In de Amsterdamse drugsoorlog geldt: zwijgen is goud en spreken is lood

Een met kogels doorzeefde auto na de dubbele liquidatie in de Amsterdamse Staatsliedenbuurt. Beeld ANP

De moord op Reduan B. luidt een nieuw hoofdstuk in van de Amsterdamse drugsoorlog. Reduan verdiende eerlijk zijn geld, maar hij had de pech Nabils broer te zijn, de eerste kroongetuige in het justitieel onderzoek naar deze bendestrijd. Welke partijen spelen mee in dit drama?

Chiep Chiep, Kikker, Kinker, Popeye, Pirki en Turtles. Anour B. en Adil A., verdachten van de dubbele liquidatie op 29 december 2012 in de Amsterdamse Staatsliedenbuurt, moesten lachen om het rijtje bijnamen. Het lijkt wel een stripverhaal, hielden ze de rechters in maart 2015 in Amsterdam voor. Op de redelijk volle publieke tribune van de rechtbank klonk destijds een instemmend gegrinnik. Daar in het verdachtenbankje toonden ze hun bravoure en de schare fans was tevreden.

Voor een deel van de genoemde deelnemers aan het bloedige drugsconflict, dat al zeker een jaar of zes in en rond Amsterdam speelt, valt er niet veel meer te lachen. Pirki, een potentiële moordverdachte met de echte naam Derkaoui van der M. is doodgeschoten. Chiep Chiep, oftewel Hamza B., zit in Marokko een jarenlange straf uit voor zijn aandeel in liquidaties. Popeye, alias Anouar B, en Kinker (Adil A.) zitten in de cel en komen vermoedelijk nooit meer naar buiten.

Adil A. laat zich niet zomaar kennen. Het Openbaar Ministerie vult die leemte op. Adil A. is volgens het OM een typisch voorbeeld van de nieuwe generatie zware criminelen in de drugshandel. Een baantje bij een normale werkgever zal hij ambiëren, noch aangeboden krijgen. Criminaliteit is de snelste weg naar een zak geld en binnen zijn groep levert het plegen van een moord nog status op ook.

Lees verder na onderstaande afbeelding.

De stille tocht voor Nabil Amzieb stopte voor de shishalounge waar in 2016 zijn hoofd is gevonden. Beeld ANP

De Amsterdamse driehoek - burgemeester, hoofdofficier van justitie en politiekorpschef - maakt zich grote zorgen over een verandering in het daderprofiel bij liquidaties. Volgens korpschef Pieter-Jaap Aalbersberg zijn de steeds jongere huurmoordenaars slecht opgeleid, ze zijn kansarm op de arbeidsmarkt en hebben een zwak ontwikkeld geweten.

Laten slapen

Wat hem ook opvalt, is dat dure 'hitters' niet meer van buiten worden ingevlogen om voor 50.000 tot 60.000 euro een liquidatie uit te voeren, maar dat huurmoordenaars uit de stad zelf komen. Deze zelfgekweekte moordenaars leveren hun diensten - 'het laten slapen' - voor bedragen tussen 2000 en 5000 euro. 

Net als drie jaar terug, toen Adil A. terechtstond, vindt Aalbersberg het nog altijd moeilijk om goed zicht te krijgen op de groep potentiële daders. Wie zich tot zware crimineel ontwikkelt, is slecht in te schatten, aldus de korpschef.

Terug naar de rechtszaak in 2015. Adil A. toont zich niet alleen stoer in de rechtszaal. Hij laat ook merken veel te weten, maar wenst niets te vertellen. Bekennen is er al helemaal niet bij. Bij de politie hield hij de kaken op elkaar, bij de psycholoog was hij niet te bewegen iets van zichzelf te laten zien. En mocht hij al beschikken over voor hem positieve informatie, dan zal hij die niet uiten. 'Buiten' wordt meegeluisterd en wie te veel praat loopt een stevig risico het leven te verliezen. Want in de wereld van Adil A. is zwijgen goud en op spreken staat lood.

Dat was drie jaar geleden zo en in die situatie is niet heel veel veranderd. De liquidatiegolf, het gevolg van een conflict tussen twee drugsbendes met aan beide zijden opvallend veel jonge schutters van Nederlands-Marokkaanse en Antilliaanse huize, gaat onverminderd door. En dat ondanks stevige straffen van rechters. Wanneer eindigt de drugsoorlog?

Beroerd jaar

De cijfers over de liquidaties geven weinig houvast als het om voorspellen gaat. In 2014 piekte de Amsterdamse liquidatiegolf naar tien afrekeningen. In 2016 waren er in de hoofdstad zes liquidaties op 23 geweldsdoden, met als dramatisch dieptepunt de onthoofding van Nabil Amzieb, een 23-jarige Marokkaanse Amsterdammer die zelf ook in verband werd gebracht met een liquidatie. 

Vorig jaar telde Amsterdam drie afrekeningen in het criminele circuit op zeventien geweldsdoden. Na die dalende lijn lijkt 2018 weer een beroerd jaar te worden met recentelijk de liquidatie van ondernemer Reduan, de broer van Nabil B. De laatste is een verdachte in een liquidatiezaak, maar heeft zich uit spijt en angst aangemeld als kroongetuige.

Diepgravend onderzoek naar motieven en achtergronden van de liquidaties of naar de sociale omstandigheden van de daders is er niet. Barbra van Gestel van het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum (WODC) sprak voor een verkenning van het verschijnsel liquidatie met een dozijn functionarissen van justitie en politie die te maken hebben met liquidaties.

Lees verder na onderstaande afbeelding.

Beeld Sander Soewargana

Drugsconflicten

Volgens de ondervraagden zijn liquidaties vrijwel altijd het gevolg van conflicten in de drugswereld. Opvallend is dat de bulk van de liquidaties plaatsvindt in vier regio's, Noord-Holland, Zuid- Holland, Utrecht en Noord-Brabant. In de eerste twee regio's met de (lucht)havens komt de coke binnen en in Brabant worden synthetische drugs gemaakt.

In een wereld waar niets op papier wordt gezet, is liquidatie een middel om conflicten te beslechten. Na betalings- of leveringsproblemen van drugs volgen bedreigingen, ontvoeringen, brandstichtingen en mishandelingen. De liquidatie is in die trits het ultieme middel om kracht bij te zetten. 

Maar er zijn meer redenen om te liquideren. Met een liquidatie wordt gestraft en gewaarschuwd en ook voorkomen dat je zelf om het leven wordt gebracht of dat een getuige gaat praten. De nieuwe generatie criminelen die nu het nieuws domineert, heeft met de liquidaties geen ander motief dan de criminele organisaties uit het tijdperk Willem Holleeder, Sam Klepper en John Mieremet.

Cokeprijs daalt

Volgens de geïnterviewde functionarissen zou het aantal spelers dat zich nu op de drugsmarkt begeeft groter zijn dan voorheen. De laatste tien jaar is ook nog eens de prijs van cocaïne en heroïne gedaald, waardoor je een groter deel van de markt moet hebben om je inkomsten op peil te houden. Dat leidt tot herschikking van de posities en gaat met geweld gepaard.

Ook een rol speelt dat de oude criminele, zogeheten Hollandse netwerken terrein hebben prijsgegeven, zo leerde Van Gestel uit haar interviews. Tot een echt forse toename van het aantal liquidaties leidt dat echter niet. Terwijl de politie- en justitie-experts wel denken dat de drempel om een liquidatie te plegen omlaag is gegaan, gezien de dalende prijs voor het omleggen van een tegenstander. Vanaf het jaar 2000 zijn er in Nederland per jaar tussen de twintig en dertig afrekeningen in het criminele milieu.

Lees verder na onderstaande afbeelding.

Het industrieterrein in Amsterdam waar Reduan B. vorige maand werd doodgeschoten. Beeld ANP

De klassieke taakverdeling bij liquidaties is, ondanks het aantreden van de nieuwe lichting, onveranderd. De opdrachtgever geeft zijn opdracht nog altijd aan een moordmakelaar, die op zijn beurt een schutter inhuurt. 

Wat wel is veranderd, is het wapengebruik. Zware automatische vuurwapens zijn altijd wel in Nederland voorhanden geweest, maar volgens de ondervraagden was het gebruik voorheen niet standaard zoals nu het geval is. Schutters die met volautomatische wapens kunnen schieten, zijn er niet zoveel. Dat leidt ertoe dat relatief onervaren schutters nogal slordig te werk gaan en veel lood gebruiken om iemand om te leggen. 

Voor de op 22 mei 2014 in Amstelveen vermoorde Gwenette Martha, een kopstuk van een van de strijdende bendes, werden meer dan tachtig kogels gebruikt.

Eerder dood

De verruwing kan ook een onderdeel zijn van het machtsvertoon. In de gesprekken met de experts wordt gemeld dat jonge schutters zich vaak met maffia-filmsterren vereenzelvigen en foto's van zichzelf met 'wapens en pakken geld' op Instagram en Facebook zetten.

Dat machtsvertoon heeft overigens wel een keerzijde. De jonge schutters stijgen niet alleen snel op de criminele ladder, maar ze sterven ook eerder, zo is de indruk van de experts. In zaken vanaf 2012, en dat is precies de periode van de lopende bendeoorlog, zijn snel opgeklommen uitvoerders al geliquideerd. Niet door de tegenpartij maar door de eigen organisatie, zo denken de experts van justitie en politie.

Is er ook nog goed nieuws te melden? Jazeker. De nieuwe generatie criminelen gaat vaak zo slordig te werk dat de politie voldoende aanknopingspunten heeft bij de opsporing.

Lees ook: OM gaat hogere straffen eisen in drugsdossiers

Drugshandelaren moeten harder worden aangepakt want, zegt minister Ferdinand Grappenhaus, de in- en uitvoer van drugs begint een eigen economie te worden die de legale economie ondermijnt. 

Plantenkweker uit De Lier is vrij, maar hoe kwam zijn DNA op dat wapen?

Donderdag liet het Openbaar Ministerie de 31-jarige directeur van een plantenkwekerij uit De Lier weer vrij, na verdenking van medeplichtigheid aan moord op de 41-jarige Reduan B. Ondertussen blijven de raadsels onopgelost.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden