Havencrisis

In de Rotterdamse haven begint de crisis nu

De Sleipnir, het grootste kraanschip ter wereld, kwam in maart aan in de Rotterdamse haven. Het was de eerste keer dat het schip de Maasstad aandoet.  Beeld ANP
De Sleipnir, het grootste kraanschip ter wereld, kwam in maart aan in de Rotterdamse haven. Het was de eerste keer dat het schip de Maasstad aandoet.Beeld ANP

De vooruitzichten van bedrijven in de Rotterdamse haven zijn buitengewoon somber.

Angstvallig wacht de Rotterdamse haven op de naderende vuistslag van de coronacrisis. In het eerste kwartaal van dit jaar daalde de overslag met 9,3 procent ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar, terwijl de grootste gevolgen van een economie op pauzestand nog komen. “We gaan uit van een daling van 10 tot 20 procent op jaarbasis, in het meest gangbare scenario. Bij een tweede opleving van het virus in Nederland of in het buitenland zullen de gevolgen nog ingrijpender zijn”, zegt topman Allard Castelein.

Net als in een goede boksfilm voltrekt de opdoffer zich in slow motion. Een schip uit China doet er vier tot vijf weken over om de Nieuwe Waterweg te bereiken. Daarom kan Castelein al voorspellen dat de terugval groter zal zijn dan tijdens het hoogtepunt van de vorige crisis in 2009, terwijl hij nog niet beschikt over cijfers die dat boekstaven. De overslag van goederen en containers van de grootste haven van Europa geldt als spiegel voor de economie.

Een deel van de uppercut heeft Rotterdam al wel bereikt, blijkt uit de kwartaalcijfers van het Havenbedrijf Rotterdam. Het containervolume uit Azië ligt in de eerste drie maanden van dit jaar 2,8 procent lager dan een jaar geleden. De lading auto's, busjes en vrachtwagens die zelf aan boord van een schip kunnen rollen - de zogeheten Roll-on-Roll-off (RoRo) - neemt 7,3 procent af. De categorie ‘overig droog massagoed’ daalt liefst 21 procent, mede door het uitstellen van bouwprojecten.

Maar de sterkste afnames in de haven, van kolen en olie, staan los van de coronacrisis. Nederland en Duitsland hebben simpelweg steeds minder kolen nodig om in hun energiebehoefte te voorzien. De handel in stookolie verloopt steeds minder via Rotterdam.

Vrees voor onbedoelde gevolgen

Bedrijven hopen er het beste van. “Het begint nu”, zegt directeur Kees Groeneveld van Euro-Nordic, voorzitter van de Vereniging van Rotterdamse Cargadoors (VRC). Een cargadoor vertegenwoordigt rederijen in het buitenland. Groeneveld verwacht dat veel gehuurde schepen uit de vaart zullen worden gehaald, wat weer leidt tot problemen bij de rederijen die schepen bezitten.

“De komende twee, drie weken verwachten we een grote dip. Zeker een kwart van de omzet zal verdwijnen”, zegt Roderick de la Houssaye, voorzitters van expediteurs-branchevereniging Fenex en mede-eigenaar van NedCargo. Als expediteur bemiddelt hij bij vervoersstromen, en is hij gespecialiseerd in regels rond douane en invoerrechten. “De luchtvracht trekt nu weer aan, door handel in mondkapjes en desinfecterende gel. Maar dat weegt niet op tegen alles wat wegvalt, zoals de sierteelt”, zegt hij.

Van de steunmaatregelen van de overheid vreest De la Houssaye vooral de onbedoelde gevolgen. “Expediteurs schieten invoerrechten normaal gesproken voor. Die betalingen zijn nu opgeschort, wat betekent dat het bedrag oploopt. Ik kan me voorstellen dat over drie maanden niet al mijn horeca-klanten nog bestaan, om mij de accijnzen op sterke dranken als Jim Beam terug te betalen.”

Zeevarenden zitten vast

Terwijl bedrijven benauwd wachten op wat komen gaat, voelt één groep in de haven nu al de malaise, waaraan ze letterlijk niet kunnen ontsnappen. Zeevarenden komen na een maandenlange dienst bijna niet meer van boord, zeker als havens in China of Italië zijn aangedaan. “Ik probeer een Filippijnse matroos naar Manilla te krijgen, na 10,5 maand op een schip. Hij mist zijn vrouw en dochter van zes en wil geen geld meer verdienen, hij wil naar huis”, zegt havendominee Dennis Woodward.  Volgens de Koninklijke Vereniging van Nederlandse Reders (KVNR) zitten op Nederlandse schepen wereldwijd tweeduizend tot drieduizend zeelieden vast.

Normaal gesproken bezoekt Woodward dagelijks schepen in de Rotterdamse haven. Nu komt hij alleen nog op verzoek aan boord. Gehandschoend staat hij dan boven aan de loopbrug, bepakt met douchegel, scheerschuim en telefoonkaarten. Verder dan dat mag hij niet. “Dit is een vergeten groep die zoveel draaiende houdt. Zonder deze mannen komen supermarkten en benzinestations tot stilstand. Ze staan wat mij betreft op hetzelfde voetstuk als dokters en zusters.”

Lees ook:

Door het coronavirus zitten zeelui gevangen aan boord: ‘We zitten in de rats’

Het coronavirus maakt het lastig of zelfs onmogelijk om zeelui af te lossen. Zo’n 100.000 zeelieden zitten hierdoor inmiddels vast op hun schepen. ‘Vermoeidheid en frustraties gaan een rol spelen.’

De economische impact van ‘zwarte zwaan’ corona laat zich niet makkelijk voorspellen

Wat tot voor kort ondenkbaar was, is gebeurd: een virus heeft wereldwijd de economie in zijn greep. Dat er recessie komt is zeker, verder is het voor economen gissen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden