In een busje bij de buren bier halen

Cafés kopen illegaal drank in het buitenland om Nederlandse accijnzen te ontlopen

Hoge accijnzen verleiden caféhouders drank illegaal over de grens in te slaan. Dat de consumenten steeds vaker hun achterbak en benzinetank bij de oosterburen volgooien, was al bekend. Maar uit een rondgang langs groothandelaren in de grensstreken, blijkt dat ook cafébazen zich hier in toenemende mate aan schuldig maken. Klein verschil: ondernemers zijn verplicht de Nederlandse accijnzen te betalen. Door die te ontduiken blijft die buitenlandse drankhandel buiten de boeken en uit het zicht van de belastingdienst.

Iedereen mag, mits voor eigen gebruik en tot een bepaalde hoeveelheid, drank binnen Europa importeren. Lucratief, want over een Duits krat bier betaal je slechts 70 eurocent accijns in plaats van bijna 2,80 euro die je in Nederland betaalt. Voor ondernemers - die de drank willen doorverkopen - gaat dit voordeel niet op. Zij moeten wel de Nederlandse accijnzen betalen. Binnen een week na aankoop van de drank in het buitenland moet die worden aangegeven bij de belastingdienst.

Steeds meer café-eigenaren nemen die moeite niet meer. Vier maanden geleden opende J. zijn Groningse kroeg, vanaf de eerste dag slaat hij 80 procent van zijn drank over de grens in. "In Duitsland betaal ik zo'n 11 in plaats van 24 euro voor een kratje Becks." Tot nu toe lukt het dit zonder bemoeienis van de douane, het is een kwestie van drankverkoop buiten de boeken houden. "Het is voor mij dé manier om de extra marge te pakken die ik nodig heb om de eerste maanden door te komen." Elke week rijdt hij, in een klein busje propvol Becksbier, whisky's en andere dranken, de 75 kilometer heen en terug.

J. is niet de enige. De mannen van groothandelaar De Monnik Dranken treffen bij de aflevering van bestellingen in opslagkelders "met enige regelmaat" ladingen drank aan, waarvan de afkomst onduidelijk is. "Het gebeurt", zegt directeur Hans Olde Monnikhof. "Als wij vermoeden dat de voorraden illegaal zijn geïmporteerd, wijzen wij onze klanten daarop." Ook de Groningse tak van groothandel Hanos heeft sterke vermoedens. "We kunnen niemand aanwijzen maar uit de markt hoor je gewoon dat het gebeurt", vertelt een woordvoerder.

"Het ontduiken van accijnzen staat als een paal boven water", zegt Geert Draaijer van groothandel Square Dranken. "Ook in Rotterdam komen boten vol illegale drank binnen, het gaat verder dan de grensgebieden." Daarbij ziet Draaijer, die in meerdere landen actief is, een dalende afzet in Nederland ten opzichte van de groeiende vraag naar drank in het Duits-Nederlandse grensgebied.

De douane weet niet hoeveel fraude er wordt gepleegd. Maar dat het gebeurt is duidelijk, zegt Gera van Weenum, woordvoerder Douane. Vorig jaar oktober ging het Meldpunt Accijns de lucht in. Er zijn ondertussen zo'n 130 meldingen binnengekomen. De onderzoeken naar de tips lopen nog. "We controleren door het hele land en werken samen met politie, marechaussee en belastingdienst. Het gaat om verkeerscontroles langs de weg, maar ook controles op de werkvloer en in de boekhouding." Ze zegt nog geen aanleiding te hebben om sinds de laatste accijnsverhoging extra te controleren, ook niet in de grensgebieden.

Kleinere en zeker beginnende caféhouders hebben last van de gestegen btw- en accijnstarieven. "Accijnzen zijn moeilijk door te berekenen aan de klant. Veel ondernemers zien dit direct terug in hun rendement", vertelt woordvoerder Joris Prinssen van belangenvereniging Koninklijke Horeca Nederland. Uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek blijkt dat de caféprijzen in een jaar tijd met bijna 4 procent zijn toegenomen. Wat de verkoop voor het zesde kwartaal op rij doet dalen, dit keer met ruim 8 procent.

J. doet het op zijn manier, omdat hij geen contract met een grote bierbrouwer wil. Een contract dat inhoudt dat J. de komende jaren alleen bij de gecontracteerde brouwerij bier mag afnemen, in ruil voor financiering. "Vroeger ging dat om tienduizenden euro's, maar nu gaat het vaak om lullige bedragen en bemoeien ze zich continu met wat ik wel en niet verkoop. Ik wil onafhankelijk zijn en niet in de strop belanden van zo'n gigant. In mijn kroeg wil zelf ik bepalen wat ik schenk." Vooralsnog gaat dat prima. "Vorige week belde een kameraad die bij de grens woont. Hij tipte mij dat er controles waren. Toen ben ik een dag later gegaan."

Bierprijs verdubbeld
De accijnzen op drank zijn de laatste jaren meerdere keren verhoogd. Op 1 januari 2014 komt er weer 5,75 procent bij. De accijnzen op bier zijn daarmee in tien jaar bijna verdubbeld. Nederland heeft de op zes na hoogste accijns van Europa. Alleen de Scandinavische landen, het Verenigd Koninkrijk en Ierland kennen hogere tarieven. Met de btw-verhoging uit 2012 is dit prijsverschil nog groter geworden. De accijns worden namelijk over de prijs inclusief btw berekend. De 10 procent verhoging van januari 2013 moet de schatkist dit jaar zo'n 39 miljoen euro extra opleveren. Onderzoeksbureau Regioplan schat dat dit waarschijnlijk uitkomt op niet meer dan 26 miljoen euro. Oorzaak: het uitwijken van consumenten naar het buitenland: het zogenaamde weglekeffect. Een ontwikkeling met directe gevolgen voor alle branches die werken met accijnsproducten. Zoals slijterijen, de tabaksindustrie en pomphouders.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden