In Caribia houdt iedereen van president Chávez

Een gratis huis met dezelfde meubels in de hele stad, waar iedereen trouw is aan de president, en waar winkeliers hun winst afstaan aan de gemeenschap: welkom in Caribia, de 'eerste socialistische stad' van Venezuela.

'Op een dag vloog president Hugo Chávez met zijn helikopter boven het land. Hij keek naar beneden, zag die maagdelijke bergen en hij vroeg zich af: 'Waarom zouden we daar geen stad bouwen. Zoals de rijken dat doen.' En hij bouwde deze stad, en niet zoals de rijken, maar beter." Roberto Garcés kijkt zelf ook een beetje visionair in de verte. Dan draait hij zich om naar de lage flats, nog geen jaar geleden opgeleverd en netjes in de verf. Net zoals de hekken, de verkeersborden en het winkelcentrum.

Garcés, 48 en vader van twee kinderen, kwam in oktober 2011 als een van de eersten naar Caribia, een socialistisch stedebouwproject van president Chávez. De splinternieuwe stad markeert een nieuwe fase van de 'Bolivariaanse Revolutie', die begon in 1999 en die moet leiden tot een socialistische samenleving met een staatsgeleide economie en gelijkheid voor iedereen. In 2018 moet dit utopia van de Bolivariaanse revolutie 100.000 zielen tellen; zonder rangen of standen en zonder kapitalisme.

Het winkelcentrum ziet er normaal uit, maar schijn bedriegt, zegt Garcés. "Een centro comunal, gemeenschapscentrum, is niet hetzelfde als het kapitalistische centro comercial waar alles om geld draait." Een lange rij mensen voor de ingang van de staatssupermarkt verraadt de afwezigheid van het marktmechanisme. Het voedsel is hier weliswaar spotgoedkoop, maar niet altijd voorradig. De ene dag is er melk, de andere dag komt het vlees en dan moet je zorgen dat je erbij bent, zegt Garcés: "Het loopt storm, want vandaag is er kip."

De schappen in de bakkerij ernaast zijn leeg, maar vanachter de winkel komt de lucht van versgebakken brood. "Socialistisch brood", bevestigt een knedende bakker met een rode baret. "Hetzelfde als kapitalistisch brood, alleen goedkoper."

Op de galerij hangt een revolutionair affiche van president Hugo Chávez die in een broodje hapt. Op een ruit een poster over het 'Verraad van Kadafi door het westerse imperialisme'. "Hier gaat de winst naar de gemeenschap", zegt de bediende van de ijzerwarenzaak. "Als er geld nodig is voor een speeltuin, dragen de winkels daaraan bij." Buiten spelen kleuters in klimrekken. Ze wonen hier pas een paar maanden, en voordat ze hier kwamen hadden de dreumesen nog nooit een speeltuin gezien.

Caribia ligt op een half uur van de hoofdstad Caracas, midden in de bergen. Het uitzicht is verbluffend; aan de ene kant de groene heuvels, aan de andere kant de Caribische zee. De meeste voorzieningen zijn nog in aanleg. In de wijde omtrek maken bulldozers overuren om heuveltoppen af te vlakken en hellingen te veranderen in bouwrijpe terrassen. Kilometers berglandschap zijn veranderd in bouwputten. Het nog te bouwen industrieterrein zal aan de toekomstige 20.000 families werk verschaffen, want Caribia moet zelfvoorzienend worden.

De stad wordt ruim opgezet, met veel groen. Langs autovrije wandelpaden staan vier verdiepingen hoge appartementengebouwen van Cubaans en Russisch ontwerp. Straatvegers slenteren door de wijk. Uit het schoolgebouw klinkt het gezang van kinderen. Verderop liggen de moestuinen voor 'stedelijke landbouw'. In een zaaibed met de vorm van een revolutionaire ster groeien tomaten en komkommers.

Aan de rand van deze eerste wijk staat een container, bedekt met een foto van het project. Hij staat bekend als "de keet van de Cubanen." Binnen hangt een foto van Chávez met Fidel Castro. Eronder zit een architecte, maar ze wil niks zeggen. De hiërarchie is extreem hier, evenals het wantrouwen jegens de pers. Ook talloze telefoontjes aan ministeries van huisvesting en informatie leverden niks op. De enige die wat mag zeggen over dit vanuit een helikopter bedachte utopia in de bergen is Chávez zelf, die dat ook doet, iedere keer als hij het lintje doorknipt van een nieuw huizenblok voor de applaudisserende bewoners.

Een burgemeester is er nog niet. Tot die tijd wordt de stad bestuurd door de buurtraden. Bewoners worden geselecteerd door de regering. De eerste gelukkigen waren slachtoffers van de regenval eind 2010, toen bij Caracas complete wijken van de berg spoelden. In Caribia kregen ze nieuwe, gemeubileerde woningen. "Alles stond er zoals je het nu ziet: keuken, koelkast, wasmachine, bedden", zegt Antonio Romero. De 23-jarige metselaar verruilde zijn bouwval voor een etage van 70 vierkante meter in Gebouw 23 - de straten hebben geen namen in Caribia. Trots toont hij drie kamers, twee toiletten, balkon en washok. In de woonkamer staat het bankstel, precies zoals bij de buren. De hele stad heeft dezelfde Chinese meubels gekregen. "Een grote luxe. In onze vorige wijk hadden we vaak geen water, de leidingen sprongen en de stroom viel uit. Hier hebben we een huis, onderwijs en een dokter." Alleen de televisie moest hij zelf kopen.

"Wat je hier ziet is socialisme, dit is echte revolutie", zegt Garcés. "We kunnen nu echt zeggen dat de olie van het volk is." Caribia is onderdeel van Missie Vivienda, een woningbouwprogramma dat net als alle andere sociale programma's wordt betaald uit de riante inkomsten van de olie-export. Na de Cubaanse dokters, de gesubsidieerde staatswinkels en de revolutionaire scholen is de huisvesting aan de beurt. De woningnood is dramatisch. Ongeveer 9 van de 29 miljoen Venezolanen wonen in zelfgebouwde roodstenen ranchos. Grote steden worden omringd door uitgestrekte, illegale wijken die regelmatig compleet van de hellingen spoelen. Chávez had wat in te halen: hij mag dan socialist zijn, geen president in Venezuela bouwde ooit zo weinig sociale woningen als hij.

Toch is er kritiek op Caribia. "Chávez wil er het woningtekort mee bestrijden, maar hij pakt het verkeerd aan", zegt Servio Ferrer, architect aan de Centrale Universiteit van Venezuela. "Armoede los je niet op met huizen. Je moet mensen werk geven, want wie geld verdient, investeert zelf in zijn huis. Woningen weggeven werkt niet. Mensen verkopen die en gaan terug naar het krot waar ze vandaan kwamen." Ferrer ziet de toekomst van Caribia somber in. "De bewoners krijgen kinderen en die bouwen aan de rand van de stad hun eigen huisje. Over tien jaar zal Caribia zelf worden omringd door de sloppen waarvan het juist de bedoeling was dat ze zouden verdwijnen."

Stedenbouwkundig is Caribia een ramp, zegt Ferrer. "Chávez heeft die stad daar tegen alle adviezen in gebouwd." De locatie in de bergen maakt terrassenbouw noodzakelijk, wat duur is en instabiel. En het druist in tegen het beleid van vorige regeringen die Caracas probeerden te decentraliseren. "Maar ja, de hoofdstad is electoraal van belang voor Chávez, want hij heeft er relatief weinig aanhangers." In oktober zijn er presidentsverkiezingen en de leider dingt na 12 jaar regeren mee naar de volgende termijn. Op tv belooft hij honderdduizenden nieuwe woningen per jaar: "In 2019 mag er geen enkele Venezolaanse familie meer zijn zonder waardig, goed en mooi huis."

"Hij is de beste president die Venezuela ooit heeft gehad", zegt Romero. Garcés bevestigt het: "Als we dit soort projecten willen voortzetten, moeten we Chávez aan de macht houden." Hij kijkt naar buiten en wordt blij van alles wat hij ziet.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden