Column

In Duitsland vinden ze de calvinistische Hollanders maar slordig en onverschillig

Beeld Maartje Geels

Ter gelegenheid van de Duitse verkiezingen afgelopen zondag was het radioprogramma 'Kwesties' neergestreken in het Kleefse, de Duitse grensstreek met Nederland waar veel Nederlanders wonen. Waren die Nederlanders wel goed geïntegreerd, vroeg Rob Oudkerk (hé, waar gebleven? Daar dus, bij 'Kwesties') zich af. 

Nu zullen zelfs die vervelende kapers van het woord 'alternatief', de AfD'ers, de Nederlanders wel niet bij de grens willen tegenhouden of ze eroverheen zetten, toch interesseerde het antwoord me wel. Ik heb zelf jarenlang in de buurt van Kleef gewoond en... enfin.

De eigenaar van het restaurant waar de ondervragers zaten te ondervragen draaide er een beetje omheen, de Nederlanders waren eh... anders, losser, gemakzuchtiger dan de Duitsers toch. Maar lieve klanten hoor, haastte hij zich eraan toe te voegen. Losser, gemakzuchtiger. Ik dacht terug aan mijn Duitse tijd. Ooit had ik wat kippebotjes in de verkeerde afvalbak gedeponeerd, die vervolgens door mijn buren eruit waren gevist en demonstratief met een briefje voor mijn deur gelegd.

In een Duitse documentaire waarin ik ook iets mocht zeggen, klaagde een Duitser erover dat de Nederlanders wel fijn kwamen winkelen maar als ze iets in het mandje hadden gelegd dat ze bij bij nader inzien toch niet wilden, legden ze het gewoon maar ergens neer. Nog meer pekelzonden.

Slordig en onverschillig

De bewoners van mijn straat vonden dat ik, 'der Holländer', mijn auto niet recht genoeg langs de stoep parkeerde. En mijn eigen dochters, half-Duits, gispten mijn gewoonte om door rode stoplichten te lopen als er toch niemand aankwam. Wij zijn kortom een slordig, ietwat onverschillig volk. Of misschien kun je ook zeggen dat we niet zo stijf en correct zijn. 

In Duitsland zitten de nieuwslezers en -lezeressen als ware examinatoren achter het bureau en lezen zonder fronsen of glimlachjes hun grappen en gruwelen voor, terwijl wij in het Nederlandse journaal graag een (meestal flauw) grapje maken. Je kunt er ook positief tegen aankijken zoals de neuroloog Oliver Sacks deed die Nederland ooit aan de wereld ten voorbeeld stelde als een land waar alternatief (!), afwijkend gedrag open en onbevangen werd getolereerd (dank u, wijze wetenschapper). Maar goed, ze vinden ons in het buitenland dus aan de lichtzinnige, slordige kant.

Hoe moeten we dat rijmen met het vermeende calvinisme waar we - of we nu socialist, katholiek, protestant of niks zijn - erfelijk aan heten te lijden? Zijn we dan niet, door de strijd tegen het water en de elementen aan ons rafelrandje juist streng en schuldbewust gebleven, zoals de traditie dat wil?

Programmamaker Leo Blokhuis, domineeszoon en popkenner, loopt Nederland in 'Achter de dijken' momenteel af om te kijken hoe we, ondanks alle moderniteit, toch in wezen nog calvinisten zijn, vol arbeidsethos, zakeninstinct en zuinigheid.

Niks, maar een beetje van de wind leven, zoals ze in het buitenland van ons schijnen te denken. Ik heb geen verklaring voor deze paradox behalve deze, dat wij onze volksziel klaarblijkelijk niet goed kennen, en de Duitsers evenmin.

Lees ook de eerdere columns van Rob Schouten

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden