In deze tijd moet de burgemeester er 'staan' en niet liggen

Analyse | 'Je kunt nooit dronken rondlopen'

Bert Smallenbroek (CDA) van Smallingerland, Sytse Faber (CDA) van Hoogeveen, Hans van Dun (CDA) uit Loon op Zand, Ron Barbé (CDA) van Terneuzen, Helma Ton (GroenLinks) van Blaricum, Guusje ter Horst (PvdA) van Nijmegen en Jean Paul Gebben (VVD) uit Renkum. Ze waren allemaal burgemeester met een slok op en werden in die toestand publiek betrapt: door de politie die hen in hun auto aanhield, dan wel uit de sloot plukte of van straat raapte.

Tot zover de overeenkomsten, want er zijn vooral veel verschillen. De een mag na een excuus aan de gemeenteraad gewoon door in het ambt, de ander ziet zich gedwongen op te stappen.

Waarom mocht een Guusje ter Horst in Nijmegen wel blijven en moest Jean Paul Gebben van Renkum gisteren vertrekken? Vooropgesteld dat een gemeenteraad nooit de burgemeester kan wegsturen omdat deze door de Kroon is benoemd, kan een gebrek aan vertrouwen tussen raad en burgemeester er wel toe leiden dat de laatste zelf opstapt.

Bij Ter Horst in Nijmegen was dit niet het geval. Zij werd in 2006 betrapt met te veel drank op, terwijl ze achter het stuur zat. De burgemeester had maar iets te veel gedronken en kreeg een rijontzegging van een uur. Ook betaalde zij een boete van 220 euro.

Ter Horst bracht direct actief de toenmalige Gelderse Commissaris van de koningin Clemens Cornielje op de hoogte, het college van b. en w. en de fractievoorzitters. De raad hield na dit incident het vertrouwen.

Bij Gebben lag dat anders. Die zat niet met iets te veel alcohol achter het stuur, maar lag na een avondje stappen met de vriendengroep van zijn zoon laveloos op de Arnhemse Korenmarkt. De politie heeft hem vervolgens opgeraapt en in een taxi gezet.

Hij had op dat moment piketdienst voor calamiteiten, maar feitelijk doet er dat niet toe. Met een 'substantiële' terreurdreiging in het land, maar ook met het oog op mogelijke calamiteiten binnen de gemeentegrenzen (grote brand, gijzeling) verwacht de raad dat de burgemeester, verantwoordelijk voor de openbare orde en veiligheid, er 'staat' als de nood aan de man is, en niet op de grond ligt. Dat is wat anders dan dat hij nooit een glaasje mag drinken.

Nog twee zaken bemoeilijkten zijn positie. Op de bewuste stapavond is Gebben gefotografeerd terwijl een minderjarig meisje hem tegen de muur drukt met haar handen op zijn schouders. Zowel Gebben als het meisje heeft benadrukt dat er in deze geen seksuele handelingen zijn verricht. Maar het toch beschadigende beeld was inmiddels op sociale media beland.

Een laatste duwtje werd Gebben noodlottig. Volgens dagblad De Gelderlander loog Gebben namelijk over zijn piketdienst. Zo zou hij niet geweten hebben dat hij op dat moment opgeroepen kon worden voor incidenten. Hij gaf daarvoor als reden dat hij de week ervoor ook al een 'reguliere piketdienst' te hebben gehad. Dat was volgens De Gelderlander niet het geval.

Het was maandag Commissaris van de koning Clemens Cornielje die bekendmaakte dat Gebben de eer aan zichzelf houdt. "Als vader, laat staan als burgemeester moet je niet dronken op de Korenmarkt rondlopen", zei Gebben direct na het drankincident. Maar hij vergat toen daar de politieke consequenties aan te verbinden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden