In geval van dronken supporters: neem plaats in de vrouwencoupé

reportage | In Duitse trein zitten alleenreizende vrouwen desgewenst dicht bij de conducteur

Een lang krijsend geluid verstoort de rust op spoor 23. Een vrouw kijkt op van haar boek, een gezin komt snel aanlopen. De grijsblauwe trein is net het station van Leipzig binnengerold en komt gillend voor het stootblok tot stilstand. Het is de RE 6, die over een paar minuten terugrijdt naar het zuidelijker gelegen Chemnitz, de lijn waar de laatste week in Duitsland veel ophef over is ontstaan.

Uitbater van dat traject, de Mitteldeutsche Regionalbahn (MRB), maakte vlak voor Pasen bekend dat er vrouwencoupés in de treinen worden ingebouwd. Elke trein krijgt twee compartimenten van in totaal twaalf plekken, waar alleenreizende meisjes en vrouwen mogen plaatsnemen, net als moeders met kinderen tot tien. Ze worden in de buurt van het conducteurshok geplaatst, zodat die gemakkelijk toezicht kan houden. Volgens de spoorvervoerder hebben veel vrouwen de laatste maanden om zulke aparte coupés verzocht. Over het waarom hield de uitbater zich op de vlakte.

Maar op sociale media was de conclusie snel getrokken, bijvoorbeeld op Twitter onder het kopje #imzugpassiert (in de trein gebeurd). Aanleiding was volgens sommige twitteraars de komst van asielzoekers en aanrandingen zoals tijdens Oudejaarsnacht in Keulen, nog steeds een uiterst gevoelig thema in Duitsland.

Politici reageerden fel. Frauke Petry van de rechts-populistische AfD noemde de beslissing 'niet alleen discriminerend, maar ook het faillissement van de liberale rechtsstaat'. "Wat is de volgende stap: gescheiden stationshallen en zwembaden?", vroeg Marco Böhme van Die Linke in Saksen zich af.

Op het station van Leipzig blijkt al snel dat het anders zit. Aanrandingen noch angst voor asielzoekers zijn aanleiding, zegt een woordvoerder van MRB: "Er zijn afgelopen maanden helemaal geen incidenten geweest".

Eén blik op de trein uit Chemnitz leert daarnaast dat de oorzaak in het toestel zelf moet worden gezocht: MRB, die het traject sinds 1 januari uitbaat, zet voor lijn RE 6 alleen oude DDR-treinen in. En die hebben kleine rijtuigen waarbij reizigers op elkaars lip zitten. "De vragen van vrouwen kwamen vooral naar aanleiding van de zespersoonscoupés", aldus de woordvoerder.

Bovendien blijkt in de trein dat de angst die vrouwen hebben zich wel op mannen richt, maar niet speciaal op asielzoekers. "Als er een groep dronken voetbalsupporters binnenkomt, kan je geen kant op als ze zogenaamd lollig tegen je gaan doen", zegt Christine Klingbeil (26), die alleen in een zespersoons- compartiment zit. "Met de deur dicht ben je heel geïsoleerd."

Voelen meer vrouwelijke reizigers op de lijn zich onveilig? Ina Miesel en Marion Mehlhorn, twee dames van eind vijftig die op het tafeltje tussen hen in een flesje sekt hebben staan, zeggen nergens last van te hebben. "Maar ik ben dan ook niet bang aangelegd", aldus Mehlhorn. "Ook van vrouwenparkeerplaatsen maak ik geen gebruik."

In Duitsland zijn zulke parkeerplekken, die vaak in parkeergarages te vinden zijn in het zicht van de garagebewaker, in de jaren negentig ingevoerd om vrouwen een veiliger gevoel te geven. Uit studies bleek dat veel Duitse vrouwen bang zijn om in publieke ruimten te worden lastiggevallen.

Een paar treinstellen verderop vertelt Katja Engler (28) dat ze misschien wel in een vrouwencoupé zou gaan zitten. "Vooral 's avonds en 's nachts lijkt me dat veiliger, zeker in deze coupés", zegt ze terwijl ze om zich heen kijkt. "Ik snap wel dat ze dat hier willen. Normaal reis ik met Deutsche Bahn en die hebben geen kleine coupés."

Op het station van Bad Lausick, tussen Leipzig en Chemnitz in, vertelt sigaarrokende reiziger Michael Götze (58) dat MRB de DDR-treinen goedkoop kon overnemen. Ze zijn armoedig: "Er is geen airco en je moet zelf het licht aandoen".

Maar, zo moet gezegd, het personeel is vriendelijk. "De conducteur vroeg de eerste maanden steeds of we wensen hadden. Toen mensen over rommel klaagden, hebben ze meer afvalzakjes opgehangen."

Götze ziet ook de vrouwencoupés als een tegemoetkoming voor klagende klanten. Een logische stap, vindt hij. De MRB-woordvoerder beaamt dat: "Dit is een service, net als onze stiltecoupés."

Naar de kritiek van de laatste dagen is ook geluisterd: als volgende week de eerste omgebouwde trein gaat rijden, zijn toch ook mannen met kind welkom.

Grote vraag is of vrouwencoupés echt helpen het gevoel van onveiligheid weg te nemen. Sociologen waarschuwden na 'Keulen' dat maatregelen voor vrouwen angstgevoelens juist aanwakkeren. Reizigster Engler werpt tegen: "Wat is erop tegen als iedereen zich prettig voelt in de trein?"

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden