In dialoog met de Europeanen

'Dit is een weergave van zo'n twintig dialogen die ik onlangs heb gevoerd met een aantal Europeanen - een betrouwbare dwarsdoorsnede van Scandinaviërs, Britten, Duitsers, Grieken en Nederlanders. Vragen en antwoorden zijn bijna woordelijk overgenomen uit onze gesprekken.'De Amerikaanse classicus Victor Davis Hanson schikt zich in de rol van domme Amerikaan.

Europeanen zijn gefixeerd op de zwakke punten van Amerika en Israël, en niet op de veel grotere wandaden van de Russen, Chinezen, Iraniërs en Arabieren. Waarom? Omdat alleen wij naar hen luisteren, en bij ons worden ze niet verpletterd door misdaden als in Grozny en in Tibet, door massa-executies in Teheran, door het wegvagen van een hele stad zoals in het Syrische Hama, of door het vergassen van Koerden. En natuurlijk dreigt de heer Bush niet een Europese journalist zijn ballen af te snijden.

Ik ben ervan overtuigd dat de Europeanen lichtjaren op ons voorliggen als het gaat om het gebruik van openbaar vervoer. Ze zijn waarschijnlijk verstandiger in hun energieverbruik per hoofd van de bevolking; en hun primaire en secundaire onderwijs is mogelijk superieur. Maar ze hebben ook iets over zich van Odysseus op het eiland van Calypso. Hoewel ze zeggen te genieten van voedsel, een dak boven hun hoofd en de liefde, zijn de Europeanen dodelijk verveeld door hun lusteloze sleur en worden ze steeds banger. Een groot volk leeft in angst voor zijn eigen verleden, wat het niet zou moeten doen. Net als Odysseus in zijn knusse onderdanigheid aan Calypso, overwegen deze gehypnotiseerde en zelfvoldane sensualisten soms om de luxe van hun sprookjeseiland te verlaten en huilen ze 's nachts van verveling, starend naar de kust. Maar tot nu toe missen ze de moed van de Griekse held om uiteindelijk toch een vlot te bouwen en ruwe zeeën te bevaren om de vrijers aan te pakken die proberen hun beschaving te vernietigen.

Deze oorlog zou veel sneller voorbij zijn als 350 miljoen Europeanen aandringen op een beetje behoorlijk gedrag van de schurkenstaten in het Midden-Oosten, als ze de terroristen in eigen land oppakken en berechten, de islamofascisten deporteren, de fondsen voor moordenaars op de Westbank afsnijden en Jasser Arafat negeren. En als ze de volgende terrorist die zijn buik vol heeft van Bush en die Europeanen opblaast in Turkije, Noord-Afrika of Irak, waarschuwen dat Europa, dat de westerse militaire traditie heeft uitgevonden, hem een dodelijke afrekening zal presenteren. Europese verfijning en ervaring, gecombineerd met werkelijke macht, zouden een enorme hulp voor het Westen kunnen zijn bij de pogingen om, buiten zijn grenzen, liberale en democratische regeringen tot stand te brengen. Maar als zíj niet eens geloven in de unieke erfenis van hun beschaving, waarom zouden wij dat dan doen -laat staan de vijand?

Maar we moeten nu niet klagen dat de Europeanen geen echte bondgenoten meer zijn. We moeten juist dankbaar zijn dat ze nog wat langer neutraal zijn gebleven en geen vijanden zijn geworden - dit vreemde en begaafde volk dat op de een of andere manier de weg is kwijtgeraakt en geen onderscheid meer kan maken tussen een lawaaiige Knesset en de beulen van Arafat, en nog veel minder tussen degenen die een tiran in Bagdad ten val brengen en anderen die lanterfanten in Srebrenica.

Europeanen: Ons grootste bezwaar is veel meer gericht tegen het eigenmachtig optreden en het taalgebruik van de Bush-regering dan tegen een specifieke beleidsbeslissing. Kan het niet een toontje lager?

Domme Amerikaan: Maar dat cowboy-gedrag liet de president toch ook zien toen hij, met hetzelfde zuidelijke accent, níet ging overleggen met ons Congres en met de Verenigde Naties over het bombarderen van Milo-sevic? Of heeft de heer Bush soms, net als president Poetin, een Franse journalist met castratie gedreigd?*

Europeanen: Laten we verdergaan - jullie moeten ons verleden bestuderen om erachter te komen waarom we oorlog niet langer aanvaarden als een middel om conflicten te beslechten.

Domme Amerikaan: Dat hebben we lang geleden gedaan - en in 1941 dachten we dat oorlog de enige manier was om te herstellen wat jullie bijna hadden kapotgemaakt.

Europeanen: In ieder geval is oorlog voor ons niet langer een optie, of je dat nu leuk vindt of niet. Jullie zijn met die rotzooi in Irak begonnen en nu wil je dat wij jullie daaruit redden; dus we hebben hier inderdaad een soort 'ik heb het je toch gezegd'-gevoel dat we gelijk hebben gehad - en waarom niet?

Domme Amerikaan: En Osama bin Laden, generaal Mladic, Saddam Hoessein en Kim Jong Il - die allemaal bijzonder onder de indruk zijn van jullie keurige verdraagzaamheid - zijn die het met jullie eens dat oorlog geen nut heeft? En wat Irak betreft: vergeet de oorlog en denk aan de vrede. We vragen jullie niet ons te helpen vechten, maar om de democratische regering die in Irak aan het ontstaan is wat hulp te bieden. Moeten wij geloven dat jullie 100 miljard dollar aan militaire en handelskredieten verlenen aan een fascistische massamoordenaar maar bijna niets aan zijn slachtoffers, die heel weinig baat hebben gehad bij jullie lucratieve handelsovereenkomsten?

Europeanen: Misschien komt onze toenemende verdeeldheid voort uit de Amerikaanse simplistische houding tegenover Israël en Sjaron - nu de neoconservatieven Washington hebben overgenomen en de legitieme aanspraken van de Palestijnen hebben genegeerd. De Verenigde Staten zijn gewoon niet zo gevoelig als wij in Europa voor de problemen van de vluchtelingen en voor het machtsmisbruik dat wij zien als bedreigend voor de moslimwereld.

Domme Amerikaan: Bedoelen jullie de ongeveer vijftig doden in Jenin in het voorjaar van 2003 of de ongeveer tachtigduizend moslimdoden in Grozny in meer dan tien jaar -of zit 'm de moeilijkheid in de 250 000 moslimdoden in Kosovo en Bosnië? Worden jullie gekweld door de 'overdreven' reactie van het Israëlische leger of door het optreden van de Russische en Servische legers?

Europeanen: Die vragen zijn legitiem. Maar waar wij ons zorgen over maken, is dat de Amerikanen zich niet werkelijk bewust zijn van de diepte van de Europese haat tegen de Verenigde Staten. De woede is echt niet te stuiten.

Domme Amerikaan: Denken jullie dat die populistische razernij ertoe zal leiden dat onze soldaten op grote schaal verdreven worden uit Duitsland, Spanje en Kreta? Of dat de Verenigde Staten misschien zelfs uit de Navo worden gegooid?

Europeanen: Lach er niet om - over een paar maanden hebben we een aparte EU-krijgsmacht.

Domme Amerikaan: Gecentreerd rond de Franse luchtmacht? Of rond de Luxemburgse luchtmacht?

Europeanen: Hou op. Je weet best dat de vijandigheid gericht is tegen Bush, niet tegen het Amerikaanse volk.

Domme Amerikaan: Nee. Ik ben bang dat de verdeeldheid nog veel erger is. Weet je, de reactie is hier precies tegenovergesteld - wij hebben niet zozeer de Europese regeringen bijna opgegeven, maar de Europeanen zelf.

Europeanen: In sommige opzichten heb je gelijk. Per slot van rekening beschouwt nu meer dan de helft van onze bevolking jullie als het echte gevaar voor de wereldvrede - en niet de Noord-Koreanen of de Iraniërs.

Domme Amerikaan: Ik neem aan dat uit net zo'n opiniepeiling 65 jaar geleden hetzelfde zou zijn gebleken, namelijk dat jullie bang waren voor een unilaterale Churchill en gerustgesteld door een multilaterale Hitler die een goedkeurend knikje leek te krijgen van de Russen, Italianen, Spanjaarden, Oost-Europeanen en Japanners toen hij Polen binnenviel. Maar hoe dan ook, wij wensen jullie geluk met de

Iraanse mollahs. En wat Teheran betreft: zolang we niet binnen het bereik van hun raketten liggen, hopen we voor jullie dat jullie Nobelprijzen, handelskredieten, lezingen en zogenaamde zachte macht beter afschrikken dan onze anti-raket-raketten.

Europeanen: Zo simpel ligt ons verschil van mening niet. Deel van het probleem is dat Amerikanen gewoon niet veel weten van het buitenland en hun informatie halen van derderangs nieuwszenders als Fox News.

Domme Amerikaan: Hebben jullie dan liever de eruditie en geleerdheid van Michael Moore, Noam Chomsky, Gore Vidal? Als je mag afgaan op jullie bestsellerlijsten, hebben die drie Europa veel geleerd over het Amerika van na 11 september.

Europeanen: Wij hebben het over jullie gemakkelijke oordelen en simpele oplossingen voor complexe problemen.

Domme Amerikaan: Zoals het Bonapartisme, het Pruisisch militarisme, het nazisme, het Italiaanse fascisme, het Franco-isme, het marxisme en het communisme?

Europeanen: Nou, juist onze ervaring met die nachtmerries is tegenwoordig onze leidraad en verklaart ook waarom we nooit wijken als Harlem zouden toestaan. En we zouden zeker niet iemand als jullie minister van justitie Ashcroft zijn gang laten gaan - of een preventieve oorlog in Irak gaan voeren.

Domme Amerikaan: Is Marseille een socialistisch paradijs? Zijn Joden veiliger in Parijs dan Arabieren in Detroit? En wat is moreel meer verantwoord: terroristische moordenaars opsluiten en berechten, zoals wij doen, of ze vrijlaten, wat we jullie de afgelopen twintig jaar voortdurend hebben zien doen?

Europeanen: Begin nou niet te schelden. In onze ogen is het belachelijk om 87 miljard dollar uit te geven aan een oorlog in Irak, terwijl je eigen volk niet eens gezondheidszorg heeft.

Domme Amerikaan: Maar waar was het sterftecijfer in augustus 2003 hoger: in de soennietische Driehoek in Irak of in Parijs? Volgens ons is een verzorgingsstaat niet alleen inefficiënt, maar bij stijgende temperaturen ook nog eens dodelijk.

Europeanen: Je begrijpt dat we behoefte hebben aan meer communicatie - welke concrete stappen moeten worden gedaan om de kwestie op te lossen?

Domme Amerikaan: Concrete stappen voor beginners? Misschien kun je de vele miljarden dollars schuld die Irak heeft aan Frankrijk en Duitsland kwijtschelden. Saddam heeft die schulden opgejaagd om wapens te importeren waarmee duizenden van zijn landgenoten zijn gedood en ook enkelen aan onze kant. Bouw een paar vliegdekschepen en leer ze te gebruiken ter bevordering van vrijheid en democratie. Stel een handelsembargo in tegen Syrië en Iran. Geef geen geld meer aan mensen die het doorsluizen naar de zelfmoordterroristen op de Westbank. Als je deel uitmaakt van de Navo stuur dan 50 000 manschappen naar Afghanistan om degenen die je bondgenoot hebben aangevallen af te maken; ga anders uit de Navo of hef de Navo op.

* Op 12 november 2002 gaf de Russische president Poetin een Franse journalist die zijn beleid in Tsjetsjenië kritiseerde het volgende antwoord: 'Als u bereid bent een radicale islamist te worden en te worden besneden, dan nodig ik u uit naar Moskou te komen. We hebben specialisten die dit probleem kunnen oplossen. Ik stel voor dat u een zo radicale operatie krijgt dat er niets meer uit u kan voortkomen.' Poetins tolk schrok zo van deze woorden dat hij ging hakkelen en een andere tolk het overnam, die een mildere versie presenteerde.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden