In het feestende Nacional sluimert altijd het verleden

Centraal in de Copa América, het Zuid-Amerikaanse voetbalkampioenschap, staat het nationale stadion van Santiago: nu decor voor de wedstrijden van Chili en de finale, ooit martelkamer tijdens de dictatuur van Pinochet.

Al voor de zevende keer organiseert Chili het Zuid-Amerikaanse voetbalkampioenschap, maar nog nooit won het zelf de beker. De Copa América is niettemin overal aanwezig in het straatbeeld in Santiago, inclusief de vele fans van het Chileense elftal die geschminkt en met vlaggen over straat paraderen.

De Chileense elf zijn als winnaar door de groepsfase gekomen en spelen komende nacht (Nederlandse tijd) de kwartfinale tegen Uruguay in het Estadio Nacional in Santiago. Een stadion dat als gevangenis en martelkamer diende tijdens de dictatuur van Augusto Pinochet (1973-1990). "Het spookt in dat stadion, niemand voetbalt er echt met plezier", vertelt sportjournaliste Cecilia Lagos.

Het stadion was het podium van alle groepswedstrijden van Chili, en volgend weekeinde zal ook de finale van de Copa América er worden gespeeld. Het is opgeknapt voor het toernooi en de lege blikken verf staan nog langs de weg om afgevoerd te worden.

Maar het Nacional heeft een donker verleden. Na de staatsgreep tegen Salvador Allende op 11 september 1973 werden duizenden politieke gevangen in het stadion vastgezet en gemarteld. Op last van dictator Pinochet zijn honderden gevangenen geëxecuteerd. Men weet niet waar de lichamen zijn begraven.

"Niemand durft een schop in het veld te zetten uit angst een massagraf te ontdekken", vertelt Lagos. De mensenrechtenschendingen en verdwijningen tijdens de dictatuur zijn nog steeds een gevoelig onderwerp in Chili. Er doen allerlei spookachtige verhalen over het stadion de ronde. "Sommige spelers en bezoekers zeggen dat ze geesten hebben gezien", zegt Lagos.

Een deel rondom uitgang 8, schuin achter een van de doelen, is ingericht als herdenkingsplek. De originele betonnen tribunes van weleer staan er nog met hier en daar wat kaarsjes en bloemen van nabestaanden. Het monument wordt onderhouden door een groep vrijwilligers, die langzaam aan steeds ouder worden. "Veel jongeren weten niet wat er is gebeurd in dit stadion en daarom is zo'n plek belangrijk. Dat we niet vergeten wat hier is gebeurd", vertelt de jonge journaliste Lagos met ernstige blik.

Het kampioenschap voor de Zuid-Amerikaanse beker begon voor de Chilenen sportief redelijk: ze versloegen in de openingswedstrijd Ecuador met een comfortabele 2-0, maar moesten een gelijkspel (3-3) tegen Mexico slikken, met twee - volgens velen ten onrechte - afgekeurde doelpunten voor de Chilenen. Buurland Bolivia werd geklopt met 5-0, wat leidde tot een volksfeest in de straten van Santiago.

Ook het randgebeuren zorgde voor de nodige opwinding. Middenvelder Arturo Vidal raakte in opspraak, nadat hij een aanrijding veroorzaakte met zijn Ferrari. De voetballer werd opgepakt door de Chileense politie en bekende die avond gedronken te hebben. Hij werd niet geschorst - sterker, de belangrijke middenvelder werd in de volgende wedstrijd, de laatste in de groep, gewoon weer opgesteld. "Maar ik weet niet of elke Chileen hem ook heeft vergeven", aldus Lagos.

De echte voetbalbeleving vindt echter plaats buiten het stadion. Voor aanvang van elke wedstrijd van de nationale elf verandert Santiago in een enorme openluchtbarbecue. Kratjes bier worden gebruikt als krukken en de smog in de Chileense hoofdstad maakt plaats voor de geur van gegrilde worsten, steaks and hamburgers. En dat terwijl het winter is in Chili met 's avonds temperaturen rond het vriespunt. Maar volgens Lagos deert dat de Chileen niet. "Het is een traditie en met het juichen om de doelpunten houden we ons warm", vertelt ze, terwijl ze hardop lacht.

Neymar denkt dat hij iets heeft geleerd

Naast het gastland Chili plaatsten ook de gebruikelijke favorieten Brazilië en Argentinië zich als de nummers één van hun poule voor de kwartfinale van de Copa América. Argentinië treft daarin Colombia, Brazilië speelt tegen Paraguay.

De Argentijnse stervoetballer Messi heeft zich nog weinig kunnen onderscheiden. Hij scoorde slechts één keer, in de eerste wedstrijd van Argentinië tegen Paraguay (2-2) vanaf de strafschopstip.

De rol van een andere Zuid-Amerikaanse blikvanger is al uitgespeeld. De Braziliaan Neymar, clubgenoot van Messi bij Barcelona, werd voor vier duels geschorst vanwege twee gele kaarten in de Copa América en een rode in de verloren groepswedstrijd tegen Colombia (0-1).

Neymar had de Colombiaan Murillo een kopstoot gegeven, en na afloop de Chileense scheidsrechter Osses beledigd. De Braziliaanse bond accepteerde de schorsing na aanvankelijk protest.

Neymar keerde met een privéjet terug naar zijn vaderland, waar hij vakantie kon gaan vieren. "Het spijt me, maar ik ben ervan overtuigd dat ik weer iets belangrijks geleerd heb in mijn carrière", liet hij op sociale media weten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden