OPINIE

In de zaak Michael P. had de politie het recht niet in eigen hand mogen nemen

De politie doet onderzoek in de omgeving van de psychiatrische kliniek Altrecht Aventurijn, waar Michael P. was opgenomen. Beeld ANP

Het geweld bij de aanhouding van Michael P. kan niet zonder consequenties blijven, vinden de advocaten Paul Verweijen en Max den Blanken.

Op woensdag 17 juli heeft de rechtbank Utrecht Michael P. veroordeeld tot een gevangenisstraf van 28 jaar en tbs met dwangverpleging voor onder meer het verkrachten en het doden van Anne Faber. Een extreme zaak met grote impact waaraan terecht veel aandacht is besteed in de media. Zonder tekort te willen doen aan het leed dat is toegebracht aan de nabestaanden, is wat ons betreft een aspect van deze uitspraak onderbelicht gebleven: het voor Nederlandse begrippen ongekend gewelddadige optreden van de politie. Reden voor P. en zijn advocaten om in hoger beroep te gaan.

Na zijn aanhouding krijgt P. een geblindeerde skibril voor zijn ogen, worden zijn handen op zijn rug geboeid en wordt hij op zijn buik gelegd. Zonder hem op zijn rechten te wijzen (recht op een advocaat, zwijgrecht) begint de politie hem te ondervragen. Als hij geen antwoord geeft, zal de politiehond P. bijten, zo dreigt de politie. Om dit dreigement kracht bij te zetten, houdt een agent de gemuilkorfde diensthond bij zijn gezicht. Met het doel hem pijn te doen pakt de politie de handboeien op P.'s rug stevig vast en draait eraan. Ook wordt P. met zijn handen op zijn rug aan de handboeien opgetild, waarbij hij zijn schouder breekt.

Martelverbod

P. stond terecht, maar de rechtbank controleert ook of de politie zich tijdens het onderzoek aan de regels heeft gehouden. De conclusie is niet mals: P. is 'onmenselijk' behandeld en dat is in strijd met het martelverbod zoals dat is neergelegd in het Europees mensenrechtenverdrag. De rechtbank benadrukt dat het niet gaat om geweld bij de aanhouding van P., maar dat hij geboeid en weerloos ernstig is mishandeld om hem tot verklaren te brengen. Dat zijn methoden die we verder alleen kennen uit Hollywoodfilms. De politie is ongelofelijk over de schreef gegaan.

De strafrechter heeft in deze situatie effectief maar één middel tot zijn beschikking om de politie op de vingers te tikken: het geven van strafkorting aan de verdachte. Het principe dat het overtreden van de wet niet mag lonen, geldt ook voor de politie. Dus als agenten de regels zo grof overtreden, profiteert de verdachte daarvan, wat voor de politie reden moet zijn om zich de volgende keer te beheersen. Een 'rechtsstatelijke prikkel'.

Gevaarlijk signaal

In het geval van P. heeft de rechtbank die strafkorting niet gegeven en dat is wat ons betreft een gemiste kans. Zeker ook omdat de agenten zelf niet verder worden vervolgd voor deze feiten. Wij vinden dat niet omdat P. een lagere straf verdient - het is moeilijk om medelijden te voelen met iemand die zulke verschrikkelijke feiten pleegt - maar omdat het een gevaarlijk signaal geeft aan de politie.

Het martelen is door de rechter gedoogd, niets weerhoudt de politie er dus van om het de volgende keer op eenzelfde manier aan te pakken. Dat is vragen om ongelukken. Wat als de verkeerde persoon wordt aangehouden? Of de verdachte zonder proces aan dit ongecontroleerde politiegeweld overlijdt? Hoe heftig een zaak ook is en hoe lastig het politiewerk soms ook, van de politie mag verlangd worden dat zij het hoofd koel houdt en het recht niet in eigen hand neemt.

Er is in Nederland maar één partij die straffen uitdeelt, dat is de rechter. Wij willen dat graag zo houden.

Paul Verweijen en Max den Blanken zijn werkzaam bij Cleerdin & Hamer Advocaten.

Lees ook:

'Politici bemoeien zich te veel met justitiële beslissingen'

Politici bemoeien zich de laatste jaren te veel met justitiële beslissingen. Ze zouden zich moeten richten op het algemeen belang,stelt Sarah de Lange, hoogleraar politicologie aan de Universiteit van Amsterdam

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden