In exempel Franse cinema gaan vorm en inhoud hand in hand

ROTTERDAM - Al het eerste weekeind van zijn festival speelt Emile Fallaux een sterke troef uit: 'La belle noiseuse' van de Franse regisseur Jacques Rivette, een prachtige, vier uur durende verkenning van het artistieke scheppingsproces.

HANS KROON

Jarenlang heeft de schilder zijn ideaal laten rusten. Hij is bang dat verwezenlijking de uitstekende relatie met zijn vrouw Liz (Jane Birkin) ondermijnt. Zij stond, zonder dat het ideaal verwezenlijkt werd, het laatst voor 'La belle noiseuse' model.

Op een dag krijgt de schilder bezoek van zijn agent, een jonge collega en diens vriendin Marianne (Emmanuelle Bart). Ze weten de schilder over te halen weer met het 'La belle noiseuse'-project te beginnen. Marianne poseert. Dag in dag uit probeert de schilder Mariannes lichaam en wezen in materie uit te beelden. Voor de schilder en zijn model gaat dat gepaard met een geestelijke striptease die alles - ook hun liefdes - op losse schroeven zet.

Het thema van de getourmenteerde kunstenaar leent zich voor een vet dramatische aanpak, waarbij violen tot orkaankracht aanzwellen. Rivette houdt zich verre van deze tot vervelens toe beproefde methode.

Sober

In rustige en sober vormgegeven beelden en gesprekken registreert hij wat zijn personages meemaken. Telkens zoekt hij het atelier op en toont hij gortdroog hoe Frenhofer met zijn ideaal, leven, model, kwasten en doeken worstelt. De enige geluiden zijn het ritselen van de bladen van een schetsboek, of het schuren van een kwast over linnen. Met haast niets lukt het Rivette zo de emotionele en fysieke aspecten van het scheppingsproces op te roepen.

Na jaren waarin Franse films nauwelijks tot bioscopen doordrongen, gaat het de Franse cinema kennelijk goed. 'La belle noiseuse' is een van de vele Franse films die in Rotterdam - en dit jaar in de Nederlandse bioscopen - te zien zijn. In deze Franse films tekent zich een scheiding der geesten af. De oudere cineasten ( Pialat, Techine, Rivette) kiezen meestal voor een eenvoudige, hun thematiek ondersteunende vormgeving, die hand in hand gaat met de inhoud. Van die sobere tendens is 'La belle noiseuse' een schoolvoorbeeld.

De jongere regisseurs (Carax, Assayas) opteren meestal voor een tot in de puntjes doordachte en fraai uitgevoerde vormgeving waaraan de inhoud onderschikt is. Leos Carax' peperdure melodrama 'Les Amants du Pont-Neuf' is daarvan het zuiverste voorbeeld. Zij treden in de voetsporen van Beineix ('Diva') en Besson ('Nikita') en andere barokke regisseurs als Lynch ('Blue velvet'), de broers Coen ('Barton Fink') en Von Trier, wiens 'Europa' op het festival te zien is.

Tekent zich in de Franse cinema een tweedeling af? Valt uit stilistisch sterk verschillende films als 'La belle noiseuse' en 'Les Amants du PontNeuf' af te leiden dat vorm en inhoud weer eens om de voorrang strijden? Het zijn vragen die, mede door de Franse films, tijdens het 21ste Filmfestival Rotterdam de tongen los maken.

Rotterdam: 'Paris s'eveille' (vandaag: Thalia 20.30 u; morgen: Lumiere 23.30 u). 'Van Gogh' (vandaag: Luxor 16 u). 'La belle noiseuse' (morgen: Lumiere 19.30 u).

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden