In de krant komen is geen hoofdtaak

Het was een kleine conclusie in het onderzoeksrapport over Diederik Stapel, maar hij was niet mals voor de vakgenoten. Toen collega's van Stapel zijn onderzoek nadeden en niet dezelfde uitkomsten kregen, concludeerden ze: dan zal Stapel wel een betere onderzoeker zijn.

"Op de lange termijn kom je daarmee niet weg", zegt de Nijmeegse sociaal-psycholoog Daniël Wigboldus, voorzitter van de ASPO, het platform van sociaal-psychologen. In de handboeken op zijn vakgebied komen volgens hem vooral onderzoeken die meerdere keren worden herhaald. "Als niemand de oorspronkelijke resultaten bevestigt, verdwijnen die weer uit het debat. Een enkel resultaat is voor vakgenoten nooit definitief bewijs. Ook al doet zulk onderzoek het goed in de media, zeker als journalisten er hun eigen uitleg aan geven. Dan kun je nog zo genuanceerd iets opschrijven, in de krant lees je iets anders."

Maar onderzoekers willen graag in de media en de universiteit verspreidt sappige persberichten.
"Dat valt volgens mij best mee. Ook de druk om in de media te komen, is niet enorm naar mijn ervaring. Media-aandacht wordt gewaardeerd op de universiteit, maar niet als onze belangrijkste taak gezien. Het kan heel veel tijd kosten en je weet nooit of je onderzoek goed wordt uitgelegd. En een wetenschapper moet ook opletten of de universiteit zijn onderzoek wel goed naar buiten brengt."

Pim Levelt, die het werk van Stapel onderzocht, zei dat hij bij de sociaal-psychologen onderzoeken zag met grote conclusies, die leunden op een klein experiment.
"We gaan met hem praten en horen graag op welk onderzoek hij doelt. Maar geloof me, juist onder collega's is er altijd veel discussie over de vraag of je de resultaten wel goed interpreteert. Collega's komen vrijwel altijd met andere verklaringen. Die worden dan ook weer onderzocht. Dat vind ik juist het mooie van ons vak: er wordt onophoudelijk gezocht naar alternatieve verklaringen, en zo wordt de verkregen kennis steeds weer bijgesteld."

Heeft uw eigen werklust een knauw gekregen door deze zaak?
"Integendeel: dit vak is zo mooi, daar wil je nu nog beter je best voor doen."

Wat is er zo mooi aan en wat heeft uw vakgebied eigenlijk aan inzichten opgeleverd?
"Veel onderzoekers kijken naar de mens als individu. De sociale psychologie betrekt daar ook anderen bij maar blijft kijken naar de psyche van dat individu. Er zijn bekende historische voorbeelden, zoals het onderzoek van Milgram (naar de bereidheid van proefpersonen om een ander pijn te doen, red.). Zelf denk in aan een recenter inzicht waar ik zelf ook onderzoek naar doe, namelijk hoe sterk mensen onder invloed van anderen onbewust kunnen gaan denken in stereotyperingen. De kennis die de afgelopen jaren is opgebouwd over onbewuste vormen van sociale beïnvloeding is enorm en zeer interessant en relevant."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden