In biografie over Bruckner worden puntjes op de u gezet

In mijn jonge jaren als freelancer voor deze krant leverde ik eens een artikel in over componist Anton Bruckner. Of het een heel goed stuk was, of waar het precies over ging, dat weet ik niet meer. Wat ik nog wel heel goed weet is dat een overcorrecte eindredacteur overal waar de naam Bruckner stond ijverig puntjes op de u had gezet. Zo'n slordige tien keer Brückner dus, met mijn naam eronder.

Men had hier in Nederland wel vaker moeite met de correcte spelling van Bruckner. Zoveel blijkt uit de nieuwe, lijvige biografie over de componist van Cornelis van Zwol. Minutieus vermeldt Van Zwol in zijn hoofdstuk 'Bruckner in Nederland - het begin' de keren dat in Nederlandse kranten of brieven de componist genoegen moest nemen met puntjes op de u. Zeer interessant zijn de gegevens die Van Zwol boven water heeft weten te halen over bibliothecaris Wilhelmus Ludovicus van Meurs uit Den Haag. Die was verantwoordelijk voor de introductie van Bruckners muziek in Nederland. Hij zorgde ervoor dat Wagnerhater Johannes Verhulst in Diligentia Bruckners Derde symfonie (opgedragen aan Wagner) dirigeerde.

Van Zwols 'Anton Bruckner - Leven en werken' (uitgeverij Thoth, 784 pagina's) staat vol met dit soort kleine, maar interessante weetjes over werk en leven van Bruckner. Van Zwol - de grootste Brucknerkenner van Nederland en erelid van het Anton Bruckner Institut in Linz - maakte in 1953 in het Concertgebouw kennis met 'zijn' componist. Diens Zevende symfonie was een emotionele ervaring, schrijft hij, die zijn leven op slag veranderde. Een fascinatie was geboren.

Het is bepaald bijzonder dat er zo'n uitgebreide en doorwrochte biografie van een componist in het Nederlands verschijnt. Met een uitvoerige index zal dit boek voor velen een boeiend naslagwerk worden. En als er íemand is die je kan bijpraten over Bruckners symfonieën in al hun verschillende versies en bewerkingen - een nogal dicht en ondoordringbaar bos - dan is het Van Zwol. Zijn uitvoerige beschrijvingen van de symfonieën en alle andere composities, inclusief handige tabellen, zijn zeer volledig. Zelfs de nieuwste bevindingen (over het vierde deel van de Negende bijvoorbeeld) zijn opgenomen.

Van Zwol zet aardige kanttekeningen bij enkele hardnekkige clichés over Bruckner, zoals de veel gebruikte typeringen 'Musikant Gottes' of martelaar - dat laatste cliché hield Bruckner overigens zelf graag in stand. Aan de hand van ontelbare brieven en aantekeningen vertelt Van Zwol het verhaal van zijn aanbeden componist. Die vele citaten houden het betoog soms wel wat op, en sommige uitweidingen zijn aan de onnodige kant. Maar een vollediger beeld van deze ongrijpbare man met al zijn nukken en eigenaardigheden is moeilijk voorstelbaar. Het eerste exemplaar van dit boek, waarin Riccardo Chailly een voorwoord schreef, werd in mei aan Bernard Haitink overhandigd. Aanwijzing genoeg voor de waarde van dit mammoetwerk.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden