In het Franse Douai staan gevestigde namen te kijk

'Dialogues', tien installaties op div. plaatsen in Douai, t/m 31 aug. In het Musée de la Chartreuse, 130 Rue des Chartreux, in Douai, geopend op woensdag tot en met vrijdag van 10-12 en 14-17 uur, zondag 10-12 en 15-18 uur. gesl. dinsdag en alle feestdagen, is meer informatie over de uitgenodigde kunstenaars te verkrijgbaar. Gratis catalogus.

Met zijn tientallen monumenten die het rijke Zuid-Nederlandse verleden in herinnering brengen, is het oude stadscentrum een kwetsbare plek die alleen met veel zorg gerevitaliseerd kan worden. Daarop inhakend zijn voor de komende zomer op zeven locaties tien beelden en installaties neergezet. Ze staan daar 'op proef', zodat iedereen zich een mening kan vormen of deze beelden een bijdrage aan de vernieuwde stad leveren.

Alle beelden zijn met uitzondering van een reeds voor het museum verworven werk gewoon te koop. Het heeft er daardoor veel van weg dat het gaat om een platte verkoopexpositie.

Schijn bedriegt, want de plaatselijke overheid heeft oprecht belangstelling voor het plaatsen van kunst in de gemeente, zoals burgemeester Jacques Vernier deze week liet weten. Zo lang er maar samenspraak met de gebouwde omgeving is, kan kunst op straat een belangrijke functie in het vernieuwingsproces hebben.

Anderzijds mag het ook weer niet zo zijn dat goede kunst slechte architectuur kan opwaarderen. Die fout wordt in Nederland maar al te gauw gemaakt: een levendig, fel gekleurd beeld tegen het decor van een grauwe, volstrekt anonieme woonflat doet noch de bebouwing, noch zichzelf enig goed. In Franse gemeenten staat anders dan in Nederlandse weinig kunst op straat. Deze zomertentoonstelling zal bij de gemiddelde stedeling dan ook wel onwennig overkomen, maar dat levert tegelijk ook ervaring op die voor dergelijke projecten elders goed werkbaar is.

Nu is de keus, gemaakt door twee onafhankelijke curatoren uit Parijs, niet zodanig dat zij veel stof zal doen opwaaien. Misschien dat het sprookjespaard van Barry Flanagan met zijn naar de Sint Pieterskerk gekeerde achterwerk de katholieke gemeente bij haar zondagse kerkgang zal irriteren, maar veel meer 'gevaarlijks' is er in Douai niet aan de hand.

Gekeken kan er vooral naar grote namen, want die overheersen in het aanbod. De al eerder genoemde Flanagan moet het in het centrum opnemen tegen een vrolijk wapperende driehoek van Curt Asker, terwijl in de 19de-eeuwse ring om het stadshart beelden van Bernar Venet en Vincent Barré staan. In het Karthuizer Museum staat een blinkend spiegelhuisje van Daniël Buren, hangt een Fibonacci-reeks van Mario Merz tegen de gevelwand en staat in de voortuin een meer dan menshoge bloempot van Jean-Pierre Raynaud. Verder van het centrum, in de arsenaalswijk, is een menhir van Ulrich Rückriem opgetrokken, terwijl de organische nieuwbouw van de rechtenfaculteit een strak complement krijgt met een door Gottfried Honegger bedachte installatie.

Honegger (1917) wordt in zijn land als een levende legende beschouwd. De organisatie was er dan ook trots op om hem voor deze expositie te strikken, ook al kreeg ze daarvoor een al enige tijd geleden vervaardigde beeldengroep. Honegger, die in Frankrijk als grondlegger van de concrete kunst wordt beschouwd, is net als Venet nooit internationaal doorgebroken, maar wordt van gemeente tot gemeente verzameld of op zijn minst gerespecteerd. Waar Venet al jarenlang een stuitend gebrek aan ideeën vertoont, daar heeft Honegger zich binnen de beperkingen van zijn vormentaal toch weten te vernieuwen. Anderzijds is het de vraag of zijn minimal art - geconcentreerd op een vormonderzoek naar de meest expressieve uiting op grond van de meest minimale middelen - niet langzamerhand is uitgewerkt. Honegger kreeg bij zijn tweevoudige installatie tal van esthetische kwaliteiten van de naastliggende architectuur mee. De beelden accorderen mooi met het van weelderige golvingen voorziene universiteitsgebouw.

Voor de prijs van de meest geslaagde combinatie van kunst versus architectuur dienen zich ten minste drie werken aan. De stèle van Rückriem in een omgeving van hevige kaalslag heeft de zware taak in visueel opzicht een heel gebied te beheersen, wat haar oppermachtig afgaat. De door Asker ontworpen blauwe driehoek, niet meer dan wat wapperende rafelranden aan een onzichtbare driezijdige draad opgehangen boven de rivier de Scarpe, is het tegendeel van de monoliet van Rückriem, een welhaast onhoorbare fluistering in een drukke omgeving. En dan het paard van Flanagan, dat twijfelt of het een eenhoorn wil zijn of een ander fabeldier, maar zeker geen renpaard of een eerlijke boerenknol. Met zijn linkervoorbeen op een pijnlijke manier verbogen roept het om medelijden, wat meteen teniet wordt gedaan door de knullige positie van het been dat nauwelijks twee decimeter boven de grond toch geschraagd moest worden uitgevoerd.

De vele Nederlandse gemeentebestuurders die het naburige Lille bezoeken vanwege het congrespaleis van Rem Koolhaas, doen er goed aan na afloop van hun bezoek nog even iets zuidelijker te gaan om te zien hoe kunst op een bescheiden schaal, maar heel effectief in het stadsbeeld kan worden opgenomen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden