In Brussel bestaat hét Nederlands belang niet

Als je alleen voor Nederland opkomt, bereik je niets in het Europarlement. Je moet partners vinden die jouw visie delen voor wat goed is voor Europa.

In de aanloop naar de Europese verkiezingen beloven veel lijsttrekkers dat zij in Brussel zullen knokken voor het Nederlands belang. Dat belang bestaat niet. Wie effectief politiek wil bedrijven in Brussel moet een visie ontwikkelen op het Europees belang.

Barry Madlener (PVV), VVD’er Hans van Baalen en CDA’er Wim van de Camp, ze willen alle drie in Brussel opkomen voor ’het Nederlands belang’. Maar wat is dat? Soepele Europese normen voor luchtkwaliteit, zodat Nederland ongehinderd snelwegen kan aanleggen? Of strikte normen, zodat mede dankzij de inspanningen van onze buurlanden de lucht boven Nederland schoner wordt? De VVD kiest voor het eerste, GroenLinks voor het tweede. Hét nationaal belang bestaat niet. Er bestaan meerdere visies op het Nederlands belang, omdat elke partij een eigen afweging maakt tussen doelen als mobiliteit en volksgezondheid.

Ook burgers denken verschillend over extra asfalt versus schone lucht. Daarom kan een Europarlementariër niet alle Nederlandse kiezers vertegenwoordigen, maar alleen die van zijn eigen partij. Naarmate Europese politieke partijen erin slagen een gezamenlijke visie te ontwikkelen, kunnen Europarlementariërs ook de kiezers van hun zusterpartijen vertegenwoordigen. Wij voelen ons meer verbonden met een groene kiezer uit Berlijn dan met een VVD-stemmer uit Wassenaar.

Andersom zal die groene Berlijner zich herkennen in de inzet van GroenLinks bij de Europese verkiezingen: een Green Deal. Alle groene partijen in Europa voeren campagne voor een gelijktijdige aanpak van de economische crisis en de milieucrisis. Dat is de uitdaging in Europa: nationale visies op nationale belangen verknopen tot een gezamenlijke politieke visie op het Europees belang.

Dat lukt niet als partijen uitsluitend hameren op het nationaal belang. Daarmee suggereren zij een tegenstelling met het Europees belang. Zo scoren ze allicht bij Eurosceptische kiezers, maar komen ze niet ver in het Europarlement.

CDA-lijsttrekker Van de Camp wil 20 miljard bezuinigen op de Europese begroting. Geld terug naar Nederland, dat klinkt goed. Maar geen van zijn voorstellen is terug te vinden in het verkiezingsmanifest van de Europese christen-democraten. Hoeveel komt er terecht van die plannen, als een handvol CDA’ers straks geïsoleerd staat in een parlementsfractie met meer dan 200 leden?

Eenmaal gekozen proberen de meeste Europarlementariërs wel op één lijn komen met hun geestverwanten. Hun stemgedrag wordt sterker bepaald door ideologie dan door nationaliteit. Zij stemmen met hun fractiegenoten mee, niet met hun landgenoten. Alleen zo kunnen zij invloed verwerven.

Dat niet nationale belangen maar politieke visies botsen in het Europarlement gaat aan veel burgers voorbij. Het parlement moet meer drama organiseren. Het heeft spannender debatten nodig, waarin Eurocommissarissen spitsroeden lopen. Bijvoorbeeld rond industriecommissaris Günter Verheugen, die nieuwe uitstootnormen voor auto’s saboteerde door openlijk de zijde te kiezen van de Duitse fabrikanten van benzineslurpers. Dan heb je een parlement vol tv-ploegen. Dat had de burger duidelijk gemaakt voor welke visies en belangen de verschillende fracties staan.

Tegelijk moeten we erkennen dat de onderwerpen waarvoor het Europarlement bevoegd is veel burgers niet in het hart raken. Wie zich druk maakt over onderwijs, zorg of sociale zekerheid kan zich beter op het nationale parlement richten.

Op terreinen als migratie en strafrecht krijgt het Europees Parlement wél een beslissende stem, als het Verdrag van Lissabon in werking treedt. Dat kan een schrikreactie geven: waar bemoeit Europa zich mee? Maar wanneer Europese debatten over gezinshereniging en privacy de publieke opinie beroeren, komen burgers ook tot verrassende ontdekkingen. Een progressieve Nederlander zal zich beter vertegenwoordigd voelen door de groene fractievoorzitter Dany Cohn-Bendit dan door Hans van Baalen. Europa is niet één pot nat. Het maakt uit of je groen of grijs stemt op 4 juni.

Dit is een samenvatting van het slothoofdstuk van de bundel ’Ons belang in Europa’. Die wordt morgen gepresenteerd op het afscheidssymposium voor Buitenweg en Lagendijk. Meer info via Europa.groenlinks.nl/hetnederlandsbelangbestaatniet

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden