In de slaapkamer wacht een poëtisch moment in bed

'Conceptual Living', t/m za 17 dec. bij St. Rhizome, Nieuwe Herengracht 259, Amsterdam, za 11-19 uur en op afspraak tel. 020-625 5432.

De naam 'Rhizome' is ontleend aan verschillende begrippen. Een r(h)izoom staat in de natuur voor een grillig uitziende wortelstok. In de bouwkunst wijst een rhizoom-structuur op actviteiten die gelijktijdig plaatshebben, maar die onderling geen verband met elkaar hoeven te hebben. Ook staat het woord voor een wijze van denken van architecten die zich richt tegen het hiërarchische ordenen. Hun gebouwen missen een duidelijke entree en binnen ontbreekt een aangegeven traject.

In de activiteiten van Stichting Rhizome komt deze ongeordende structuur in samenhang met architectuur aan de orde. De expositie 'Conceptual Living' van de stichting is er het eerste voorbeeld van.

Ogenschijnlijk lijkt Conceptual Living op 'Chambres d'amis', van de Gentse museumdirecteur Jan Hoet. Hij koos kunstenaars die ten huize van de plaatselijke burgerij een kunstwerk, meestal een installatie, aanbrachten. Macha Roesink haalde 14 kunstenaars in huis die ter plekke een werk maakten of afstonden. Het verschil met 'Chambres d'amis' is dat de kunstenaars iets voor de organisatrice maakten en minder ingingen op het gegeven van de aangetroffen ruimte. Zo kon de tekst van Douglas Gordon ook elders in haar huis worden aangebracht, maar de keuken was nu eenmaal de beste plaats.

Toeval

Lopend door het huis valt het op hoe zeer de toevalsfactor een rol speelt in de uiteindelijke beoordeling van het gehele project. Van sommige objecten moet je nadrukkelijk weten dat ze er zijn. Ze vallen nauwelijks op, zozeer zijn ze een onderdeel van de inrichting geworden. Anderzijds wekt de inrichting ook de veronderstelling dat er ergens een object of een installatie is te zien. Als op de keukentafel een schaal met kunstig sierfruit ligt, kan dat best een humoristisch commentaar van een kunstenaar op onze eetcultuur zijn. Maar nee, het zijn gewoon mijn eigen voorwerpen, zegt Macha Roesink, die op verzoek een rondgang door het huis begeleidt.

Dit soort prettige verwarring neemt toe naarmate het huis verder wordt onderzocht. De Belg Carlo Mistiaen, legde in het bed van de bewoonster een prachtig poëtisch moment vast. Uit een opengeslagen boek, dat achteloos bij het slapen gaan terzijde is gelegd, is een éénregelige tekst weggeplukt.

De zin draait aan de hand van een machientje in een cirkel rond en komt dus op een gegeven moment weer in het boek terug, om in een eeuwige cirkelgang er ook weer uit te geraken. Dit beeld is symbolisch voor de expositie: overal kun je er in, overal kun je er uit, het geheel gaat eindeloos voort en kent ook geen begin.

Het aardige van 'Conceptual Living' is dat er werk wordt getoond dat buiten de context van museum of galerie in een huiselijke omgeving een heel andere uitdrukkingskracht krijgt. De Britse Julie Roberts schildert enge medische instrumenten in een super-realistische stijl. Roberts, die prominent aanwezig was op Aperto '93 in Venetië, kan haar mini-schilderingen in een waardevrije omgeving als een museum tonen, maar het gevaar dat ze uitstralen, werkt boven de eettafel of in de keuken van een woonhuis veel geraffineerder. In Roesinks keuken tref je behalve dit soort schilderijtjes en de al eerder genoemde tekst ook een intrigerend beeld aan van een weckpot die vol met vreemde vloeistoffen zit. Het gaat om een werk van de Belgische Anne Veronica Janssen, die wèl op de omgeving wil inhaken. De vloeistoffen werken zodanig op elkaar in, dat ze een gebalde vorm aannemen. In een bedding van methanol en water drijft een hoeveelheid siliconenolie die de vorm van een ei aanneemt. Hoe onnozel en banaal ook van vorm, het ei stelt in deze omgeving waarin dagelijks tot het bereiden van voedsel wordt overgegaan, intrigerende vragen. Zo groeit het huis tot een Gesamtkunstwerk uit, dat uitnoodt tot een spannende ontdekkingstocht.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden