onverdeeld genoegen. Bij Spanje debuteerden Alfredo Di Stefano en Luis Suarez als Spaans international (Di Stefano had eerder al voor Argentinië en Colombia gespeeld). Onder aanvoering van die twee, plus de befaamde Ladislav Kubala (eerder international voor Hongarije en Tsjechoslowakije) werd Oranje van de mat gespeeld: 5-1. Na afloop deed doelman Frans de Munck voor de radio neerbuigend over debutant Van der Linden: ’Ik had het hier met Bram Appel nog wel eens willen zien.’

In het najaar van 1957 meende Van der Linden een nieuwe kans te krijgen van de net aangestelde bondscoach Elek Schwartz. Maar helaas, hier dachten de oude vedetten Faas Wilkes, Abe Lenstra en Kees Rijvers anders over. In een oefenwedstrijd met het voorlopig Nederlands elftal in Groningen tegen een Noord-Duits selectieteam, sloten de grote drie een pact. Dit betekende dat ze louter elkaar de bal toespeelden. Van der Linden? Leuke jongen, maar hij was nog jong, die kreeg later nog wel eens een kans. Van der Linden liep er voor joker bij – hij kreeg niet één bal. Bijna een halve eeuw later kan Tonny van der Linden wel lachen om die rotstreek van het ’Gouden Binnentrio’.

Toen ik bezig was met het bronnenonderzoek rond die periode van Oranje, ’ontdekte’ ik nog iets nieuws. Iets ongelooflijks, eigenlijk. Op 12 november 1958 speelt het Nederlands elftal als Bondselftal een (officieuze) interland tegen Zuid-Afrika. In het Philips Sportpark van PSV wordt de gasten in hun groene shirts met de springbok op het hart een lesje geleerd: 9-3. Twee weken voor zijn 38ste verjaardag dirigeert Abe Lenstra het spel. Tonny van der Linden maakt vier doelpunten. Elek Schwartz gebruikt de vaste kern van Oranje, maar hij geeft de Spartanen Hans de Koning en Ad Verhoeven een kans en zo ook de 18-jarige NAC-talenten Frans Bouwmeester en Theo Laseroms. De avondwedstrijd onder de nieuwe, felle lampen van Philips is rechtstreeks op de nog prille televisie te zien. Belangrijker dan dat is het wonderlijke feit dát Oranje deze wedstrijd speelt. Nooit eerder had ik ook maar iets over deze interland vernomen. Gek, dat eind 1958 blijkbaar niemand zich druk maakt over dat partijtje. De organisatie van Afrikaanse voetbalbonden heeft de Bond van Zuid-Afrika wegens de rassenpolitiek in het land dan al uitgestoten; een voorbeeld dat de wereldvoetbalorganisatie Fifa eind 1957 volgt. De dwaallichten van de Nasionale Partij hebben zich onder leiding van dr. Daniel François Malan al vanaf 1948 sterk gemaakt voor de apartheid. In 1956 verliezen de Kaapse kleurlingen hun stemrecht en nadien wordt de segregatie in snel tempo doorgevoerd. Zuid-Afrika isoleert zich, maar Ajax gaat in 1958 nog vrolijk op toernee door Zuid-Afrika, nadat Blauw Wit de uitnodiging heeft afgeslagen, omdat de contractspelers van Surinaamse afkomst niet welkom zijn. Ajax speelt uiteraard alleen tegen blanke teams. Oranje treft op 12 november 1958 tegen Zuid-Afrika ook niet één zwarte tegenstander en als ik alle stukken teruglees, dan vindt niemand dat gek in het Nederland van 1958. Vreemd land.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden