Opinie

In bollebozen zit veel meer dan we eruit halen

Hoogbegaafden kunnen belangrijke bijdragen leveren aan innovatie. Dat moet gestimuleerd worden.

Bijna alle scholen voor hoogbegaafde kinderen blijken in geldnood te zitten (Trouw van 22 mei). Als er geen nieuwe geldbronnen worden gevonden gaan ze dicht. Waarom gaat de aandacht bij dit onderwijs uit naar de kosten en wordt er niet gekeken naar welke voordelen deze kinderen later de samenleving kunnen bieden? Die bijdrage is er onder meer op het terrein van de innovatie.

Een verband tussen innovatiebijdragen en algemene persoonskenmerken is niet aangetoond. Ook een relatie tussen IQ en innovatie is niet gevonden. Maar wie preciezer kijkt, ziet dat mensen met een héél hoog IQ (hoger dan de gemiddelde academicus) heel geschikte aanjagers van innovatie kunnen zijn. Uit een analyse van gesprekken met vele honderden hoogbegaafde volwassenen komen hun onderliggende eigenschappen naar voren. Hoogbegaafden zijn niet bang van problemen, ze vinden het zelfs leuk om ze op te lossen. Ze gebruiken graag ongebaande paden en denken multidisciplinair.

Veel mensen vinden hoogbegaafden lastig. Ze gedragen zich onhandig, hebben moeite om aansluiting te vinden met gesprekken van alledag, zijn kritisch en stellen lastige vragen aan de leerkracht of leidinggevende waardoor deze zich soms bedreigd voelt. Hun school- en werkloopbaan verloopt vaak grillig.

We stimuleren hen nauwelijks om hun talenten te gebruiken. En dat terwijl veel hoogbegaafden al van kinds af aan bezig zijn met het bedenken van praktische oplossingen, manieren hoe dingen anders of sneller kunnen. Ze zijn van nature innovatief. Informeel worden hun vindingen ook met plezier gebruikt. Maar als het om officiële functies gaat, hebben ze niet het gewenste cv, niet de goede papieren en geen hippe bril op hun neus. Wat ze ook minder boeit, is hun oplossingen op een wervende manier en op het juiste moment te verkopen, of heel zorgvuldig uit te leggen. Daar hebben ze dus anderen voor nodig.

In een bijdrage aan een internationaal congres in Amsterdam in 2006 over innovatie hebben wij geconcludeerd dat in principe alle hoogbegaafden in staat zijn tot hoogwaardige en werkzame bijdragen aan innovatie in organisaties. Hun kwaliteiten worden echter vaak niet ontdekt. Herkenning van deze groep is mogelijk met een lijst van karakteristieken. Als een organisatie aan deze medewerkers meer ruimte geeft om hun talenten te ontplooien, zijn ze productiever en hebben ze het meer naar hun zin. Hoogbegaafden kunnen leren hun innovatieve talenten beter te profileren en zodoende gerichter zoeken naar een passende werkplek.

Op dit moment hebben naar schatting 60.000 tot 100.000 volwassen hoogbegaafden in ons land een uitkering, een eenvoudige baan of een klein bedrijfje in de marge van de samenleving. Ze zijn timmerman, brugwachter, handelaar in tweedehandsboeken, buschauffeur, hovenier of begeleider van gehandicapten. Daar is niets mis mee. Maar als een deel van deze groep, om te beginnen een paar duizend mensen, Nederland land gingen helpen met innovatieve ideeën, zou dat niet veel productiever zijn?

Dat betekent wel dat hoogbegaafde kinderen van jongs af aan moeten worden gestimuleerd in hun innovatieve vermogen. En worden aangemoedigd om dat innovatieve vermogen sociaal inpasbaar te maken zodat het de samenleving ten goede komt.

Daartoe moet de maatschappij investeren in het Leonardo-onderwijs voor hoogbegaafde kinderen dat aan een aantal Nederlandse basisscholen wordt gegeven. Maar ook in onderzoek dat achterhaalt hoe innovatieve volwassenen functioneren en op welke wijze zij zich tot innovatieve werknemers en ondernemers hebben ontwikkeld. Dat kost allemaal geld, maar het levert zeer zeker ook iets op.

Frans Corten, Noks Nauta en Maud van Thiel zijn respectievelijk loopbaancoach voor hoogbegaafden, bedrijfsarts & psycholoog, psychotherapeut en directeur van het Instituut Hoogbegaafdheid Volwassenen

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden