In het achterkamertje schendt EU eigen verdrag

EU-wetten worden bekokstoofd in schimmige 'trialogen', buiten het zicht van publiek en media, schrijft Milos Labovic. Hij pleit voor meer openheid.

Onlangs presenteerde de Nederlandse Eurocommissaris Frans Timmermans zijn grote beleidsinitiatief: het Betere Regelgeving-pakket. Het doel van deze wetsvoorstellen is de kwaliteit van Europese regelgeving te verbeteren en burgers en bedrijven meer inspraak te geven en Europa transparanter maken. Maar op dit laatste punt gaat het voorstel niet ver genoeg.

Veel Europese wetten worden gemaakt in de achterkamertjes van de achterkamertjes: de zogenoemde trialogen. Als de Europese Commissie een wetsvoorstel heeft gedaan, duiken het Europees Parlement, de Commissie en de Europese Raad in een afgesloten ruimte om het voorstel uit te onderhandelen. Er worden geen notulen gemaakt en buitenstaanders kunnen er niet achter komen wanneer deze trialogen plaatsvinden, of wie de aanwezigen zijn.

Terwijl het debat zou moeten plaatsvinden in het hart van de democratie: in de commissies van het Europees Parlement. Die commissiezittingen zijn openbaar. De zittingen zijn de plek voor vraag en wederhoor, voor democratische controle en voor al dan niet gespeelde verontwaardiging. De plek ook waar de beslissers verantwoording moeten afleggen en waar koppen rollen als het fout gaat.

Illegale werkwijze

In de trialogen is vaak niet eens een Eurocommissaris aanwezig, maar de behandelende ambtenaar van de Commissie. De andere aanwezigen zijn een handjevol Europarlementariërs en diplomaten van het land dat op dat moment voorzitter is van de Raad. Hoewel alle drie instellingen aanwezig zijn, is er geen aanwezigheidslijst. Zo'n systeem maakt anoniem politiek bedrijven mogelijk.

Hoe groot is dit probleem? Inmiddels wordt 60 tot 85 procent van de Europese wetten zo gemaakt. Onder de vorige Commissievoorzitter Barroso vonden er 1557 trialoog-bijeenkomsten plaats.

Op deze wijze wetten maken, zonder het toeziend oog van maatschappij en media, is efficiënt, maar illegaal. Zowel het Verdrag van Lissabon als interne regels van de instellingen laten weinig ruimte voor interpretatie: discussies over wetsvoorstellen moeten openbaar zijn. Zo weten wij wie wat vond. En wie we naar huis willen sturen bij verkiezingen. Zonder transparantie geen democratie.

Er gaan steeds meer stemmen op tegen deze manier van wetgeven. De Europese Ombudsman, Emily O'Reilly, is onlangs een onderzoek gestart naar de trialogen. Zij wil weten waarom het publiek de toegang tot cruciale informatie wordt ontzegd. Zijn er legitieme redenen of is er iets ernstig mis in Europa? De Europese instellingen moeten voor eind september reageren op een vragenlijst.

Passende mate

Het voorstel van Timmermans bevat één zinnetje over transparantie en de trialogen: 'De instellingen zullen een passende mate van transparantie hanteren bij het behandelen van wetsvoorstellen, inclusief bij de trialogen'. Transparantie 'met passende mate'; daarmee moeten het dus doen. Als verdragsverplichtingen de EU niet kunnen dwingen opener te zijn, hoe ver komen we dan met transparantie 'met passende mate'?

Misschien wordt dit zinnetje nog aangepast voordat de wet definitief wordt aangenomen. Maar om te weten of dat gebeurt, zullen wij de stemmingen moeten afwachten. Want de discussie over Timmermans' wetsvoorstel zal, hoe kan het ook anders, plaatsvinden achter gesloten deuren, in een trialoog.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden