In het Gelukspakhuis van Oikocredit zie je dat geld gelukkig maakt

Jacobine Geel in het Gelukspakhuis bij een kluis met een Fairtrade chocolade-ei. Beeld Oikocredit

De sociale kredietverstrekker Oikocredit moet zich naar eigen zeggen aanpassen aan een veranderende wereld. Niemand kan nog om fintech heen. 

Dagobert Duck ziet er gelukkig uit in zijn Geldpakhuis, maar toch is een Gelukspakhuis iets anders. De Nederlandse kredietverstrekker Oikocredit heeft er dinsdag een geopend in de stationshal van Utrecht Centraal, om reizigers ter hoogte van spoor 20 te vertellen over het effect van microkredieten. Dat zijn kleine leningen aan beginnende ondernemers in Afrika, Azië en Latijns-Amerika. Je kunt er zwemmen, niet in het geld, maar in een zwembad vol hartjes. Ondernemers die met het geld van Oikocredit ‘zelfredzaam’ moeten worden, kijken toe. Net als de naaister die zich even een Bollywoodster waant, uit de tv-reclame van Oikocredit. 

Oikocredit heeft een portefeuille van ruim 1 miljard euro en probeert met het geld van particulieren en instellingen de levens te verbeteren van mensen met een laag inkomen. De organisatie uit Amersfoort, ontstaan vanuit de oecumenische beweging, doet dit al 44 jaar. Maar momenteel ondergaat Oikocredit grote veranderingen.

Moeilijk jaar

‘We zien de wereld om ons heen snel veranderen’, schrijft managing director Thos Gieskes in het voorwoord van het recente jaarverslag over 2018. En, vrij naar Charles Darwin, ‘een organisatie moet zich aanpassen om relevant te blijven’. Een aantal omstandigheden zet de resultaten onder druk, schrijft hij. Namelijk de aanhoudend lage rente, de toenemende concurrentie en de beschikbaarheid van geld in de markten waar de organisatie opereert. Afgelopen jaar was het economisch onrustig in Zuid-Amerika, waar Oikocredit actief is, zo maakte de Argentijnse peso een vrije val. 2018 kende een verlies van 1,3 miljoen euro na belastingen. Door geld te onttrekken aan het fonds voor valutarisico’s kwam de netto winst uit op 1,3 miljoen euro in de plus.

Om daadkrachtiger te worden trekt Oikocredit zich terug uit 31 landen, in Oost-Europa, Centraal-Azië en een kleiner aantal in Afrika. De organisatie wil zich concentreren op de resterende 33 landen, waar al het merendeel van de partners zat. Voortaan ligt de focus op de agrarische sector, inclusieve financiering en hernieuwbare energie, terreinen waarop Oikocredit zich het sterkst voelt. De kern is het financiële ontwikkelingswerk: wereldwijd ontbreekt het 1,7 miljard volwassenen aan toegang tot financiële diensten. 

Theoloog en tv-presentatrice Jacobine Geel opent het Gelukspakhuis van kredietverstrekker Oikocredit op station Utrecht Centraal. Beeld Trouw

Algoritmes

Verder gaat Oikocredit mee in de fintech-trend, een woord waar geen ontwikkelingswerker of beleidsmaker nog zonder kan. De opmars van smartphones zorgt voor nieuwe mogelijkheden om de doelgroep te bereiken. Kleine ondernemers met een microkrediet en iets grotere ondernemers die willen investeren.

In 2017 diende de eerste fintech-partner zich aan. Inmiddels zijn het er vijf. Het is een ander soort partner, zegt business developer  Vincent van Dugteren van Oikocredit. Het zijn doorgaans jonge start-ups, waarvan de oprichters in algoritmes denken en meer van techniek afweten dan van sociale investeringen. 

Pas op voor fintech-bedrijven met goudkoorts

Elke week krijgt Van Dugteren een stuk of vier aanbiedingen van fintech-bedrijven op zijn bureau. “Allereerst kijken we naar de sociale factor. Hebben ze de doelstelling om klanten hogerop te helpen? Of willen ze snel rijk worden?” Het is goed opletten, want in opkomende markten zijn genoeg fintech-bedrijven door goudkoorts bevangen. Ze willen met laagdrempelige kredieten snel verdienen aan woekerrentes. Eind vorig jaar heeft de toezichthouder in Indonesië bijvoorbeeld 407 fintech-bedrijven op de zwarte lijst gezet, vooral uit China, maar ook uit Oost-Europa en de VS.

Een voorbeeld van een goede partner is voor Oikocredit het Mexicaanse Tienda Pago. Van Dugteren: “Zij helpen de typische familiewinkeltjes. Tienda Pago versterkt kortlopende kredieten waarmee zij iets grootschaliger en dus goedkoper kunnen inkopen bij aangesloten leveranciers. Via het digitale platform worden de bestellingen en de betalingen afgehandeld, en Tienda Pago schiet het geld voor aan de leverancier. Dit vergroot de capaciteit en de omzet van de winkeliers. Een voordeel is ook dat het krediet alleen voor de inventaris kan worden gebruikt, niet voor andere onkosten, zoals schoolgeld of boodschappen.” Een supply-chain-krediet, noemt Van Dugteren het.

Hij is ‘enorm optimistisch’ over dit soort digitale mogelijkheden. “Voor potentiële klanten wordt het makkelijker om de financier te bereiken. Ze hoeven niet een dag van het platteland naar het bankfiliaal te reizen. Geldleners bouwen met hun gegevens na verloop van tijd een profiel op, waarmee ze kunnen laten zien dat ze kredietwaardig zijn. En voor geldverstrekkers wordt het werk dankzij fintech efficiënter.” Daarbij blijft persoonlijk contact belangrijk. Ook om te zien of een geldlener niet boven zijn vermogen leent. Tech-en-touch, heet dat model, zegt Van Dugteren. Eerst online aanmelden, dan handen schudden.

Lees ook:

Bankieren zonder cash als motor voor economische groei in Afrika

Michael Joseph lanceerde in Kenia een betaalsysteem via het mobieltje, M-Pesa. Inmiddels maken er 18 miljoen inwoners van gebruik. Ook in Mozambique, Tanzania, Congo, Ghana, Egypte en Lesotho is het systeem geïntroduceerd. Joseph hoopt op succes in heel Afrika.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden