interview

In het Europa van commissaris Thyssen zorgt de man ook mee

De Belgische Eurocommissaris van sociale zaken Marianne Thyssen.Beeld Hollandse Hoogte / dpa Picture-Alliance GmbH

Eurocommissaris Marianne Thyssen ziet de plechtige ondertekening van de 'Europese pijler van sociale rechten' door EU-regeringsleiders niet als iets vrijblijvends.

Marianne Thyssen kan het niet ontkennen: vandaag is een hoogtepunt in haar carrière. De Belgische Eurocommissaris van sociale zaken mag meemaken hoe nagenoeg alle EU-regeringsleiders, alsmede de drie voorzitters van de EU-instituties, in het Zweedse Gotenburg plechtig hun handtekening zetten onder de 'Europese pijler van sociale rechten'.

Het is een document vol mooie woorden over eerlijk loon en gelijke behandeling. Maar de 'sociale pijler' verplicht de lidstaten nergens toe. Toch spreekt Thyssen in een vraaggesprek met deze krant over 'een nieuw hoofdstuk in de sociale geschiedenis van Europa'.

Immers: de Europese Unie is tot nu toe in de praktijk vooral een economisch verhaal gebleken, met hoofdrollen voor de interne markt, een gemeenschappelijke munt, handel en begrotingscijfertjes. Sociale ellende in Griekenland? Jammer, maar dat moet nou eenmaal, voor de euro.

De 'sociale top voor eerlijke banen en groei' in Gotenburg moet een omslag in mentaliteit markeren: de EU is er ook om iets te doen voor de verliezers van het marktdenken.

Toch blijft er iets wringen. Zo veel macht als de EU-landen aan Brussel hebben overgedragen op financieel-economisch gebied, zo weinig doen ze dat nog op sociaal terrein.

Wat vindt u van de kritiek dat de regeringsleiders slechts een vrijblijvende handtekening zetten?

Thyssen: "Dat vind ik niet. Ze gaan een politieke verplichting aan. Het is de eerste keer in twintig jaar dat de regeringsleiders naar een top over sociaal Europa komen. Het is ook een signaal aan de burgers. Zij mogen ons hierop afrekenen.

"Ik kan me niet voorstellen dat een premier straks zegt: 'Ik heb dat ondertekend om Marianne Thyssen of Jean-Claude Juncker een plezier te doen, ik trek me er verder niets van aan'. Bovendien gaan wij de uitgangspunten van de sociale pijler vanaf volgende week ook verwerken in de jaarlijkse beoordelingscyclus van lidstaten."

Toch blijven nationale regeringen de baas. Een van uw voorstellen dit jaar was een Europees minimum van tien dagen vaderschapsverlof. Het nieuwe Nederlandse kabinet vindt vijf dagen meer dan genoeg.

"Dat vergt nog wel wat discussie tussen de minister van sociale zaken en het Europees Parlement. Wij pleiten voor minimaal tien dagen, omdat we vaders meer in die zorgtaak willen krijgen.

"We hebben geschoolde mensen nodig op de arbeidsmarkt, en beschikken over hoogopgeleide vrouwen: vrouwen halen meer diploma's dan mannen. Als er kinderen komen, zijn het toch meestal de vrouwen die afhaken op de arbeidsmarkt. De zorgen komen altijd op hun schouders terecht. Mannen kunnen het toch ook?"

U wilt een directe link leggen tussen de sociale pijler en de verdeling van EU-fondsen. Zal de Europese Commissie landen gaan korten op EU-subsidies als ze niets doen met hun handtekening van vandaag?

"Zo benepen zal het niet worden. Als we de landen beoordelen, nemen we die indicatoren mee. Gaan we vooruit? Zorgen we voor voldoende bescherming voor burgers in nieuwe tijden van digitalisering, robotisering en globalisering?

"Zo niet, dan kunnen we aanbevelingen doen aan de lidstaten. Daarvoor kunnen we inderdaad onze fondsen inzetten. Die link mag wat mij betreft sterker worden."

Andere wind

PvdA-Europarlementariër en oud-FNV-voorzitter Agnes Jongerius heeft een dubbel gevoel bij de sociale EU-top in Gotenburg. "Ik ben keurig katholiek opgevoed, dus ik hecht waarde aan goed gekozen symbolen. De ondertekening van die Europese sociale pijler heeft grote symbolische waarde. Aan de andere kant: met zo'n proclamatie kun je geen boodschappen doen."

Ook Sophie In 't Veld (D66) ziet twee kanten van de medaille. "De tekst is vaag, zonder stok achter de deur. Maar er waait wel een andere wind dan twintig jaar geleden. Toen weigerden Deense Europarlementariërs nog zitting te nemen in de commissie sociale zaken. Had Europa niets mee te maken, vonden ze."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden