In Den Haag staat een toren met een uitgesproken top

De Zurichtoren die Cesar Pelli voor De Resident in het centrum van Den Haag heeft ontworpen, steekt met zijn 88 meter wat mager af bij de wolkenkrabbers die de Amerikaanse architect op zijn naam heeft staan. Waaronder (voorlopig) 's werelds hoogste: de Petronas Towers in Kuala Lumpur -twee ranke naalden, halverwege met een loopbrug verbonden, die op een hoogte van 450 meter eindigen.

Hans Schmit

De zeshoekige toren in Den Haag mag dan geen wolkenkrabber zijn, hij is wel een nieuw markant punt binnen de stedebouwkundige invulling die het gebied tussen het Centraal Station en het stadhuis aan het Spui krijgt. Een gebied dat door de voormalige rijksbouwmeester Kees Rijnboutt ooit 'een verwoest urbaan landschap' en 'een dor niemandsland' is genoemd.

De Zurichtoren valt vooral op door de zware, opengewerkte top die als een groene spin over het gebouw hangt. In dat opzicht is de Zurichtoren in zekere zin wèl een wolkenkrabber, want in de visie van de in 1926 in Argentinië geboren Cesar Pelli behoren hoge gebouwen een uitgesproken top te hebben. Wolkenkrabbers ontlenen hun bekendheid aan de vorm waarin zij eindigen: 'Chrysler Building' en 'Empire State Building' in New York hebben een heel geprononceerde top en behoren tot dè voorbeelden van een wolkenkrabber.

Bij het ontwerpen van de top heeft Pelli zich laten inspireren door de Nederlandse architectuurtraditie. Volgens Pelli is het een unieke Hollandse traditie huizen te bouwen met daken die over de rand van de muren hangen. Hij verwijst daarbij naar de woningen van Michel de Klerk in Amsterdam, in de stijl van de door hem bewonderde Amsterdamse School.

Daarnaast heeft Pelli de Zurichtoren (genoemd naar de verzekeringsmaatschappij die er haar hoofdkantoor heeft ondergebracht) voorzien van een fraaie vliesgevel van baksteen in verschillende kleuren. Pelli heeft vanuit de gegeven basisvorm (bouwvolume en hoogtes lagen vast) meerdere variaties op de vorm van de toren zelf gemaakt, zonder daarbij ramen, kleur en materialen aan te geven.

Ook maakte hij een reeks toppen die als hoedjes op de torens konden worden gezet. Nadat de vorm en de top waren gekozen, heeft hij de bakstenen detaillering ingevuld, waarbij Piet Mondriaans schilderij van de vuurtoren van Westkapelle als bron van inspiratie diende.

De Zurichtoren is de tweede 'stedelijke naald' die (zoals kerktorens in oude steden) uit de dichte bebouwing van De Resident oprijst. De eerste die gereed kwam, is de naast Pelli's toren gelegen hoogbouw van het ministerie van VWS, Castalia. De Amerikaanse architect Michael Graves zette op het skelet van het voormalige Transitorium twee enorme puntdaken en plaatste er een bakstenen gevel tegen met hoge ramen die refereren aan Haagse herenhuizen en Amsterdamnse grachtenhuizen.

Een derde toren, de Muzentoren, is nog in aanbouw en wordt begin volgend jaar opgeleverd. De Muzentoren, een ontwerp van de Oostenrijker Rob Krier onder wiens leiding het stedenbouwkundig plan voor De Resident is opgezet, is achthoekig en vormt onder meer de afsluiting van een hoefijzervormig plein met winkels en woningen van de Italiaanse architect Adolfo Natalini.

Wat hoogte betreft, vormen de torens een aflopende reeks. Castalia van Graves is 104 meter, de Zurichtoren zit daar 16 meter onder en de Muzentoren reikt tot 78 meter. Maar wat architectuur betreft, is er volgens de Haagse stadsstedenbouwer Maarten Schmitt tot nu toe sprake van een oplopende reeks. Schmitt: ,,De Zurichtoren heeft meer architectuur en minder decor dan Castalia. Graves heeft veel in decoraties gestoken, terwijl hier het ruime budget meer structureel in het gebouw zit. Het expressionisme van de Amsterdamse School, tussen 1910 en 1930, kende een vleug modernisering en realiteit. Die Hollandse luchtigheid vind ik hier, in de Zurichtoren met dat prachtige dak, terug.''

Op de negentiende en bovenste verdieping, zo'n 75 meter boven het maaiveld, heb je naar alle kanten een vrij uitzicht over de stad, de duinen, de Noordzee. Schmitt: ,,Naast het Panorama Mesdag heeft Den Haag nu ook het Panorama Pelli.''

Alleen jammer dat dat laatste zich in een voor het publiek gesloten kantoortoren bevindt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden