In de slaapkamer van de paus

Een paar maanden geleden ging de pauselijke zomerresidentie in Castel Gandolfo, in de heuvels bij Rome, open. Correspondent Pauline Valkenet ging er kijken.

Nieuwsgierig staan we op de binnenplaats van het Apostolisch Paleis en kijken omhoog naar het kleine balkon. Daar verschenen de pausen een paar eeuwen lang om de menigte op deze binnenplaats te zegenen. Recht voor ons staat een klassieke zwarte Audi geparkeerd. Paus Johannes Paulus II liet zich daar graag in rondrijden, horen we via de audiotour. Ernaast staan twee witte pausmobielen. "Wat zijn die leuk!", roept een Italiaanse toeriste achter ons.

We zijn in Castel Gandolfo, een pittoresk plaatsje op een klein uur autorijden ten zuiden van Rome. Wij wonen met veel plezier in de hoofdstad van Italië en vinden het er prachtig, met al die sporen van duizenden jaren geschiedenis. Maar Rome is ook druk en lawaaierig en daarom móeten we af en toe in het weekend de stad uit. Op deze zonnige herfstdag hebben we voor Castel Gandolfo gekozen. De ligging van het plaatsje bovenop de heuvel is spectaculair: aan de ene kant ligt het kleine meer van Albano - de krater van een slapende vulkaan - en aan de andere kant schittert de Tyrrheense Zee in de verte.

Waar wij vandaag vooral voor komen, is het zalmkleurige Apostolisch Paleis dat het plein van Castel Gandolfo domineert. Het was ooit een kasteel, neergezet door de familie Gandolfi op de resten van een villa van de Romeinse keizer Domitianus. In 1596 kwam het in handen van het Vaticaan en werd het kasteel verbouwd tot zomerpaleis. Want in het koele gebouw met de aangrenzende tuinen was het in de zomermaanden veel beter uit te houden dan in de benauwende hitte van Vaticaanstad.

In 1627 was Urbanus VIII de eerste kerkvorst die hier kwam logeren. Paus Benedictus XVI was in 2013 de laatste logé; nadat hij was afgetreden trok hij zich hier een tijdje terug. Maar zijn opvolger Franciscus breekt met de traditie: hij wil geen gebruik van dit paleis maken. De sobere Franciscus - die in Vaticaanstad twee kamers bewoont - vindt de twintig kamers, marmeren vloeren en kroonluchters veel te luxueus. Het is niks voor hem. Daarom is het pauselijk paleis sinds dit najaar een museum. Voor het eerst in vier eeuwen kan iedereen zien hoe het er van binnen uitziet.

De audiotour draagt ons op de binnenplaats over te steken en de trap naar de eerste verdieping te nemen. De zalen hier hangen vol met portretten van pausen. De gids vertelt kort iets over ze. We zien ook wat persoonlijke spullen: een weelderige troon vol borduurwerk, een glitterende groene zijden mantel, gouden mijters en elegante sloffen die Pius V hier in de zestiende eeuw droeg. De portretten van de kerkvorsten kunnen ons niet echt boeien. Wij zijn veel meer geïnteresseerd in de vertrekken waar deze machtige mannen in de zomer hun tijd doorbrachten. We spoelen de audiotour vooruit, pikken bij een gigantisch schilderij van Franciscus nog even een lofzang op de huidige paus mee, leveren het apparaat in en bestijgen de stenen trap naar de tweede en hoogste verdieping.

Daar wandelen we door de imponerende zalen waar de pausen hun gasten ontvingen. We lopen door werkkamers, een bibliotheek, een kapel. De zalen worden steeds persoonlijker naarmate we dichterbij de slaapkamer komen. Hier blijven we het langst. De slaapkamer is ronduit saai, met sobere, beige muren, een simpel eenpersoonsbed en doorsnee houten meubels. Toch zijn we geboeid, want in deze kamer hebben zich heel andere dingen afgespeeld dan je zou vermoeden. Zo zijn hier tijdens de Tweede Wereldoorlog wel veertig baby's geboren. Hun moeders waren de gevechten rondom Castel Gandolfo ontvlucht. In 1944 landden de geallieerden in de kustplaats Anzio, hier niet ver vandaan, en werd er in deze streek zwaar gevochten. Paus Pius XI zette de deuren van zijn 55 hectare grote residentie open voor duizenden mensen uit de buurt, die hier konden schuilen. Nogal wat vrouwen waren zwanger en bevielen in de pauselijke slaapkamer. Dankbaar noemden ze hun kindertjes vaak Pius of Pia. Pius XI stierf in deze kamer in 1958, net als Paulus VI in 1978. En Johannes Paulus II herstelde er nadat hij in 1981 op het Sint-Pietersplein was neergeschoten.

De bezichtiging zit erop en wanneer we weer op de binnenplaats staan, zakken we op een bankje neer om alle indrukken te verwerken. We vinden het paleis indrukwekkend en interessant, maar ook kil, onpersoonlijk en ongezellig. We snappen wel dat Franciscus geen zin heeft om hier te logeren. Naast ons zitten een paar Italiaanse bezoekers. Ze vertellen het geweldig te vinden dat de Argentijnse paus dit zomerpaleis heeft opengesteld. Want het is erfgoed van ons allemaal, zeggen ze. Bovendien is het duidelijk dat een man als hij in zo'n groot en elegant paleis niets te zoeken heeft, daar is hij te nederig voor, menen ze.

We lopen naar buiten, het zonnige plein op. In de hoofdstraat vóór ons zit het ene na het andere eettentje en het is tijd voor de lunch. Maar het lijkt ons leuker om de heuvel af te lopen en aan het meer te eten. In een half uur zijn we beneden en vinden daar een restaurant waar we risotto met zeefruit en witte streekwijn bestellen. Toch jammer dat Franciscus nooit naar Castel Gandolfo komt, bedenken we. Hij zou het misschien, net als wij, heerlijk vinden om op een schitterende dag als vandaag aan het diepblauwe water te zitten en in de verte de kano's voorbij te zien komen.

Paleis en tuinen

Het Palazzo Apostolico is van maandag t/m vrijdag open van 9 tot 13 uur en op zaterdag van 9 tot 16.30 uur. De entreeprijs is euro 10.

Een bezoek duurt een uur en kan gecombineerd worden met een wandeling door de mooie, uitgestrekte tuinen. Dat kunt u doen met een gids of ze bekijken vanuit een treintje.

Op zaterdagen rijdt er een trein vanaf station San Pietro (vlak bij de St. Pieter) naar Castel Gandolfo. De rit duurt een uur. Informatie over het reserveren van kaartjes voor het paleis en de tuinen, is te vinden op www.museivaticani.va

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden