In Grigny is niemand Charlie

reportage | Stad van jihadist Amedy Coulibaly gelooft niet dat aanslag op Charlie Hebdo echt gepleegd is

Amedy Coulibaly vermoordde vier Joden en een politieagente in naam van de islam. Hij groeide op in Grigny, een van de meest beruchte voorsteden van Parijs.

"Pas op", waarschuwt een politieman die met een busje staat opgesteld bij een van de vele flats waar de drugshandel welig tiert. "Het is hier gevaarlijk, wij worden hier een paar keer per jaar beschoten. Bel het alarmnummer maar als er iets is, wij staan niet voor je in."

Een eindje verderop in de buurt La Grande Borne bedienen wegwerkers onder toezicht van twee veiligheidsfunctionarissen een graafmachine. Dat is omdat een van de arbeiders onlangs het ziekenhuis in werd geslagen. Er is verzet tegen de ontsluiting van de flats die als spaghettislierten om elkaar heen slingeren. De speelse architectuur van eind jaren zestig moest de monotonie van blokkendozen doorbreken, maar de bochtige gebouwen bieden ook beschutting voor de business van dealers.

Veiligheidsman Kamel Mekichi (30) wil graag iets kwijt over de aanslagen die ook La Grande Borne erg bezig houden. "Mensen hier hebben heel veel vragen", zegt hij. "Niemand gelooft wat de Franse media beweren. Want die zijn tegen ons, ze hebben alleen maar kritiek."

Zo vragen zijn vrienden zich af waarom er geen bloed vloeit op de video waarop is te zien hoe de gewonde agent Ahmed Merabet wordt afgemaakt door de broers Kouachi. "Een manipulatie", weet ook Mekichi zeker. "En Charlie Hebdo maakte al in 2006 tekeningen van de profeet. Waarom is er dan nu pas wraak genomen?"

Dat laatste raadsel kan maar op één manier worden opgelost, denkt hij. "Netanyahu heeft een tijd geleden gezegd dat Franse Joden naar Israël moeten komen, omdat zij hier niet veilig zijn. Hoe krijg je ze daar? Door ze bang te maken, door aanslagen te organiseren."

Zogenoemde guetteurs, jongens die tegen betaling op de uitkijk staan voor dealers, gebaren dat bezoek niet welkom is. Als Trouw de scholiere Aissatta (15) spreekt - 'Ik ben in ieder geval niet Charlie' - kondigt een van hen aan versterking te halen. "Wegwezen. Je denkt toch niet dat je hier zomaar rond kunt rondlopen en vragen stellen?"

De omgeving waar Amedy Coulibaly (1982) opgroeide wordt behalve door agressie ook gekenmerkt door een gevoel van verlatenheid. "We zijn geparkeerd in deze flats, er is geen werk, ze kijken niet naar ons om", zo vat Mekichi de stemming in de wijk samen.

Toch is wel geprobeerd Coulibaly, van Malinese origine, op het rechte pad te krijgen. Volgens de maatschappelijk werker De-Charles Claude Aka was hij als twaalfjarige al erg moeilijk. "Hij kon uit zijn vel springen en het volgende moment de kalmte zelve zijn'', zegt Aka in de krant Le Parisien. Aka verloor hem uit het oog toen hij zestien was. De radicalisering van Coulibaly kan hij niet dateren. "Maar al heel vroeg kon hij weigeren om bijvoorbeeld mee te doen met een uitje omdat hij moest bidden." Coulibaly leefde als enige man met zijn moeder en negen zussen. "Hij had geen rolmodel en wilde maatschappelijk werker worden, net als ik", aldus Aka. "Maar hij koos voor de criminaliteit."

In 2001 werd hij voor het eerst veroordeeld, voor diefstal met geweldpleging. Coulibaly bracht veel tijd van zijn leven door in de grootste gevangenis van Europa, Fleury-Mérogis, op een steenworp afstand van Grigny. De lange en gespierde Coulibaly stond er bekend als een van de patrons, een baas. Hij klaagde de leefomstandigheden aan door acht maanden lang opnamen te maken met een GoPro minicamera. De beelden, waar hij geld voor eiste, werden in 2009 uitgezonden op tv. Tegen de krant Le Monde verklaarde hij toen anoniem: "Toen ik voor het eerst in Fleury kwam dacht ik: ik doe het nooit meer. Daarna dacht ik, sodemieter op allemaal, jullie maken me gek. Hoe kan je een normaal leven leiden als je onrechtvaardig wordt behandeld?"

In zijn cel trainde hij als een bezetene zijn spieren en speelde hij Pro Evolution Soccer op een Playstation. Die tot zijn grote woede in beslag werd genomen.

Nadat hij religieus trouwde met Hayet Boumeddienne - die kortgeleden voor de jihad naar Syrië vertrok - leek zijn leven heel even in rustiger vaarwater te komen. Hij dook zelfs op bij een bijeenkomst met ex-president Nicolas Sarkozy over een banenplan voor de jeugd. Op vakantie met Boumedienne bezocht 'Doly' zoals hij thuis werd genoemd Kreta, de Dominicaanse Republiek en Maleisië.

Maar ondertussen was Coulibaly al geradicaliseerd. In Fleury kwam hij in contact met Djamel Beghal, die een straf uitzit voor de voorbereiding van een aanslag op de ambassade van de Verenigde Staten. Beghal werd zijn mentor.

Zijn oud-advocaat benadrukt dat Coulibaly razend is op de politie die schuldig zou zijn aan de dood van zijn beste vriend, Ali. Ali werd tijdens een achtervolging met de politie in 2000 doodgeschoten. Op dit drama reageerde La Grande Borne met vier nachten van hevige rellen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden