In de strijd tegen haatzaaien zijnalleen muizenstapjes te verwachten

Minister Grapperhaus van justitie en veiligheid Beeld ANP

Aan de bak, zegt de Tweede Kamer tegen justitieminister Grapperhaus. Maar zijn bewegingsruimte is summier.

‘Een duivels dilemma’, noemde minister Ferd Grapperhaus (CDA, justitie en veiligheid) het deze week in de Tweede Kamer. Tal van Kamerleden drongen er bij hem op aan om het begrip haatzaaien strenger te definiëren na een intimiderende preek van imam Fawaz Jneid aan het adres van de Rotterdamse burgemeester Ahmed Aboutaleb. Een begrijpelijke, maar nogal lastige oproep, aldus de minister.

Hoe frustrerend Grapperhaus het ook vindt dat Jnein met zijn toespraak ‘net, maar dan ook net, binnen de grenzen van de wetgeving op het gebied van haatzaaien’ is gebleven, bij een verdere aanscherping van het artikel staat hij niet te juichen. Dat zou meteen een inperking van ‘onze eigen vrijheid van meningsuiting’ betekenen. Daar zal de samenleving tegen in het verweer komen, verwacht hij, en juridisch is zo’n inperking aanvechtbaar.

Grapperhaus is lang niet de eerste minister van justitie die moet schipperen tussen het aanpakken van haatdragende uitspraken en de vrijheid van meningsuiting. Kamervragen hierover zijn schering en inslag op het ministerie. Die komen na opruiende uitspraken van omstreden predikers, maar evengoed als een Haags PVV-raadslid verkondigt dat de islam ‘weggevaagd’ mag worden. Of na een oproep om Israëlische toeristen in Nederland ‘total loss’ te slaan.

Het laat zien dat het in deze discussie nogal uitmaakt wie afzender en ontvanger zijn. Waar PVV-Kamerleden op hun achterste benen staan bij teksten van radicale islamitische predikers, vinden zij tegelijk dat hun eigen voorman Geert Wilders geen strobreed in de weg mag worden gelegd. Joram van Klaveren kwam toen hij nog PVV-Kamerlid was met een voorstel om aanzetten tot haat uit het wetboek van strafrecht te schrappen.

Geen radicale veranderingen

Zoveel vrijheid van meningsuiting leek Tweede Kamer noch kabinet een goed idee, bleek twee jaar geleden. “Wat is het nut om haatzaaien, discrimineren en het beledigen van groepen toe te voegen aan het open debat?”, sprak D66-leider Alexander Pechtold bij dat debat. “Wie wordt daar beter van?” Ook SGP-voorman Kees van der Staaij ontging de meerwaarde: “Het volstrekt ontbreken van de rechter als grensbewaker kan betekenen dat verruwing verdergaat.”

Op aandringen van de Kamer, de PvdA voorop, gaat Grapperhaus nu kijken of er toch aan de bestaande wetgeving geschroefd kan en moet worden, maar radicale veranderingen liggen daarbij niet voor de hand. De afgelopen jaren zijn alleen details aangepast. Zo werd het verbod op godslastering geschrapt en is het einde van het verbod op majesteitsschennis en het beledigen van een bevriend staatshoofd in zicht. Daarnaast probeert het kabinet haatzaaiende, jihadistische content van het internet te weren, in de strijd tegen jihadisme.

De enige maatregel in het regeerakkoord van Rutte-III die betrekking heeft op haatzaaien, is ook summier: de strafmaat gaat van één naar twee jaar cel, ‘om de ernst van het delict te benadrukken’. De vraag is of dat de politiek geruststelt. Nu al weet imam Fawaz Jneid de Tweede Kamer schrik aan te jagen met een uitspraak die net binnen de randen van de wet valt. Waarom dan überhaupt nog de wet overtreden?

Artikel 137d: aanzetten tot haat, discriminatie of geweld

1Hij die in het openbaar, mondeling of bij geschrift of afbeelding, aanzet tot haat tegen of discriminatie van mensen of gewelddadig optreden tegen persoon of goed van mensen wegens hun ras, hun godsdienst of levensovertuiging, hun geslacht, hun hetero- of homoseksuele gerichtheid of hun lichamelijke, psychische of verstandelijke handicap, wordt gestraft met gevangenisstraf van ten hoogste een jaar of geldboete van de derde categorie.

2Indien het feit wordt gepleegd door een persoon die daarvan een beroep of gewoonte maakt of door twee of meer verenigde personen wordt gevangenisstraf van ten hoogste twee jaren of geldboete van de vierde categorie opgelegd.

Lees ook:

Minister Grapperhaus walgt van de uitlatingen van imam Jneid. Maar overtreding van de wet ziet hij er niet in.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden