In de Vietnamese kledingindustrie zijn bedreiging en geweld de norm

Naaiatelier in Hanoi, Vietnam. Overwerk in de textielindustrie gaat vaak samen met intimidatie en geweld. Beeld EPA

Bijna de helft van de textielwerksters in Vietnam krijgt met geweld te maken op de werkplek. Premier Mark Rutte, op handelsmissie in het land, ontvangt daar vandaag een rapport over.

Fair Wear Foundation, een samenwerkingsverband van duurzame kledingmerken, ondervroeg 763 Vietnamese vrouwen die in textielfabrieken werken. Van hen heeft 43 procent de laatste twaalf maanden te maken gehad met een vorm van geweld of intimidatie op het werk. Dat varieert van stokslagen op de handen tot een baas die seksuele diensten eist in ruil voor promotie.

Vietnam is een belangrijke textielproducent voor Nederland. Kleding- en textielbedrijven hebben minstens negentig productielocaties in Vietnam. Daarmee staat het land waar Nederland vandaag op handelsmissie gaat (zie kader) bijna gelijk met Cambodja en Pakistan. China, India en Bangladesh voeren de lijst aan. Volgens de organisaties Fair Wear Foundation en Care International, die samenwerkten bij dit onderzoek, worden de beroerde arbeidsomstandigheden versterkt door de commerciële eisen van kledingmerken, zoals de druk om ‘fast fashion’ te leveren, oftewel snel wisselende collecties.

Laagst betaalde baan

In de Vietnamese textielindustrie zijn inmiddels twee miljoen mensen aan het werk, van wie 80 procent vrouw. Van alle ondervraagde vrouwen was 82 procent gemigreerd van plattelandsgebieden naar de stedelijke en industriële gebieden. Omdat het deze migranten aan een sociaal vangnet ontbreekt, zijn zij kwetsbaarder.

Van de vrouwen heeft 70 procent jonge kinderen en ruim de helft van deze moeders woont niet met ze samen. De interviews zijn buiten de fabriek gehouden, om ongewenste invloed van managers en sociaal wenselijke antwoorden te voorkomen. De meerderheid van de ondervraagde vrouwen werkt als naaister, een van de laagst betaalde banen.

Directeur Alexander Kohnstamm van Fair Wear Foundation overhandigt vandaag in Hanoi de resultaten van het onderzoek naar misstanden op de werkvloer aan premier Rutte. Die is deze week met minister van infrastructuur en waterstaat Cora van Nieuwenhuizen, staatssecretaris van financiën Menno Snel en zeventig bedrijven op handelsreis in Vietnam. Kohnstamm: “Met dit rapport kan Rutte arbeidsrechten verbinden aan betere handelsrelaties. Handel moet samengaan met verantwoord ondernemen.”

Overwerk

Te lage salarissen, lange werkdagen, onvrijwillig en overmatig overwerk en productiedruk blijken nauw verbonden te zijn met een respectloze werkomgeving waarin geweld en intimidatie voorkomen. De helft van de werkneemsters werkt meer dan zestig uur per maand over, twee keer zoveel als de wet toestaat. Zonder overwerk verdienen ze niet genoeg om rond te komen. Maar het gebeurt ook dat overwerk niet betaald wordt.

Uit de resultaten blijkt dat geweld en intimidatie erger zijn in het hoogseizoen, als er productie moet worden gedraaid. Daarom kunnen westerse merken met een betere planning en samenwerking met de fabrieken de problemen verminderen. Verbetering van arbeidsomstandigheden begint met een nauwe en langdurige samenwerking, zegt Annabel Meurs, landenmanager Vietnam bij Fair Wear Foundation. “Veel textielbedrijven weten amper in welke fabriek ze laten produceren. Ga kijken. Zorg dat je weet hoeveel minuten het kost om een product te maken. Dan weet je ook of een manager onmogelijke beloftes doet.”

Er zijn fabrieken die het overwerk al meerekenen in hun productiecapaciteit. Op die manier wordt overwerk standaard en is er geen enkele buffer meer om vertragingen op te vangen, zegt Meurs. “Vertraging is er altijd, bijvoorbeeld als stoffen te laat geleverd worden. Zonder goede orderplanning wordt deze afgewenteld op de werknemers.” 

Klachtenlijn

Kledingmerken kunnen bijdragen aan een voorspelbaar productieproces, bijvoorbeeld door niet op het laatste moment een bestelling te wijzigen. “Besef dat je een textielproducent in de problemen kunt brengen door 10.000 extra exemplaren van een goedlopend T-shirt te bestellen.” 

Textielbedrijven die lid zijn van Fair Wear Foundation laten de minder modegevoelige standaardproducten, zoals rugzakken, in het laagseizoen van een fabriek maken, zegt Meurs. Verder kunnen kledingmerken bijdragen aan een betere communicatie tussen werknemers en management op de werkvloer, en een omgeving stimuleren waarin vrouwen zich veilig voelen om ongewenst gedrag te melden. Bijvoorbeeld via een klachtenlijn.

Ook het Vietnamese ministerie van arbeid krijgt het rapport aangeboden. Vietnam werkt aan een herziening van de arbeidswet. Kohn­stamm: “Daarin zijn lonen en seksuele intimidatie twee belangrijke thema’s en daar willen we invloed op uitoefenen.”

Pittige uitkomsten

Hoewel de communistische overheid van Vietnam graag benadrukt dat het land hoog scoort op arbeidsparticipatie van vrouwen en gelijkwaardig onderwijs, is seksuele intimidatie of misbruik iets alledaags. Dat spreekt ook uit het onderzoeksresultaat want naast de intimidatie op het werk zegt de helft van alle ondervraagde vrouwen op weg naar huis of naar het werk te zijn lastiggevallen.

Femke den Hartog, woordvoerder van brancheorganisatie voor de kledingindustrie InRetail, noemt de uitkomsten van het onderzoek pittig. Ze vindt dat geweld tegen vrouwen in de textielsector terecht op de agenda staat. De basis van verbetering ligt in het bouwen aan duurzame relaties met productielocaties, zegt zij.

“Die maken het mogelijk om voorwaarden te stellen, invloed uit te oefenen op omstandigheden en in overleg met het management van de fabriek bijvoorbeeld aan voorlichting te gaan doen.” Textielbedrijven die werken aan het verbeteren van misstanden zullen de langste adem hebben, zegt Den Hartog. “Zij krijgen het krediet dat ze verdienen, van consumenten en van geldverstrekkers.”

Water centraal bij handelsmissie Rutte in Vietnam

De Nederlandse handelsreis in Vietnam die vandaag begint telt 70 bedrijven en duurt tot en met vrijdag. Speciale aandacht is er voor waterwerken, land- en tuinbouw, logistiek en windenergie op zee. Vandaag spreekt premier Mark Rutte met de Vietnamese minister-president Phuc over de mogelijkheden om de handel tussen beide landen te versoepelen en te intensiveren. Aansluitend zal Rutte ook de Vietnamese president Nguyen Phu Trong ontmoeten. Ook minister Cora van Nieuwenhuizen van infrastructuur en waterstaat en staatssecretaris Menno Snel van financiën reizen mee. Snel ondertekent vandaag een douaneverdrag met Vietnam. Van Nieuwenhuizen is morgen in Hoi An waar Nederlandse bedrijven in een consortium samenwerken met een grote Vietnamese projectontwikkelaar. Zij hebben een concept ontwikkeld om de kwetsbare kustlijn van Hoi An te beschermen. Met kunstmatige eilanden moet de kust worden beschermd tegen erosie. Het programma op donderdag richt zich voornamelijk op de waterproblemen in Ho Tsji Minhstad en de Mekong Delta. De landbouw ondervindt hier dagelijks de problemen van te veel en van te weinig water. Nederland en Vietnam gaan samenwerken voor een verbetering hiervan. Een groot Nederlands bedrijf tekent een contract om een nieuw Mekong Deltaplan te schrijven. Ook wordt Nederlandse kennis gedeeld over financiering van hoogwaterbescherming om overstromingen tegen te gaan in de miljoenenstad tijdens het regenseizoen.

Lees ook:

No Clothes 2019: een jaar geen nieuwe kleren kopen is best moeilijk

Nu de winter voorbij is, is het ineens verdacht stil in de appgroep ‘No Clothes 2019’. Een jaar geen kleren kopen blijkt best moeilijk, merkt Jann Ruyters. Hoe weersta je de lentecollecties?

Is kleding per definitie duurzamer als het dicht bij huis gemaakt wordt?

Kledingstukken hebben vaak een wereldreis achter de rug voordat ze in het winkelrek belanden. Kledingmerk ByOni houdt het liever bij Europa. Is de kleding daarmee ook duurzamer?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden