In de geest van Piet de Jong

Het tweede kabinet-Rutte putte bij zijn aantreden inspiratie uit de stijl en het optreden van oud-premier Drees; bij zijn laatste Miljoenennota stelt het zich Piet de Jong ten voorbeeld. Deze onlangs overleden oud-premier wist de verstandige omgang met onrust en verandering bijna tot kunst te verheffen, zei koning Willem-Alexander in de Troonrede.

Het was niet alleen een terecht eresaluut aan De Jong, die pas laat erkenning voor zijn beleid kreeg, het is ook begrijpelijk dat het kabinet zich wil optrekken aan de kalme en vastberaden wijze waarop de voormalige onderzeebootcommandant de natie door de roerige jaren zestig leidde.

Het land mag de financieel-economisch crisis te boven zijn, de sfeer in de samenleving wordt nog altijd gekenmerkt door 'onrust en onbehagen'.

Het is goed dat het kabinet in de Troonrede zelf tegenwicht heeft geboden aan de verleiding al te zelfgenoegzaam te zijn over zijn prestaties. De oppositie vindt dat de ploeg zich te veel op de borst klopt. Dat is gezochte kritiek.

De Jong begon in 1970 met de wekelijkse persconferentie op vrijdag, niet om ongestoord zijn piepers te kunnen eten, maar omdat hij inzag dat het beleid van zijn ploeg tekort werd gedaan.

De prestaties van dit kabinet verdienen over het geheel waardering, zeker gezien de crises waarmee het doorlopend werd geconfronteerd en de bijzondere politieke situatie die het dwong als minderheidskabinet te opereren, maar er zijn nog volop spanningen. Al in 2006 waarschuwde de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid voor groeiende tegenstellingen in de samenleving. Hoewel het kabinet aantrad met de missie bruggen te slaan tussen jonge en oudere generaties, immigranten en oorspronkelijke burgers, hoog- en laagopgeleiden, is die missie nog niet voltooid.

Op de breuklijnen zijn de afgelopen jaren nieuwe politieke partijen ontstaan (PVV, 50Plus, Denk, VNL), die de versplintering van het krachtenveld kunnen versterken. Daardoor dreigt de politiek te verengen tot ongezonde polarisatie en een platte belangenstrijd, die ten koste gaan van de noodzakelijke verbinding en wat de koning in de Troonrede 'bestendige vooruitgang' noemde.

Positief is dat het kabinet bij de binnenlandse spanningen oog houdt voor de wereld, en het belang van de samenwerking in de Europese Unie onderstreept. Ook dat is in de geest van Piet de Jong, voor wie de kustlijn niet het einde maar het begin van de wereld was.

De mening van de krant, verwoord door leden van de hoofdredactie en senior redacteuren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden