In de bestsellercultuur jaagt niet iedere uitgever op de nieuwe Vijftig Tinten Grijs

Beeld epa

Boekendeskundigen omschrijven het Nederlandse boekenlandschap vaak als een bestsellercultuur. Enkele titels verkopen goed, maar het overgrote deel niet. Een overdreven typering?

Jaarlijks verschijnen in Nederland van de 18.000 boeken. Slechts een tiental titels weten uit te groeien tot bestsellers waarvan meer dan honderdduizend exemplaren over de toonbank gaan. Hieronder veel thrillers van John Grisham, Dan Brown of Scandinavische schrijvers, maar ook de Vijftig Tinten Grijs-trologie of de romans van Herman Koch en Kluun.

Joost Nijsen, directeur-uitgever van uitgeverij Podium, gaf onlangs in Trouw aan dat goed en slecht verkopende boeken van alle tijden zijn, maar de mate waarin is veranderd. "Ik zie steeds alleen minder titels die steeds méér verkopen." Volgens hem zit het probleem in de categorie onder de bestsellers. "De vertrouwde categorie van 100.000 verkochte exemplaren is verdwenen."

Paul Dumas, algemeen directeur van boekenketen De Slegte-Selexyz, stelt in datzelfde artikel dat zijn winkelfilialen meer dan 100.000 titels herbergen. Tussen de 30 en 35 procent van de omzet komt juist niét van de bestsellers. Volgens hem vormt het voornaamste probleem van het Nederlandse boekenlandschap de geringe tijd voor boeken om de weg naar een klant te vinden. Doordat jaarlijks zoveel nieuwe titels verschijnen, is er sprake van een snelle doorstroom.

Hoge omloopsnelheid
Onbekende debutanten krijgen hierdoor nauwelijks de mogelijkheid om een naam op te bouwen. Voordat ze eindelijk uitgenodigd zijn voor De Wereld Draait Door, ligt hun roman al niet meer in de schappen. Een klein aantal auteurs bepaalt de omzet van boekenketens.

Door de hoge omloopsnelheid nemen de stapels ramsj toe en liggen er meer en meer boeken in de winkels waarvan niet meer dan duizend exemplaren verkocht zullen worden. De vraag rijst waarom uitgeverijen gezamenlijk toch kiezen voor het uitbrengen van zoveel nieuwe titels per jaar.

Kleine uitgeverijen
Dat het ook anders kan, bewijzen uitgeverijen als Babel & Voss en Karaat. Zij streven ernaar om juist niet zoveel mogelijk titels te publiceren. In hun fonds zitten de commercieel minder interessante genres als literaire romans, essays, verhalen en poëzie. Daniël van der Meer, één van de oprichters van uitgeverij Babel & Voss, stelt deze week in De Groene Amsterdammer dat de werkdruk bij concernuitgevers - waar hij een stage liep - erg groot is. De focus van zijn uitgeverij ligt veel meer op het geven van de juiste aandacht aan boeken. Bijvoorbeeld via leesclubs en lokale boekverkopers.

De aanwezigheid van deze kleine uitgeverijen in het boekenlandschap vormen daarmee een bescheiden antwoord op de dominantie van de bestseller. Weliswaar slagen Babel & Voss en Karaat er niet in om winst te maken - de uitgevers kunnen zichzelf geen loon betalen - maar de kosten van boekpublicaties worden er wel uitgehaald. Een essaybundel van de onbekende buitenlandse schrijfster Valeria Luiselli, krijgt zelfs een tweede druk. Zou dit ook zijn gelukt wanneer haar boek zou verscheen bij een grote uitgeverij?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden