analyse

In de campagne ging het over van alles, maar niet over de politieke inhoud

Rutte en Baudet gaan aan de vooravond van de Europese verkiezingen met elkaar in debat. Beeld ANP

Donderdag wordt er gestemd voor het Europees Parlement, maar de campagne gaat vooral over binnenlandse politiek. Europese politieke knelpunten worden gemeden en het dreigt uit te draaien op een ‘nexit, ja of nee-debat’.

Wie vanavond de televisie aanzet, kan denken dat er morgen een referendum over het Nederlandse lidmaatschap van de Europese Unie op de rol staat. De publieke omroep houdt een debat tussen premier en VVD-partijleider Mark Rutte en FvD-leider Thierry Baudet. Rutte riep daar vorige week toe op, omdat hij de ideeën van Baudet over een nexit gevaarlijk vindt.

Het typeert een verkiezingscampagne voor het Europees Parlement waarbij partijen zich vooral neerzetten als voor of tegen de EU en weinig ingaan op de politieke keuzes waar dat parlement voor staat. D66 en de PVV zijn met de campagneslogans ‘Voor Europa’ en ‘Nexit’ het meest expliciet. Ook de ChristenUnie-SGP (‘Samenwerking ja, superstaat nee’) en de SP (‘Brussel niet de baas’) voeren campagne over de machtsverhouding tussen individuele lidstaten en de beslisorganen in Brussel, waar diezelfde lidstaten via ministers en regeringsleiders overigens een stevige vinger in de pap hebben.

Kiezers hebben morgen weinig te zeggen over die machtsverhoudingen. Het Europees parlement heeft alleen bevoegdheden als landen die zelf overdragen en kan evenmin uit eigen beweging macht teruggeven. De SP wil dan weer van de Europese Commissie af. Dan moeten lidstaten het EU-verdrag wijzigen. In dat opzicht is de SP-slogan eerder gepast voor de Kamerverkiezingen.

Ook D66 kiest voor een nationale focus. De aftrap van de campagne gebeurde niet door een Europarlementariër, maar door Tweede Kamer fractievoorzitter Rob Jetten. Hij wil het EU-lidmaatschap verankeren in de grondwet om een nexit te bemoeilijken.

Details

Een populair frame is dat de EU zich moet richten op grote onderwerpen in plaats van details. Het vorige kabinet hamerde hier al op en Jean-Claude Juncker nam het idee in 2014 over als nieuwe commissievoorzitter.

Ondertussen wil geen partij in campagnetijd de eigen stokpaardjes als detail afserveren. De ChristenUnie wil naar eigen zeggen geen Europese superstaat, maar pleitte de afgelopen weken wel voor een Europees pooierverbod en sancties voor landen die godsdienstvrijheid schenden.

Jetten bood maandag in een debat met Jesse Klaver evenmin helderheid. Hij wil dat de EU zich richt op binnenlandse veiligheid, defensie, klimaat, vluchtelingen, sociaal beleid en migratie. Op de vraag wat minder kon, noemde hij alleen dat “de EU zich niet hoeft bezig te houden met hoe komkommers of bananen er precies uitzien”. Dat de EU uit bemoeizucht te kromme bananen verbiedt is een ooit door Boris Johnson de wereld in gebracht broodje-aapverhaal. Landen stelden van oudsher eigen regels aan producten. Om de interne markt efficiënter te maken heeft de Europese Commissie daar op verzoek van de bananenhandel eenheid in gebracht.

Echte keuzes

Wat raakt ondergesneeuwd, is dat er op de onderwerpen die Jetten noemde echte politieke keuzes voorliggen waar het Europees parlement en de Europese Commissie wat over hebben te zeggen. Dat kwam duidelijk naar voren in een debat maandagavond tussen ‘Spitzenkandidaten’ Frans Timmermans van de sociaaldemocraten en Manfred Weber van de christendemocraten. Timmermans wil CO2-heffingen om het klimaatprobleem aan te pakken, maar volgens Weber raakt de “linkse neiging tot verboden en belastingen mensen met een kleine portemonnee of mensen op het platteland die afhankelijk zijn van hun auto”.

Weber wil in de strijd tegen terrorisme nationale politiediensten verplichten tot het delen van gegevens. Timmermans is bang dat de privacy van burgers dan in gevaar komt. “Kijk naar de waarschuwing van de Duitse veiligheidsdienst dat de Oostenrijkse dienst niet is te vertrouwen. Die verdoezelen rechtsextremisme en spelen informatie door naar Moskou.”

Rutte en Baudet lijken niet van plan vanavond in te gaan op zulke concrete politieke keuzes. De VVD-leider wil vooral voorkomen dat Baudet de verkiezingen wint. Hij zei vorige week dat de reputatie van Nederland in Europa ernstige schade lijdt als ‘een nexit-partij de grootste wordt’.

Lees ook: 

Kiezers zijn helemaal niet zo boos op de EU als politieke partijen suggereren

Bijna alle politieke partijen spelen in hun campagnes voor de Europese parlementsverkiezingen in op de boosheid van kiezers. Maar die zijn helemaal niet zo boos op de EU als partijen suggereren.

Over het grootste verkiezingsdebat waar niemand naar kijkt

De meeste publieke omroepen laten het grootste verkiezingsdebat tussen zes Europese boegbeelden voor wat het is. Het systeem met ‘spitskandidaten’ is nog allesbehalve helder voor de kiezer.

Wat voor type Europeaan bent u? Doe de test.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden