In de stad zonder prikkels

Amsterdam is even een hotel rijker -geen pand vol kleine kamers en een drukke receptie; dit hotel dat meer heeft van een klooster, biedt vooral stilte. Een nacht is zo geboekt en hoeft niets te kosten. Je betaalt met 'iets' van jezelf: een maaltijd, gastvrijheid, een zelfgebakken brood.

Hester Haarsma

'Silenthotel' brengt een hotel en een klooster samen in een galerie. Monniken zijn er niet, wel mensen die zich gezamenlijk willen bezinnen op het leven en op zichzelf. In het drukke hartje van de Jordaan is dit een plek om tot rust te komen. ,,De reden waarom mensen naar kloosters gaan draait om één authentiek gevoel: stil willen zijn, prikkels van buitenaf loslaten en meer open te zijn naar de ander.''

Theoloog Marcel Elsenaar (34), mede-initiatiefnemer van het tijdelijke stiltehotel, vertelt dat die rust ook hier is vinden. ,,De ruimte is leeg, er is geen muziek en weinig afleiding.'' Het hotel is een project dat voor ruim drie weken is 'neergezet' in galerie De Praktijk. Wie binnenkomt, ziet bij de entree alleen een keurig opgemaakt en robuust vormgegeven bed. Verderop een leestafel met enkele boeken. In het midden een grote houten eettafel, daarnaast een patio met strobalen en een Christusbeeld. Aan het einde van de galerie is een gebedsruimte.

Alle designmeubels zijn ontworpen door wijlen architect en monnik dom Hans van der Laan (1904-1991), die ook de abdij Sint Benedictusberg in Vaals voor zijn rekening heeft genomen. Zijn zoektocht naar abstractie en zuiverheid is terug te vinden in het concept van een stiltehotel. Volgens Elsenaar is echter de ware kunst de 'sociale sculptuur', ,,dat wat gebeurt tussen personen''.

Elke dag lopen mensen binnen. Uit nieuwsgierigheid, voor een meditatief moment, een gebed, voor de mis of stilte. Overnachtingen worden ook geboekt, gemiddeld drie per keer. Een paar matrassen liggen op de grond. Er is geen vast tarief voor een bezoek aan het hotel. ,,Iedereen levert een bijdrage'', legt Elsenaar uit. ,,Door iets te geven dragen ze het project mee. De een betaalt, een ander helpt als gastheer, een Japanse vriendin verzorgde een theeceremonie, iemand brengt meer mensen naar het Stiltehotel.''

Vandaag is alleen Els Hageman te gast. Ze heeft net gemediteerd in de gebedsruimte. ,,Hier vind ik rust'', vertelt ze. ,,Ik kan ook naar het bos of naar het strand, maar het is net alsof de stilte intenser is.'' Ze heeft drie nachten geboekt, want ze heeft zo'n behoefte aan 'geen prikkels'. ,,Dat is zo moeilijk in het gewone leven te vinden en het stiltehotel helpt. Hier gebeurt ook iets vreemds met de tijd. Er komt een rust waardoor de tijd voorbij gaat zonder dat ik er erg in heb.''

Silenthotel hangt samen met het idealistisch motief om de ruimte voor religie groter te maken dan alleen in een kerk of klooster. Elsenaar startte daarom samen met kunstenaar Hans Christiaan Klasema dit project. Spiritualiteit hoort ook midden in de stad, menen ze. ,,Een plek midden in de drukte voor gebed, gastvrijheid. Waar je verder kunt kijken dan alleen het dagelijkse.'' Het hotel heeft een eigen dagindeling. Bij zonsopgang staat lofzang met stiltemomenten op het programma, 's middags is er studie en kan er gewerkt worden (eten maken of brood bakken).

Elsenaars collega en kunstenaar Klasema is de grote inspirator van Silenthotel. Op zoek naar 'verinnerlijking' werd hij ruim zes jaar geleden monnik in de abdij bij Vaals. Daar vond hij eenheid tussen het leven, kunst en spiritualiteit binnen een sociaal kader. Vorig jaar keerde Klasema terug naar Amsterdam en ontwikkelde hij de 'Nomadische Monnik'. ,,Je bent geen monnik omdat je achter muren zit, maar omdat je de stilte van je hart als uitgangspunt voor je leven neemt. Je staat meer stil bij wat er om je heen gebeurt'', legt Elsenaar uit. Hij neemt de galerie als voorbeeld. ,,Normaal gesproken kent deze plek een bepaalde oppervlakkigheid. Als nomadische monnik kun je hier neerstrijken en met anderen jouw manier van leven delen.''

Met dit project, gestoeld op de overtuigingen van Franciscus en Benedictus, hoopt Elsenaar in te springen op de behoefte van nu: ,,Mensen willen tot rust komen, vrede vinden, maar hier lopen ze ook het risico hun eigen onvrede tegen te komen.'' Een pastoraal team om 'verontruste hotelgasten' op te vangen is er niet, want het team 'zijn de mensen zelf'. ,,Na het gebed schuiven de gasten aan tafel en delen ze hun zojuist opgedane ervaringen.'' En dat is het samen-zijn, het 'familiegevoel' waarnaar volgens Elsenaar velen verlangen. ,,Mensen kunnen dit zien als alleen een gezellige bijeenkomst. Dat is prima, maar wij zorgen dat er bepaalde impulsen zijn waardoor ze ook stil staan bij zichzelf.'' En die impulsen zijn vooral het ontbreken van prikkels.

Het zijn gevleugelde woorden, maar het is de vraag of het stiltehotel in het drukke Amsterdam meer is dan een vluchtig rustpuntje. Een 'meditatief momentje' dat al snel vergeten wordt? Want het hotel aan de Lauriergracht blijft niet een plek waar rust te vinden is. Na 8 januari is galerie De Praktijk gewoon weer een galerie. ,,We hopen dat de gasten deze ervaring meenemen om zelf nog meer gastvrij te zijn en momenten van stilte met anderen te delen'', zegt Elsenaar. Met Klasema heeft hij het idee om het mobiele stiltehotel uiteindelijk in de nieuwe wijk IJburg te laten neerstrijken. Of het er daadwerkelijk komt, is nog onduidelijk. Het staat in mei wel als onderwerp op de agenda van de gemeentelijke projectgroep IJburg.

Een stiltehotel zal de nieuwbouwwijk goed doen, gelooft Elsenaar: ,,Na een paar dagen hier realiseren mensen zich hoeveel behoefte ze hebben hun eigen leven te leiden en niet geleefd te worden''.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden