CDA-conflict

In een gelekt document haalt Pieter Omtzigt 76 pagina’s lang uit naar het CDA

In maart, voorafgaand aan de beëdiging van de nieuwe Tweede Kamer, stond CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt de pers te woord. De laatste maanden is hij niet meer in het openbaar verschenen. Beeld Bart Maat, Hollandse Hoogte /  ANP
In maart, voorafgaand aan de beëdiging van de nieuwe Tweede Kamer, stond CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt de pers te woord. De laatste maanden is hij niet meer in het openbaar verschenen.Beeld Bart Maat, Hollandse Hoogte / ANP

In een uitgelekt document rekent Kamerlid Pieter Omtzigt af met partijgenoten in het CDA.

Pieter Omtzigt heeft in een memo van 76 pagina’s beschreven hoe slecht hij zich in het CDA behandeld voelt. Het stuk publiceerde als eerste dagblad De Limburger en is geschreven voor de evaluatiecommissie onder leiding van oud-minister Liesbeth Spies. Die evalueert momenteel de verkiezingsnederlaag van het CDA. Ook GeenStijl heeft het document inmiddels in handen, en in zijn geheel online gezet.

In het document staat dat Omtzigt weet hoe er in interne CDA-appberichten over hem werd gesproken. Daarbij werden woorden gebruikt als ‘gestoord, ziek, teringhond en psychopaat’. Bovendien zouden teleurgestelde CDA’ers op de avond van de verkiezingen – toen de nederlaag van de partij bekendgemaakt was – Hitler-snorren op zijn verkiezingsposter hebben getekend. Zij zouden het verkiezingsverlies aan hem wijten.

‘Gepasseerd als lijsttrekker’

Ook staat in het document te lezen hoe partijvoorzitter Rutger Ploum zijn belofte zou hebben gebroken om Omtzigt lijsttrekker te maken als Hugo de Jonge er toch van zou afzien. Toen De Jonge inderdaad stopte, werd niet Omtzigt maar Wopke Hoekstra naar voren geschoven. Omtzigt heeft, naar eigen zeggen onder druk gezet, utieindelijk toegegeven.

Nadat De Jonge intern had aangekondigd dat hij inderdaad zijn lijsttrekkerschap zou neerleggen, heeft Omtzigt met twee leden van het partijbestuur gesproken, onder wie voorzitter Rutger Ploum. “Ik herinner hen onder meer aan de afspraak met Rutger, namelijk dat ik lijsttrekker zou worden als Hugo onverhoopt uit zou vallen”, aldus Omtzigt. Maar het bestuur vroeg toch Hoekstra.

Partijvoorzitter Van Rij noemt uitlatingen ‘CDA onwaardig’

Interim-voorzitter Marnix van Rij van het CDA neemt “met kracht” afstand van scheldpartijen aan het adres van Kamerlid Pieter Omtzigt in appberichten die onderling verstuurd zouden zijn door leden van zijn partij. Hij noemt die passages in een serie tweets “CDA onwaardig”. Van Rij benadrukt dat de parlementariër, die momenteel ziek thuis zit, dat stuk op persoonlijke titel heeft gemaakt. “Niemand van de CDA-top heeft dit document eerder ontvangen dan na de publicatie van deze middag”, meldt hij. Op de inhoud gaat hij verder niet in.

Een commissie onder leiding van Liesbeth Spies is nog bezig met een onderzoek naar de mislukte verkiezingscampagne van de christendemocraten. Het rapport wordt voor het zomerreces verwacht. “Daarna zal dit in het landelijk bestuur van het CDA worden besproken en daarna gepresenteerd.”

CDA-leider Wopke Hoekstra noemt de notitie 'vervelend en beschadigend.’ “Het roept veel vragen op.” Het zal binnen de partij worden besproken opgelost. Volgens Hoekstra hebben sponsoren geen invloed gehad op het programma van het CDA. Alles is volgens de regels gegaan.

Omtzigt tekent op hoe het bestuur niet naar buiten wilde treden over het opstappen van De Jonge voordat er een vervanger was. Maar Omtzigt zelf had behoefte aan 24 uur bedenktijd over de vraag of hij akkoord ging met Wopke Hoekstra als de nieuwe lijsttrekker. Die tijd kreeg hij niet, schrijft Omtzigt in het memo. “Ik ben ziedend, omdat ik de tijd niet kreeg die Wopke nu wel wordt gegund”, schrijft Omtzigt. “Ondanks de belofte van Rutger ben ik op onheuse wijze gepasseerd als lijsttrekker”. Het Kamerlid verlaat de woning van Hoekstra waar hij uiteindelijk op bezoek is diep teleurgesteld.

Omtzigt haalde bij de verkiezingen vervolgens echter in zijn eentje bijna een derde van de stemmen voor het CDA binnen; dat is voor een nummer twee op de kandidatenlijst een unieke prestatie. De CDA’er schrijft ook dat kandidaat-Kamerleden die hem steunden geen kans maakten hoog op de CDA-lijst te komen.

Interne verhoudingen allerminst verbeterd

Omtzigt zit sinds eind maart overspannen thuis en heeft laten weten rust nodig te hebben. Hij heeft tijdelijk zijn Kamerlidmaatschap overgedragen. De Limburger noemt het stuk van Omtzigt een ‘bom onder het CDA’, omdat het aantoont dat de interne verhoudingen nog allerminst zijn verbeterd sinds interim-partijvoorzitter Marnix van Rij is aangetreden.

Omtzigt krijgt brede waardering omdat hij met SP-Kamerlid Renske Leijten de toeslagenaffaire boven water heeft gekregen. Tegelijkertijd zorgde zijn aanhoudende stroom vragen ervoor dat hij in het kabinet-Rutte geen vrienden maakte. Partijleider Wopke Hoekstra verklaarde volgens de vrijgegeven kabinetsnotulen dat hij Omtzigt wilde ‘sensibiliseren’.

Premier Rutte zei bij aanvang van de kabinetsformatie tegen de verkenners dat hij zich kon voorstellen dat Omtzigt een ministerpost zou worden aangeboden. Op een gefotografeerde notitie van verkenner Kajsa Ollongren stonden de woorden ‘Pieter Omtzigt, functie elders’. Het Kamerlid heeft daarmee – zij het ongewild – vanaf de eerste dag na de verkiezingen een grote rol gespeeld in deze formatie.

Lees ook:

Omtzigt sprak in zijn boek niet over de problemen in het CDA

Pieter Omtzigt over zijn ervaringen in de Haagse politiek en de Raad van Europa, waar hij constateert dat de macht nauwelijks wordt gecontroleerd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden