In Groningen is een bouwpastoor nodig

Beeld annet eveleens

Om het vertrouwen van de Groningers terug te winnen is een radicaal plan van aanpak nodig. Alex Kalverboer, emeritus hoogleraar aan de Rijksuniversiteit Groningen geeft een voorzet.

In Warffum bezocht ik de expositie 'Art-Schok', gewijd aan de aardbevingsellende. Ik ontmoette daar een stel, man en vrouw. Zeventien jaar geleden kochten ze een authentieke boerderij, hielden die zorgvuldig bij met de bedoeling daar ooit oud te worden.

Intussen krijgen ze nu al grijze haren. Hun boerderij is tot onbewoonbaarheid toe beschadigd. Ze hebben oeverloze discussies gevoerd met schade-experts, volstrekt ontoereikende voorstellen gekregen tot 'vergoedingen'. Zij voelen zich platgeslagen. Ik voel dan woede opkomen.

Een prachtland wordt opgeofferd ter wille van ongehoord gewin. En intussen wordt er gesjoemeld over oorzaken, hoogte van schades, met eindeloze procedures, gemanipuleerd door organisaties als NAM en Shell en een ministerie als Economische Zaken, met coördinator Hans Alders.

Hier moet een fundamentele omslag komen, acuut, los van momenteel lopende, politiek getriggerde formatie-discussies. Inmiddels is de psychologische onrust en gevarendreiging dieper dan die in de bodem. Onderschat niet wat die op termijn met deze getarte mensen doet.

Integrale aanpak

Daarom pleit ik met klem voor het volgende. Stel ten spoedigste een doortastende commissie in, met een ruim mandaat, die onafhankelijk is van de mastodonten Shell en NAM en van een belanghebbend ministerie als Economische Zaken.

Zet aan het hoofd daarvan een 'bouwpastoor' met vergaande bevoegdheden. Een doortastend type, met overzicht, die kan coördineren en benul heeft van de sentimenten.

Geef deze commissie een eerste budget, zeg vijf miljard euro (zo'n 2 procent van de 260 miljard die inmiddels door uitbuiting is verkregen). Benut dit bedrag direct voor de afhandeling van al aangerichte schade. Stop met het gesteggel met inspecteurs of adviseurs.

Stel een royaal budget in voor een eigen kenniscentrum waar bewoners kunnen meebeslissen over onderzoeken, onderzoeksvragen en het laten installeren van tiltmeters, zoals geoloog Peter van der Gaag adviseert. Dit kenniscentrum moet inspelen op vragen van bewoners.

Kies onmiddellijk voor een integrale aanpak. Niet alleen de schade aan de oppervlakte en de directe omgeving moeten bij de afhandeling betrokken worden, maar ook de diepere tot diepste trillingsrisico's in de brede omgeving. Ook die aan de fundamenten. We moeten nu niet volstaan met het bekende oppervlakkige lapwerk. Herstel of, indien nodig, herbouw met de grootste voortvarendheid.

Betrek ook de bredere omgeving erbij, want de schade reikt verder dan het zogeheten risicogebied. Ook in het Drentse Steenbergen en in bijvoorbeeld Kiel-Windeweer in Zuidoost-Groningen, is sprake van schade. Bewoners klagen dat zij buiten het risicogebied vallen en dat zij daarom met hun schadeclaim nergens terecht kunnen. En vergeet niet de psychologische en sociale schade.

Plan van actie

Ten slotte is er een integraal plan van actie nodig, waarin alle essentiële aspecten zo concreet mogelijk zijn opgenomen. Daar horen alle financiële en andere consequenties bij, zoals noodzakelijke tijdelijke voorzieningen, verhuizingen en eventuele loonderving. Maar allereerst is het nodig dat de overheid het vertrouwen terugwint van een gedesillusioneerde bevolking. Dat kan alleen door betrouwbare, onafhankelijke mensen op cruciale plekken aan te stellen, met procedures waarvan men voelt: die zijn in ons belang. Want daar zijn we nu mijlenver vanaf.

Wat betreft het verdere verloop van de gaswinning is het zaak deze ten snelste geheel terug te brengen. Met als oogmerk optimale veiligheid voor de bevolking.

Betrek wetenschappelijke onderzoekers erbij, onafhankelijk, zoals universiteiten, solide onderzoeksinstituten en ook kernen van meedenkende mensen uit de samenleving: de Groninger Bodem Beweging, het Gasberaad, OMEM (Onafhankelijk Meten Effecten Mijnbouw), scholen, zorginstellingen.

Het einddoel is om van Groningen weer dat prachtige land te maken dat het was. Waar je veilig kan leven. Waar je weer aan een toekomst kan denken. En teken de door Freek de Jonge geïnitieerde petitie 'Laat Groningen niet zakken'. Het kan nu nog.

Honderden mensen breiden mee aan dit huis, om aandacht te vragen voor de gevolgen van de aardgaswinning in Groningen. Foto Annet Eveleens

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden