In de cel met Bart V.

Ester Naomi Perquin kruipt in de huid van gevangenen

Behalve de boeken van Peter R. de Vries wordt er, naar het schijnt, ook poëzie gelezen in de gevangenis. Vooral 'Candlelight-gedichten', van het gelijknamige radioprogramma, zijn populair. Benieuwd of de derde bundel van Ester Naomi Perquin zal aanslaan in de bajes. Perquin kreeg met haar bejubelde debuut meteen vaste voet aan de Nederlandse dichtersgrond . In 'Celinspecties' duikt Perquin - die als cipier gewerkt heeft - in de huid van gevangenen: "Liet me argeloos vallen die dag in andermans leven".

De bundel bestaat uit verschillende kleine afdelingen. In het openingsgedicht van elk daarvan worden types als Frans van A., Carlo 'de veroveraar' da C., Bart V. voorgesteld. Mannen met een verleden. Gevaarlijke gekken en zielige stumpers. Hun verhaal klinkt als monoloog tegen de psychiater, of als verweer tegen de rechter, of zomaar als mijmering. Nergens komen we te weten wat deze mannen precies op hun kerfstok hebben.

Al lijkt David H. vast te zitten wegens wurging. En in het verhaal van Bart V. schemert een schietpartij in een winkelcentrum door. Door zijn ogen zien we wie hem tijdens zijn daad nog aankeken 'een vrouw met een tas waar prei uit stak', en een meisje dat "ach lieverd" riep: "Ach lieverd. Ze lachte heel even en daarna / viel ze neer alsof ze een jas was geweest / die ineens van een hangertje gleed." Dat laatste beeld is even tragisch, hardvochtig als raak.

De gedichten die volgen op het openingsgedicht zijn te lezen als zelfstandige gedichten, maar kunnen ook betrokken worden op de levens van de zware jongens. Regels als deze lezend zou je kunnen denken dat Frans van der A. een moeder had die godsdienstwaanzinnig was: "Ze boende een vloek uit mijn mond, dit dacht ik verbeten/ wat hier achterblijft, wat aan de zeep ontsnapt// schuimbekkend zingende lastering hierbinnen, (...) dit happen naar lucht dit is/ wat ervan komt, nu zal het beginnen". Misschien kreeg Frans in zijn jeugd een tik van de molen, die hem uiteindelijk in de nor deed belanden? Vast staat het niet.

Perquins 'Celinspecties' zijn een vorm van verdwijnkunst. Door in andermans huid te kruipen kan Perquin zowel in als buiten het gevang verkeren, kan ze bajesklant zijn én 'ondertussen buiten' een geliefde. Of kan ze het uniform van bewaker aantrekken. Dan klinkt het sadistisch: "Op een luchtplaats laten lopen en af en toe het geluid/ van een geweerschot maken."

Het levert een buitengewoon intrigerende bundel op, met kijkjes in soms inktzwarte levens. Dit bijvoorbeeld, van een man, het zou Menno F. kunnen zijn, die na eindeloos brieven schrijven op bezoek gaat bij een vouw buiten de bak en zich realiseert dat hij zijn verleden beter kan verzwijgen: "Je jeugd alleen/ zou vlekken maken op haar vloer." Dat komt aan als een stevige linkse.

Ester Naomi Perquin: Celinspecties. Van Oorschot, Amsterdam; 72 blz. € 14,50

Frederik C.
De straf hangt af van hoe je het zegt. De man in het zwart is

een stemming in pak en zijn nachtrust, zijn vrouw, zijn ontbijt,

de kwaliteit van de koffie ter plaatse: allesbepalend.

Jou rest niets dan hooguit één zin waar hij straks de vinger op legt.

Zorg dus voor het hele verhaal - ontzie jezelf niet te veel maar

schuif uit beeld, langzaam aan. In plaats van moordenaar

kies je 'dader'. Ruimtelijker. Minder beladen.

Begrijp me goed, wanneer het nodig is: zeg het hard.

Hard als de handel in vlees, wees ferm, zeg hoe snel je toen sneed

en koud moest maken, handzaam als een diepvrieskip.

Alleen als het anders kan zeg je: ik deed hem de das om. Geen taal

die je zo van verzachting voorziet. Ook die man in het zwart

Is jong geweest, ook hij ziet je graag iemand

beetnemen, opwarmen, aankleden.

ESTER NAOMI PERQUIN

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden