In Drenthe keert olie terug, de oude tijd niet

Overal in het landschap verschijnen boorputten en transportleidingen om in 25 jaar tot 19 miljard liter olie omhoog te halen. (FOTO HERMAN ENGBERS )Beeld herman engbers

„Daar is het heiligdom van de Nam”, wijst Alex Bosch, ’een verdwaalde Amsterdammer’ die voor de Nederlandse Aardolie Maatschappij (Nam) werkt. Op een winderig industrieterrein vlak buiten het Drentse Schoonebeek lijkt alles gereed om de komende decennia ruim honderd miljoen vaten ruwe aardolie op te vangen. Tegen de huidige prijs goed voor zo’n tien miljard euro.

Een gesprek kan alleen door het hek, want de Nam (opgericht in 1947 vanwege olie in Schoonebeek) laat niemand zomaar toe. Olie is een miljardenbusiness, pottenkijkers zijn niet gewenst.

Achter Bosch kronkelen glimmende pijpleidingen naar huizenhoge opslagtanks. Eind december werd het terrein opgeleverd aan de Nam. En dat betekende: baarden eraf.

Want waar de Nam werkt, gelden strenge regels. Als er moerasgas vrijkomt, moet een vluchtmasker naadloos passen. Grappen over ’blotebillengezichten’ zijn snel gemaakt, maar of er al olie bovenkomt? „Bel de Nam maar”, klinkt het steevast op de parkeerplaats.

De werknemers tekenden voor geheimhouding. De 4900 Schoonebekers weten het ook niet. Elke avond als het lawaai van vrachtwagens verstomt, horen ze het gierende geluid van de boortorens. Op steeds meer plaatsen verrijzen moderne pompen tussen de koeien. Maar of die – voor het eerst sinds de sluiting van het olieveld in 1996 – weer olie boven halen? Ja, zegt de één, ’megavertraging’, zegt de ander.

„Ze hadden vlak voor Kerst wel wat te vieren”, zegt Vera Lunenborg, eigenaresse van het Turfcafé, een oude turfstrooiselfabriek waar veel Nammers komen. „Iedereen feliciteerde elkaar.” Navraag bij de Nam wijst uit dat de eerste putten sinds eind december olie leveren.

De vraag draait in Schoonebeek om meer dan nieuwsgierigheid, want olie betekent inkomsten – of liever het gebrek daaraan. Want als het werk dadelijk klaar is, trekt het leger aan lassers en pijpfitters verder. Om het veld operationeel te houden zijn hooguit vijftig mensen nodig. Voor het Turfcafé stopt dan de stroom halve haantjes en gehaktballen – de Nam deelt ze uit als er lange tijd ongelukvrij is gewerkt.

„We hopen dat ze nog lang bezig zijn”, zegt Ria Kolkman, eigenaresse van een bakkerij in het centrum namens velen. In de vitrine ligt jaknikkertaart: gele room met een jaknikker op eetbaar papier. Tussen de middag zijn broodjes niet aan te slepen. Tegenover de winkel staat de laatste levensgrote jaknikker, een relikwie. Beide verwijzen naar de tijd dat de oliewinning werk bood aan het halve dorp. Nammers hadden privileges, mochten gratis naar het zwembad.

Maar de techniek schreed voort. Veertig moderne pompen zijn nu net zo efficiënt als 450 jaknikkers. „Als ze willen, kunnen ze een zwanenhals boren”, zegt Hans Dubbink. Hij begon in 1977 bij de Nam, nu coördineert hij het transport van de boortorens. In september is het werk grotendeels voltooid, inclusief de stoominjectie om de olie vloeibaar te maken. Dubbink: „Zevenhonderd meter diep gaat het met een bochtje, zo het olieveld in. ”

Een bezoek aan één van de twee boorlocaties leert dat ook dát geen Drentse aangelegenheid meer is. De manager is Brits, anderen komen uit India, de VS of uit Venezuela. ’Scheisswetter’, roept iemand buiten. Alleen de kerstverlichting komt uit de buurt.

Dat roept bij inwoners de vraag op in hoeverre ze profiteren van de hervatte oliewinning. „Donder op, denk ik soms”, zegt Harry Jager, een ondernemer in verwarmingssystemen. „Ze hebben de wegen ingenomen, alle parkeerruimte is bezet. Velen dachten dat de oude tijd zou terugkomen. Dat was onrealistisch.”

(Trouw)
(Trouw)
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden