'In Burundi vielen in november ruim drieduizend doden'

Van onze correspondente BRUSSEL - Bij de recente etnische onlusten in Burundi zijn minstens drieduizend doden gevallen, zegt de Antwerpse professor Filip Reyntjes, die vorige week terugkeerde van een onderzoeksmissie in het Centraalafrikaanse land.

BETTINA HUBO

Reyntjes vertrok half december naar Burundi in opdracht van de Novib en enkele Belgische en Duitse non-gouvernementele organisaties. Eind november hadden de Burundische autoriteiten laten weten dat gewapende Hutu-rebellen het land waren binnengedrongen en dat er zwaar werd gevochten in het noorden van het land en in de hoofdstad Bujumburu. Maar over het aantal slachtoffers, was niets bekend.

De Burundische minister van binnenlandse zaken zei enkele dagen geleden dat de onlusten ten hoogste zeshonderd mensenlevens hadden geeist. Professor Reyntjes, die ter plaatse op onderzoek uitging en luisterde naar de verslagen van ooggetuigen, heeft een ander verhaal. "Er vielen tenminste drieduizend doden, bijna uitsluitend Hutu's."

De gewelddadigheden begonnen in de nacht van 23 op 24 november, vertelt Reyntjes. Leden van de Palipehutu, de verboden oppositie-partij, die vooral de Hutu-meerderheid vertegenwoordigt, voerden die nacht aanvallen uit op militaire doelen en op de Tutsi-bevolking. De rebellen beschikten nauwelijks over vuurwapens. Ze moesten zich behelpen met pijlen, lansen en machetes, zodat er maar een beperkt aantal doden viel, aldus Reyntjes.

De Palipehutu, die overigens alle betrokkenheid ontkent, wierp evenwel niet als enige de lont in het kruit. Vaststaat dat er gelijktijdig ook botsingen waren tussen militairen en aanhangers van de vroegere Burundische president Bagaza. Nadat het nagenoeg exclusief uit Tutsi's bestaande regeringsleger de aanvallen van de Palipehutu had afgeslagen, ging het op zoek naar de rebellen. Het leger ging hierbij meedogenloos en op een weinig selectieve manier te werk. Honderden Hutu-burgers werden meegenomen voor ondervraging. Ze keerden nooit meer terug. En sommige gewonden werden standrechtelijk geexecuteerd, weet Reyntjes.

De moordpartijen brachten een stroom van vluchtelingen op gang. In Rwanda zouden al tienduizend vluchtelingen zijn aangekomen. In Zare veertigduizend. Vooral in de Zarese kampen is de situatie rampzalig. Volgens Reyntjes gaan de aanhoudingen nog altijd door. Ook zouden er nog incidenteel moordpartijen plaatsvinden. Het Burundische leger heeft zich opgesteld in het woud op de grens met Rwanda om de uittocht van Burundiers tegen te gaan. In dat woud zouden nog steeds vluchtelingen worden omgebracht.

In Burundi, dat tot 1962 een Belgisch voogdijgebied was, bestaan de vijandigheden tussen de Hutumeerderheid (meer dan 85 procent van de bevolking) en de traditioneel dominerende Tutsi's al heel lang. Bij de vorige slachtpartij, in 1989, kwamen vele duizenden Burundiers om. Daarop besloot president Pierre Buyoya een politiek van nationale verzoening te voeren. Dit beleid was er op gericht de twee grote etnische groepen te herenigen, het land te democratiseren en de vluchtelingen te doen terugkeren. Met zijn aanval wilde de Palipehutu dit beleid wellicht saboteren.

Volgens Reyntjes betekenen de recente onlusten niet dat het verzoeningsbeleid is mislukt. "Zonder de politiek van de laatste jaren zouden er wellicht heel wat meer slachtoffers zijn gevallen" , aldus Reyntjes, die overtuigd is van de goede bedoelingen van de president. "De autoriteiten zijn niet kordaat genoeg opgetreden. Ze hebben niet verhinderd dat de extremisten binnen het leger hun boekje te buiten gingen" , meent de professor.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden