In Ghana een prinses, in Europa opgejaagd

'Oost, West en de rest...', 20.24-21.15 uur, Ned. 3.

De landen die in de serie 'Oost, West en de rest...' aan de orde komen zijn Ghana, Rusland, Turkije, Marokko, Indonesië (Ambon) en de Nederlandse Antillen. Het zijn verhelderende documentaires. De filmbeelden zijn prachtig, maar dat zijn we van Ireen van Ditshuyzen als producent en eindredacteur van de serie gewend.

Mary Lazet-Dadzie uit het Brabantse Vlijmen woont al twintig jaar in Nederland. Maar Ghana, waarmee de serie vanavond wordt geopend, is zo'n belangrijke rol in haar leven blijven spelen dat ze vast van plan is er in de toekomst definitief naar terug te keren. Bij voorbaat heeft ze er al een huis gekocht. “In Europa voel ik me opgejaagd, hier leef ik”, is haar conclusie. In Ghana maken vrouwen de dienst uit. Zij drijven de handel en regelen de meest uiteenlopende zaken. Wat de mannen uitspoken? Mary begint te lachen als haar dat expliciet wordt gevraagd. Het is zoals in veel niet-Westerse landen: die zitten lekker onder de bomen in de schaduw te dammen en te kletsen met een drankje onder handbereik.

Het is boeiend te zien hoe Mary in haar geboortedorp Bechem, uitgedost in een kleurrijk gewaad met veel ruches, wordt verwelkomd door de notabelen. Dat laatste is niet verwonderlijk, want zij stamt uit een vorstelijke familie die in Ghana veel in de melk heeft te brokkelen. Vandaar haar uitspraak dat ze in haar geboorteland een prinses is, terwijl ze in Nederland ondergaat in de massa.

Mary heeft een koffer vol geschenken meegenomen. Een fles Hollandse jenever ontbreekt niet. Een deel daarvan wordt als offer geplengd. De rest wordt vervolgens flink aangesproken. Vanwege die geschenken is een bezoek aan haar geboorteland een kostbare aangelegenheid. Iedereen waarmee je krijgt te maken verwacht in dat opzicht wel iets en dat niet eenmalig. Als je je dat niet kunt veroorloven kun je beter thuisblijven. Aan je goedgeefsheid wordt afgemeten of je in den vreemde bent geslaagd. Je kunt vaststellen dat dit Mary is gelukt. Dat ging niet vanzelf. Tijdens haar verpleegstersopleiding in Engeland merkte zij al dat de straten in Europa niet met goud zijn geplaveid, zoals in Ghana vaak wordt gedacht.

Op reis door Ghana leren we veel van het land. De weinig verheffende rol die Nederlanders tot ver in de negentiende eeuw speelden in de slavenhandel blijft niet onbesproken.

Volgende week woensdag gaan we met de sinds 1982 in Den Haag wonende Alexander Levinson terug naar Moskou. Zijn huwelijk met de Nederlandse Helen betekende dat hij zijn studie aan het Afrika Instituut in Moskou moest afbreken. Hij vestigde zich in Nederland in een tijd dat het hoogst onzeker was wat dat voor gevolgen zou hebben voor zijn ouders en vrienden in Rusland. Door de politieke ontwikkelingen is dat allemaal meegevallen. Vader en moeder Levinson, een acteursechtpaar, moeten van 120 gulden in de maand zien rond te komen. De vader van Alexander is als 76-jarige nog actief in het theater. De financiële bijdragen van hun zoon zijn echter zeer welkom. In de documentaire zijn we er getuige van hoe het ouderlijk huishouden wordt verrijkt met een koelkast, in Rusland een grote luxe. Er is veel veranderd in Rusland. Niet allemaal ten goede. Alexander bekent 'een beetje bang te zijn' als hij ziet hoeveel landgenoten nu in dure auto's rondrijden. We gaan met hem naar het Nowodiewitschi-kerkhof waar veel beroemdheden zijn begraven, ook de tot voor kort verboden schrijver Michael Boelgakov. Destijds werden zijn boeken klandestien verkocht. Je moest er een maandsalaris voor neertellen. Nu is zijn werk op bijna elke straathoek in Moskou beschikbaar. Vader Boris lardeert de documentaire met uitspraken van Boelgakov.

Alexander voelt zich thuis in Nederland. Zijn twee zoons zijn, zegt hij, voor honderd procent Nederlanders, maar als het aan Alexander Levinson ligt zullen ze nooit vergeten dat in Rusland hun wortels liggen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden