In de bescheidenheid herkent men de meester

Of hij toch echt niet nog een keer wat in Bayreuth zou willen regisseren? 'Parsifal' bijvoorbeeld? Dirigent Pierre Boulez zou dan wederom zijn muzikale maatje worden. Maar nee. Wat Wolfgang Wagner of Boulez ook probeerden, Patrice Chéreau was niet te vermurwen. Na de legendarische serie opvoeringen van 'Der Ring des Nibelungen' zou Chéreau nooit meer op de groene heuvel terugkeren. Dat vond hij niet verstandig. De nieuwe 'Parsifal' met Boulez kwam er uiteindelijk wel, maar met een heel ander soort regisseur: Christoph Schlingensief.

Patrice Chéreau. Deze week overleed de Franse acteur, film-, theater- en operamaker aan de gevolgen van kanker. Tekenend voor hem: weinig mensen wisten van zijn ziekte, die hem niet belette om deze zomer in Aix-en-Provence nog een vlammende 'Elektra' te ensceneren. Zijn dood kwam voor velen als een dief in de nacht.

Vergelijk dat eens met Schlingensief. Die schreeuwde zijn kanker uit, maakte er ego-voorstellingen omheen. De controversiële Duitser beweerde zelfs dat zijn kanker mede een gevolg was geweest van de stress die hij Bayreuth had ondergaan. Alsof Wagner zelf de kiem van zijn kanker had gezaaid. Schlingensiefs 'Parsifal' was trouwens een ondoordringbare en onbegrijpelijke brij. Chéreau bekende later dat hij niets met Wagners 'Parsifal' had, er niets van begreep, en er verre van wilde blijven.

Chéreau en Boulez werkten dus samen aan Wagners 'Ring' (1976-1980), maar ook aan Alban Bergs 'Lulu' in de wereldpremière van de door Cerha voltooide versie (Parijs, 1979). Sporadisch deed hij andere opera's. Gerard Mortier nodigde hem in Brussel uit voor Mozarts 'Lucio Silla' - een ijzersterke productie.

De hernieuwde samenwerking met Boulez kwam er uiteindelijk. In 2007 werkten zij samen aan Janá¿eks opera 'Uit een dodenhuis'. Hun magistrale enscenering was hier in het Holland Festival te zien. Ik mocht toen voor de krant een interview met Chéreau maken. Voor mij zat een uiterst bescheiden en hoffelijke man. Geen ego, helemaal niet zelfs. Geen Schlingensief. Soms denk ik weleens dat echte grootheid in die bescheidenheid schuilt.

Chéreaus grote talent om personen te regisseren was net zo duidelijk in zijn films als in zijn opera's. Uiteindelijk is zijn uitbundige film 'La Reine Margot' niets meer en niets minder dan een opera. Net als in 'Uit een dodenhuis' kwam ieder personage, hoe klein ook, tot leven. Heel bijzonder hoe Chéreau dat kon bewerkstelligen.

Voor 'Elektra' in Aix nodigde hij deze zomer zangers van vroeger uit. Donald McIntyre (Wotan in Bayreuth) deed een klein rolletje, en Franz Mazura (Gunther in Bayreuth) was er ook bij. Alsof Chéreau zich nog één keer wilde omringen met de mensen van vroeger. Maar die 'Ring', toen in Bayreuth, dat was eigenlijk iets onherhaalbaars. Zo vertelde Chéreau mij in alle bescheidenheid. En hij had volkomen gelijk.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden