Interview

In ‘De Populist’ verleidt de sexy populistische partijleider van ‘Geweldig Oud’ zijn kiezers

Hans Münstermann.Beeld Keke Keukelaar

In zijn satirische roman ‘De populist’ onderzoekt schrijver Hans Münstermann de charme van de onderbuikpoliticus. Een kritische journaliste loopt tijdens de verkiezingscampagne mee met de sexy partijleider van ‘Geweldig Oud’. Deze halfgod James Moreau blijkt een mix van Thierry Baudet, Geert Wilders en Pim Fortuyn.

 Waarom wilde u een roman schrijven over populisme?

“Het begon al te kriebelen tijdens Pim Fortuyn. Over zijn opkomst en ondergang is nog nooit een markante roman geschreven. Dat wilde ik doen. Maar bij het schrijven bleek mijn fascinatie minder groot dan gedacht. De actualiteit sneed er ook steeds doorheen; er kwamen nieuwe populisten op, die me sterker intrigeerden. Vooral Baudet vind ik interessant. Die trekt de aandacht doordat hij atypisch is: afkomstig uit de bovenlaag, maar toch aantrekkelijk voor het volk. Ook bij hogeropgeleiden maakt hij iets wakker. Hij heeft al heel wat mensen in gewetensnood gebracht. Die spagaat wilde ik laten zien.”

Valt er wel satire te maken van opkomende bewegingen die door chaos en inconsistenties vaak al een parodie op zich zijn?

“Dat heb ik me ook afgevraagd. Maar neem ‘Animal Farm’ van George Orwell, een vlijmscherpe parodie op het communisme. De beste satire uit de geschiedenis gaat over een politiek systeem. Waarom zou zoiets niet kunnen met populisme? Mijn satirische draai is dat ik de populistische massa vervang door ouderen. Zij vallen massaal voor de leider van ‘Geweldig Oud’. Hij verleidt hen met aandacht voor het eigene, het traditionele, datgene wat in hun hart gloeit. Ook hun gevoel van miskenning buit hij uit. Verder parodieer ik natuurlijk de partij zelf: het verkiezingsprogramma ontbreekt, de financiering is verre van transparant en het boek begint al meteen met een knallende interne ruzie.”

De journaliste uit uw boek krijgt geleidelijk begrip voor de populist. Overkwam u tijdens het schrijven hetzelfde of overheerst bij u nog steeds de weerzin?

“De vrouwelijke hoofdpersoon ervaart gaandeweg inderdaad de charmes van de jonge James Moreau, die B-acteur met wie ze dagelijks optrekt. Als man heb ik daar geen last van. Ook inhoudelijk ben ik niet in een spagaat beland; ik ben een groene, brave burger gebleven. En ik maak me nog steeds zorgen, vooral over de term ‘democratie’ in de partijnaam Forum voor Democratie, maar ook in Volkspartij voor Vrijheid en Democratie. In mijn jeugd duidde democratie op een plek voor álle burgers. Tegenwoordig wordt het een kooigevecht waarin de volksmeute alle andere inwoners wegzet als elite. Dat benauwt me. Deze trend schreeuwt je elke dag tegemoet. Ik moest er iets mee.”

Wat wilt u met deze roman bereiken?

“In de eerste plaats hoop ik dat het publiek aan het lezen van dit boek net zo’n genot zal beleven als ik bij het schrijven. Verder wil ik iets toevoegen aan de discussie over populisme, die nogal eenkleurig en tendentieus verloopt. Over en weer wordt veel met modder gesmeten. In mijn boek zoek ik naar een iets lichtere, literaire toets. Dankzij zo’n roman kun je met het thema bezig zijn zonder dat het direct leidt tot moord- en doodslag.”

Uw uitgever brengt het boek opzettelijk vervroegd uit, in de aanloop naar de Europese verkiezingen van 23 mei. Is het een verkapt stemadvies?

“O nee, ik ben geen stemwijzer. Ik heb absoluut niet de neiging om lezers voor te schrijven wat ze moeten kiezen. Integendeel, ik wil beide kanten laten zien die ook al in de titel zitten. Bij ‘De populist’ kun je denken: ‘O, dat gaat vast over die racistische klootzakken die flink worden afgezeken.’ Maar de titel kan ook een authentiek portret beloven van een populist die eindelijk eens níet wordt weggezet als afschuwelijke kerel. Met dit boek kun je beide richtingen uit. De lezer mag het zelf weten.”

Lees ook:

Wat is populisme?

Populisten die aan de macht komen, binden niet in, zoals vaak wordt gedacht. Ze proberen dan juist de basale democratische rechten in te perken, waarschuwt populismekenner Jan-Werner Müller in zijn nieuwe boek.

Wat is er nog oprecht in onze tijd, lijkt Hans Münstermann te willen vragen

RECENSIE - Hans Münstermann, ‘Geraakt’.  Oordeel: mooie regels, fijne observaties, maar te tweeslachtig in ideeën.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden